Cấp cứu 8 nạn nhân ngộ độc khí H₂S đặc biệt nghiêm trọng

Sự có mặt và chỉ đạo trực tiếp của GS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cùng việc Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đi vào vận hành đã cho thấy khả năng huy động, ứng phó khẩn cấp của bệnh viện, góp phần đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân hơn, đáp ứng yêu cầu cấp cứu kịp thời trong các tình huống nguy cấp.

Khoảng thời gian từ tối muộn ngày 18/7 đến trưa ngày 19/7, bầu không khí tại Trung tâm Chống độc cơ sở Ninh Bình nóng lên hơn bao giờ hết khi các xe cứu thương liên tục dồn dập chuyển tuyến các nạn nhân từ vụ tai nạn ngạt khí kinh hoàng tại hầm biogas của Công ty TNHH DABACO (Thạch Quảng, Thanh Hóa). Trong số 13 người gặp nạn, đã có tới 5 trường hợp tử vong do độc tính quá mạnh của khí độc, 8 trường hợp còn lại và người tham gia cứu hộ lập tức được chuyển hướng khẩn cấp về Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình trong tình trạng cấp cứu ngộ độc.

Hiện trường xảy ra vụ tai nạn là một bể chứa nước phân khép kín có kích thước sâu 2m, rộng 2m và dài 3m, nhưng miệng bể chỉ rộng hơn 1m. Trong không gian tù túng này, các vi khuẩn phân hủy chất hữu cơ đã sản sinh ra lượng khí độc sunphua hydro (H₂S) khổng lồ. Khi một nam nhân viên sẩy chân rơi xuống và bất tỉnh, các đồng nghiệp theo phản xạ tự nhiên đã lập tức lao xuống cứu hoặc thò đầu sâu vào miệng bể để kéo nạn nhân lên mà không hề có bất kỳ phương tiện bảo hộ nào. Hậu quả là chuỗi tai nạn dây chuyền xảy ra, các nạn nhân ngã gục ngay tại chỗ.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ: "Đơn vị tiếp nhận 8 bệnh nhân, tất cả nam giới, tuổi 32 đến 46 tuổi, nhân viên một công ty chăn nuôi lợn. Nơi xảy ra ngộ độc là bể chứa nước phân cấu trúc khép kín (Sâu x Rộng x Dài = 2x2x3m), miệng bể khoảng hơn 1m. Ban đầu có người bị rơi xuống, bất tỉnh, một số người tự xuống cứu tiếp theo cũng liên tiếp bất tỉnh. 8 bệnh nhân đang được cấp cứu bao gồm: 2 người xuống bể sau cùng được buộc dây vào người và tay xuống cứu nhưng khi xuống tới nơi thì thấy khó chịu, nhanh chóng bất tỉnh và được kịp thời kéo ngay lên, sau vài phút thì tỉnh, 6 bệnh nhân còn lại là những người ở trên miệng bể tham gia kéo các nạn nhân lên. Các bệnh nhân đến viện trong tình trạng tỉnh, đau đầu, một số ca có kích ứng, xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic, tiêu cơ vân. Tình trạng các bệnh nhân đang được cấp cứu, đánh giá và theo dõi sát".

BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết, H₂S là một loại khí cực độc, có độc tính ức chế hô hấp tế bào nhanh và mạnh tương tự như xianua, bóp nghẹt trực tiếp tất cả các cơ quan, đặc biệt hệ thần kinh trung ương và tim mạch. Ở nồng độ thấp, khí có mùi trứng thối đặc trưng, nhưng ở nồng độ cao, nó lập tức làm liệt dây thần kinh khứu giác khiến nạn nhân hoàn toàn không cảm nhận được mùi. Thuật ngữ y khoa gọi hiện tượng ngộ độc cấp H₂S liều cao trong không gian kín là "Hội chứng búa tạ ở lò mổ" - nghĩa là người đi vào khu vực có khí độc hít phải sẽ bất tỉnh, các cơ quan ngừng hoạt động, bị quật ngã gần như ngay lập tức, tỷ lệ tử vong tại hiện trường là cực kỳ lớn. Khí này hấp thu rất nhanh, gần như ngay lập tức vào cơ thể và gây kích ứng cực mạnh lên niêm mạc mắt, hệ hô hấp.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh: "Rất nhiều người dân và ngay cả một số nhân viên y tế tuyến dưới vẫn lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH₄). Nhưng thực tế, thủ phạm giết người hàng loạt trong tích tắc chính là khí sunphua hydro (H₂S). Ở Việt Nam, các vụ tai nạn đau lòng này xảy ra hàng năm và tái diễn nhiều lần trong các hoàn cảnh như khơi giếng, chui xuống bể chứa, bể rác, bể phân, chất thải, cống, hầm chứa cá ở các tàu biển,... dù Trung tâm và các cơ quan báo chí đã liên tục cảnh báo, tuyên truyền".

Kích hoạt báo động đỏ và phác đồ hội chẩn toàn diện ngay tại giường bệnh

Nhận được thông tin về vụ tai nạn thảm khốc, PGS.TS Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai đang trực tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã trực tiếp kiểm tra, lập tức yêu cầu kích hoạt hệ thống "Báo động đỏ toàn viện", tổ chức phối hợp các chuyên khoa như chống độc, hồi sức cấp cứu, truyền nhiễm, chấn thương, chẩn đoán hình ảnh.

Các cuộc hội chẩn khẩn cấp, phối hợp liên chuyên khoa đã được thiết lập ngay bên giường bệnh, các bác sĩ phải đánh giá toàn diện tổn thương, không chỉ tập trung vào tình trạng nhiễm độc khí H₂S, mà còn phải tầm soát kỹ lưỡng các nguy cơ các bệnh lý nhiễm trùng và các chấn thương ẩn giấu do nạn nhân bị ngã từ trên cao xuống bể. Cho tới hiện tại, tình trạng các bệnh nhân đang có dấu hiệu cải thiện nhiều so với khi mới vào viện.

Vụ cấp cứu ngộ độc hàng loạt này chính là minh chứng sống động về vai trò mang tính chiến lược của Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. Trước đây, với những ca ngộ độc "búa tạ" tàn khốc hoặc cấp cứu như thế này, việc phải di chuyển quãng đường hơn 150km ra thủ đô Hà Nội dưới áp lực kẹt xe và thời gian chính là sức ép vô cùng lớn với đối với nhân viên y tế, người nhà bệnh nhân và rủi ro với bệnh nhân. Thực tế đau lòng là đã có những bệnh nhân tử vong ngay trong quá trình vận chuyển cấp cứu.

Việc Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình chính thức đi vào hoạt động đã có thể về gần với người dân khu vực Nam đồng bằng sông Hồng và các tỉnh lân cận như Thanh Hóa, Hòa Bình, Hà Nam. Khoảng cách địa lý được rút ngắn, thời gian di chuyển giảm từ vài tiếng xuống còn vài chục phút. Trong các tình huống cấp cứu, "thời gian chính là sự sống, là não, là tim…”, bệnh nhân kịp thời tới cơ sở y tế có đầy đủ nguồn lực trong khoảng thời gian vàng ban đầu giúp cho việc dùng thuốc giải độc cấp cứu, thực hiện các kỹ thuật, can thiệp cứu sống, thậm chí làm đảo ngược tình trạng bệnh nặng về trạng thái lành lặn ban đầu.

Khuyến cáo từ Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai về phát hiện, phòng tránh ngộ độc khí H₂S