Cứu sống nữ bệnh nhân 19 tuổi mắc hội chứng tắc ruột hiếm gặp đe dọa tính mạng

Các bác sĩ Bệnh viện Thống Nhất (TP. Hồ Chí Minh) vừa điều trị thành công cho một nữ bệnh nhân 19 tuổi mắc hội chứng động mạch mạc treo tràng trên (Superior Mesenteric Artery Syndrome – SMAS), một dạng tắc ruột cơ học hiếm gặp, chỉ xuất hiện ở khoảng 0,013–0,3% dân số. Trường hợp này đặc biệt phức tạp khi bệnh xảy ra trên nền xơ cứng bì toàn thân kèm cường giáp không được kiểm soát.

Theo bác sĩ Nguyễn Thanh Phong, khoa Ngoại Tiêu hóa, bệnh nhân nhập viện với biểu hiện đau bụng âm ỉ vùng thượng vị, nôn ói nhiều lần, bụng chướng và mệt lả. Khai thác bệnh sử cho thấy người bệnh đã mắc xơ cứng bì toàn thân khoảng 5 năm, chủ yếu điều trị bằng đông y. Ngoài ra, bệnh nhân có tiền căn cường giáp từ nhỏ nhưng tự ý ngưng thuốc suốt 2 năm, khiến thể trạng suy kiệt nhanh chóng.

Kết quả chụp CT angiography bụng – chậu ghi nhận khoảng cách giữa động mạch mạc treo tràng trên và động mạch chủ bụng chỉ còn 5–5,7 mm, góc giữa hai mạch máu khoảng 17,8 độ, thấp hơn nhiều so với mức bình thường. Đây là dấu hiệu điển hình của hội chứng SMAS, khi động mạch mạc treo tràng trên chèn ép tá tràng đoạn D3, gây tắc ruột nghiêm trọng.

Theo các bác sĩ, SMAS thường gặp ở người sụt cân nhanh, suy dinh dưỡng nặng. Trong trường hợp này, bệnh nhân giảm khoảng 10 kg trong 5 năm, kèm teo cơ rõ rệt, làm gia tăng nguy cơ biến chứng.

ThS.BS Phạm Hòa Bình, Phó khoa Nội tiết, cho biết thách thức lớn nhất không chỉ là xử lý tắc ruột mà còn phải kiểm soát cường giáp trước phẫu thuật. Nếu phẫu thuật khi nội tiết chưa ổn định, bệnh nhân có nguy cơ rơi vào cơn bão giáp – biến chứng tối cấp có thể gây suy tim, rối loạn nhịp và tử vong.

Bệnh nhân được điều trị nội khoa tích cực gần 10 ngày để đưa hormone tuyến giáp về ngưỡng an toàn. Đồng thời, khoa Dinh dưỡng đánh giá người bệnh bị suy dinh dưỡng nặng do xơ cứng bì gây rối loạn hấp thu, cường giáp làm tăng chuyển hóa và tình trạng tắc ruột khiến không thể ăn uống. Bệnh nhân được nuôi ăn tĩnh mạch, bù năng lượng, protein và điện giải nhằm giảm nguy cơ biến chứng sau mổ.

Công tác gây mê cũng gặp nhiều khó khăn do bệnh nhân có miệng nhỏ, cổ cứng, hạn chế há miệng, đường thở được đánh giá ở mức Mallampati độ IV. Ê-kíp buộc phải mở khí quản để đảm bảo an toàn hô hấp trước khi phẫu thuật. Dù ban đầu dự kiến mổ nội soi, các bác sĩ đã chuyển sang mổ mở do thành bụng xơ cứng, khoang thao tác hẹp.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tích cực. Đến ngày thứ 3, người bệnh bắt đầu trung tiện, ăn uống trở lại, thể trạng cải thiện rõ rệt và không ghi nhận biến chứng. Trường hợp này tiếp tục là lời cảnh báo về nguy cơ của việc bỏ điều trị bệnh mạn tính, đồng thời cho thấy vai trò quan trọng của phát hiện sớm, điều trị đa chuyên khoa trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.