Đề xuất kiểm tra căn cước hoặc VNeID khi mua thuốc lá

Đề xuất xác minh độ tuổi khi mua thuốc lá

Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét trong năm nay. Một trong những nội dung mới đáng chú ý là quy định người mua thuốc lá có dấu hiệu chưa đủ 18 tuổi phải xuất trình căn cước công dân hoặc tài khoản định danh điện tử VNeID để chứng minh độ tuổi.

Theo dự thảo, người dưới 18 tuổi tiếp tục bị cấm sử dụng thuốc lá dưới mọi hình thức. Đồng thời, các cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá phải niêm yết thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; không được trưng bày sản phẩm hoặc hình ảnh sản phẩm nhằm mục đích quảng bá.

Dự thảo cũng đề xuất cấm bán thuốc lá qua môi trường trực tuyến và tiếp tục duy trì quy định cấm kinh doanh thuốc lá bằng máy bán hàng tự động.

Bộ Y tế cho biết, việc bổ sung quy định kiểm tra giấy tờ tùy thân nhằm khắc phục tình trạng người chưa thành niên vẫn dễ dàng tiếp cận và mua thuốc lá.

Kết quả khảo sát của Trường Đại học Y tế công cộng năm 2024 cho thấy, 30,5% chủ cơ sở kinh doanh được hỏi thừa nhận từng bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi. Mặc dù tỷ lệ này đã giảm so với mức 40,8% của năm 2017, song vẫn phản ánh những bất cập trong việc kiểm soát độ tuổi người mua.

Theo Bộ Y tế, mạng lưới bán lẻ thuốc lá hiện phân bố rộng khắp, trong khi người bán hầu như không có căn cứ pháp lý để xác minh tuổi của khách hàng. Việc yêu cầu xuất trình căn cước công dân hoặc VNeID sẽ tạo cơ sở để các cơ sở kinh doanh thực hiện đúng quy định, đồng thời hỗ trợ cơ quan chức năng trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Siết quản lý thuốc lá điện tử và mở rộng môi trường không khói thuốc

Dự thảo luật cũng bổ sung các quy định quản lý đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới.

Đây là lần đầu tiên các sản phẩm này được đưa vào phạm vi điều chỉnh của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Bộ Y tế đề xuất thể chế hóa chủ trương của Quốc hội về việc cấm sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới.

Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục mở rộng môi trường không khói thuốc thông qua việc thu hẹp các địa điểm trong nhà được phép bố trí khu vực hút thuốc. Theo đề xuất, chỉ còn khu cách ly tại các ga hàng không quốc tế và một số cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí như quán bar, karaoke, vũ trường được bố trí khu vực hút thuốc riêng theo quy định.

Dự luật cũng bổ sung nguyên tắc bảo đảm mọi người dân, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và các nhóm dễ bị tổn thương, được sống và làm việc trong môi trường không khói thuốc; đồng thời được tiếp cận đầy đủ thông tin về tác hại của thuốc lá, bao gồm cả tài liệu bằng tiếng dân tộc phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số.

Thuốc lá vẫn là gánh nặng lớn đối với sức khỏe cộng đồng

Theo báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc đã giảm từ 47,4% năm 2010 xuống còn 38,9% năm 2023. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở thanh, thiếu niên cũng có xu hướng giảm.

Tuy nhiên, Bộ Y tế cảnh báo tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử đang gia tăng nhanh chóng. Tỷ lệ người trưởng thành sử dụng thuốc lá điện tử tăng từ 0,2% lên 3,6% trong giai đoạn 2015-2020; ở nhóm thanh thiếu niên từ 13-17 tuổi, tỷ lệ này tăng từ 2,6% lên 8,1% trong giai đoạn 2019-2023.

Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam có hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó gần 19.000 trường hợp tử vong do hít phải khói thuốc thụ động. Bên cạnh những hệ lụy về sức khỏe, sử dụng thuốc lá còn gây thiệt hại kinh tế rất lớn, với tổng chi phí y tế và tổn thất kinh tế ước tính khoảng 108.000 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP của Việt Nam năm 2022.

Việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường kiểm soát việc tiếp cận thuốc lá của người chưa thành niên, siết chặt quản lý các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới và góp phần giảm gánh nặng bệnh tật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.