Hà Nội thí điểm mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm

Chuyển từ ứng phó sang quản trị nguy cơ dịch bệnh

Sáng 3/7, Sở Y tế Hà Nội phối hợp với UBND phường Khương Đình tổ chức Hội nghị ra mắt mô hình thí điểm "Chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm". Dự hội nghị có Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà cùng đại diện Bộ Y tế, các sở, ngành và chính quyền địa phương.

Đây là mô hình thí điểm đầu tiên của thành phố nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 06-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội về đổi mới công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân. Mô hình hướng đến xây dựng hệ thống phòng, chống dịch chủ động, lấy quản trị nguy cơ làm trọng tâm thay cho phương thức ứng phó khi dịch đã bùng phát.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, với đặc thù là đô thị có quy mô dân số lớn, mật độ dân cư cao và biến động dân số phức tạp, Hà Nội luôn đối mặt với nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, sởi, tay chân miệng...

Theo ông Vũ Cao Cương, thực tế cho thấy nhiều hoạt động phòng, chống dịch hiện nay vẫn chủ yếu được triển khai sau khi xuất hiện ca bệnh hoặc ổ dịch. Mô hình mới sẽ thay đổi căn bản phương thức quản lý, chuyển từ theo dõi ca bệnh sang giám sát nguy cơ dịch tễ.

"Dịch bệnh có nguy cơ xuất hiện ở đâu phải được nhận diện sớm để có biện pháp can thiệp, thay vì chờ đến khi phát sinh ổ dịch mới triển khai xử lý", ông Vũ Cao Cương nhấn mạnh.

Điểm nổi bật của mô hình là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong giám sát dịch bệnh. Dữ liệu về ca bệnh, chỉ số véc-tơ truyền bệnh, vệ sinh môi trường và khai báo y tế tự nguyện của người dân thông qua mã QR sẽ được cập nhật hằng ngày lên hệ thống tập trung.

Hệ thống sẽ tự động phân tích dữ liệu, xây dựng bản đồ nguy cơ dịch bệnh theo ba mức cảnh báo gồm xanh, vàng và đỏ. Khi chỉ số nguy cơ vượt ngưỡng an toàn, cảnh báo sẽ được phát đi trong vòng 24 giờ để lực lượng chức năng triển khai các biện pháp xử lý trước khi hình thành ổ dịch.

Theo kế hoạch, mô hình đặt mục tiêu quản lý, giám sát 100% khu vực có nguy cơ bùng phát dịch; duy trì tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng đạt từ 95% trở lên.

Công tác giám sát, phát hiện và đáp ứng dịch bệnh cũng được triển khai theo nguyên tắc quốc tế "7-1-7", gồm phát hiện ca bệnh trong 7 ngày, thông báo trong 1 ngày và tổ chức đáp ứng trong 7 ngày đối với ít nhất 90% ca bệnh và ổ dịch. Riêng bệnh sốt xuất huyết, thời gian đáp ứng ban đầu được rút ngắn xuống còn 72 giờ.

Xây dựng lực lượng phòng, chống dịch ngay từ cơ sở

Báo cáo tại hội nghị, Giám đốc Trạm Y tế phường Khương Đình Nguyễn Minh Hải cho biết địa phương đã kiện toàn các lực lượng nòng cốt để triển khai mô hình.

Trong đó, đội xung kích phòng, chống dịch gồm cán bộ y tế, lực lượng công an, an ninh cơ sở và các tổ chức đoàn thể sẽ phụ trách giám sát khoảng 50 hộ dân/người, thực hiện kiểm tra định kỳ hằng tuần nhằm phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ.

Địa phương cũng thành lập tổ truyền thông phòng, chống dịch, vận hành đường dây nóng và hệ thống phản ánh trực tuyến bằng mã QR hoạt động 24/7; đội phun hóa chất chống dịch được tổ chức từ lực lượng dân quân tự vệ, sẵn sàng triển khai khi có yêu cầu.

Bên cạnh đó, đội đáp ứng nhanh có nhiệm vụ tiếp cận hiện trường trong vòng 2 giờ kể từ khi nhận thông tin để khoanh vùng, xử lý dịch tễ. Tổ khám và hướng dẫn điều trị sẽ thực hiện tư vấn, khám bệnh và test nhanh tại nhà đối với các trường hợp phù hợp, góp phần giảm tải cho các cơ sở khám chữa bệnh.

Để bảo đảm phương châm "4 tại chỗ", phường Khương Đình đã đầu tư bổ sung trang thiết bị, nâng số máy phun hóa chất lên 14 máy, trang bị thêm máy phun mù nóng cùng đầy đủ hóa chất, vật tư, sinh phẩm xét nghiệm nhanh và thuốc điều trị thiết yếu phục vụ công tác phòng, chống dịch.

Không để mô hình mang tính hình thức

Đánh giá về mô hình, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn cho rằng việc Hà Nội lựa chọn triển khai thí điểm tại phường Khương Đình và xã Ô Diên là hướng đi phù hợp để đánh giá hiệu quả trên cả khu vực đô thị và ngoại thành trước khi nhân rộng.

Ông Võ Hải Sơn nhấn mạnh, công tác phòng, chống dịch phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, trở thành nhiệm vụ trong quản lý địa bàn thay vì chỉ triển khai theo mùa hoặc theo từng chiến dịch.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà yêu cầu các đơn vị xác định mục tiêu cao nhất của mô hình là bảo vệ sức khỏe người dân và cộng đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, việc triển khai phải tạo được sự chuyển biến thực chất từ nhận thức đến hành động, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân trong hệ thống phòng, chống dịch.

Đặc biệt, bà Vũ Thu Hà yêu cầu mô hình phải được đưa vào vận hành ngay sau lễ ra mắt, tổ chức đánh giá kết quả ngay trong tháng 7 để kịp thời điều chỉnh những bất cập trước khi xem xét nhân rộng trên địa bàn thành phố.

"Tuyệt đối không triển khai theo hình thức. Quá trình thực hiện nếu phát sinh khó khăn phải kịp thời điều chỉnh, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân phụ trách", Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh.

Để mô hình phát huy hiệu quả, lãnh đạo UBND thành phố yêu cầu Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội và chính quyền địa phương xây dựng cơ chế phối hợp thống nhất từ thành phố đến cơ sở. Trong đó, CDC Hà Nội chịu trách nhiệm vận hành hệ thống bản đồ nguy cơ dịch bệnh, hỗ trợ xét nghiệm và dự báo dịch tễ; trạm y tế bám sát địa bàn, quản lý nhóm đối tượng nguy cơ; lực lượng công an tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về vệ sinh môi trường và phòng, chống dịch theo quy định của pháp luật.

Việc triển khai mô hình thí điểm được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản trong công tác phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm của Hà Nội, góp phần nâng cao năng lực y tế cơ sở và chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ dịch bệnh trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi mô hình dịch tễ ngày càng phức tạp.