Đổi mới truyền thông để đưa khoa học công nghệ đến gần hơn với cộng đồng

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Phạm Ngọc Linh – Phó Chủ tịch Vusta – nhấn mạnh truyền thông chính là chìa khóa để biến đột phá của Nghị quyết 57 trở thành hành động thực tiễn. “Truyền thông đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong nâng cao nhận thức, tạo đồng thuận và khơi dậy thần thoại đổi mới trong toàn xã hội”, ông nói.

Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bị cấm hành động vào cuối năm 2024. Tiếp đó, Quốc hội thông qua Nghị quyết quyết định 193 về thí nghiệm cơ chế đặc thù, còn Thủ tướng phủ ký Quyết định định định 196 phê duyệt Chương trình truyền thông quốc gia quyết định quyết định phát biểu quyết định. Việc xuất hiện một chương trình truyền thông riêng có thể tạo ra sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ trong lan tỏa tư duy đổi mới đến toàn dân.

Theo chương trình, năm 2025 tất cả bộ, ngành, địa phương phải ban hành kế hoạch truyền thông cụ thể. Nhấn mạnh tinh thần này, PGS.TS Phạm Ngọc Linh cho biết Vusta đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57 với bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn đến năm 2030. Tuy nhiên, sau một năm triển khai, hoạt động thực tiễn còn hạn chế, chủ yếu mới dừng ở văn bản và thủ tục. Vì vậy, nhiệm vụ của hội thảo là xác định các nội dung truyền thông cốt lõi, từ đó giúp hệ thống báo chí đưa tinh thần nghị quyết vào đời sống một cách sinh động, hiệu quả.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà báo và cơ quan truyền thông đã phân tích sâu yêu cầu đổi mới cách thức truyền thông về khoa học công nghệ – lĩnh vực vốn trừu tượng, phức tạp và thay đổi nhanh. Tham luận của PGS.TS Nguyễn Thành Lợi – Tổng Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị – nêu rõ: chuyển đổi số báo chí là điều kiện tiên quyết để đồng hành cùng tiến trình đổi mới quốc gia. Báo chí không chỉ số hóa quy trình tòa soạn mà cần phát triển hệ sinh thái báo chí số hiện đại, ứng dụng AI, Big Data, các nền tảng phân tích hành vi độc giả và mô hình tòa soạn thông minh. Đây là hướng đi giúp báo chí nâng cao sức cạnh tranh, tăng tương tác và đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng cá nhân hóa của công chúng.

Trong khi đó, TS Lê Nghiêm – Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam – nhấn mạnh truyền thông chính sách là cầu nối quan trọng đưa nghị quyết vào cuộc sống. Ông cho rằng nếu chỉ truyền đạt văn bản theo cách hành chính, khô cứng thì khoa học – công nghệ khó tiếp cận đến người dân và doanh nghiệp. Thách thức hiện nay là nội dung còn thiếu tính đại chúng, thông tin phân tán và truyền thông số chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng. Vì vậy, cần xây dựng chiến lược truyền thông quốc gia dài hạn, xác định thông điệp rõ ràng theo từng nhóm đối tượng, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ đa phương tiện, dữ liệu mở, nền tảng tương tác hai chiều để tăng khả năng tiếp nhận.

Nhà báo Ngô Đức Hành – Hội Khoa học kỹ thuật Cầu đường Việt Nam – thì nhấn mạnh vai trò “đầu tàu” của Vusta trong truyền thông nghị quyết. Theo ông, truyền thông hiện đại phải kết hợp linh hoạt giữa phương pháp truyền thống và công nghệ số, phát huy cả truyền thông miệng lẫn truyền thông đa nền tảng. LHHVN cần xây dựng chuyên mục tuyên truyền nghị quyết, hình thành ngân hàng hỏi – đáp, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan báo chí và đặc biệt là khai thác mạng xã hội nhằm tiếp cận giới trẻ – lực lượng nòng cốt của đổi mới sáng tạo.

Các đại biểu thống nhất rằng muốn Nghị quyết 57 lan tỏa sâu rộng thì phải đặt truyền thông ở vị trí trung tâm của quá trình triển khai. Truyền thông không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin một chiều, mà phải mở ra đối thoại cởi mở giữa nhà quản lý – doanh nghiệp – giới khoa học và người dân; từ đó kịp thời tháo gỡ vướng mắc, tạo đồng thuận xã hội và nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo.

Hội thảo khẳng định: Nghị quyết 57 là tầm nhìn chiến lược cho tương lai phát triển đất nước, nhưng để tầm nhìn nó trở thành hiện thực, truyền thông chính sách phải đi trước một bước. Khi truyền thông được thực hiện đúng hướng, thông điệp về đổi mới sáng tạo sẽ được hiểu đúng, tin tưởng và chủ động phát triển trong toàn xã hội – lời khuyên xây dựng nền tảng tri thức vững chắc, cung cấp phát triển năng lực sản xuất và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Trong bối cảnh đất nước Thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển khoa học – công nghệ, công ty truyền thông không chỉ tạo ra chuyển động xã hội mà còn góp phần nâng cao “sức khỏe tri thức” của cộng đồng – một yếu tố quan trọng để xây dựng xã hội lành mạnh, chủ nhà và thích ứng với sự thay đổi. Với tinh thần đó, ngành truyền thông, các hội khoa học và đội ngũ trí thức cần tiếp tục lan tỏa những giá trị tiến bộ, đưa ra tri thức khoa học đến gần hơn với đời sống, hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin chính xác, tin tưởng và dễ hiểu. Khi nhận thức xã hội được nâng cao, tinh thần đổi mới sáng tạo khơi khơi, Nghị quyết 57 sẽ thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển bền vững, góp phần vào mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện – cá thể chất, tinh thần và tri thức – cho nhân dân.