Vi khuẩn HP lây qua đường nào?

Thảo Hà

16/06/2026 07:45

Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) được xem là nguyên nhân chính gây viêm loét dạ dày - tá tràng và là yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư dạ dày. Điều đáng lo ngại là phần lớn người nhiễm vi khuẩn này không có biểu hiện bất thường, khiến việc phát hiện và phòng ngừa gặp nhiều khó khăn.

Vi khuẩn HP lây từ người sang người như thế nào?

Các chuyên gia cho biết đến nay cơ chế lây nhiễm chính xác của vi khuẩn HP vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy loại vi khuẩn này có thể lây truyền từ người sang người qua đường miệng - miệng hoặc qua đường phân - miệng.

HP đã được tìm thấy trong nước bọt, mảng bám răng và phân của người nhiễm. Vì vậy, những thói quen như dùng chung bát đũa, bàn chải đánh răng, vật dụng cá nhân hoặc mớm thức ăn cho trẻ có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

Vi khuẩn HP dễ lây trong phạm vi gia đình (Ảnh: Sưu tầm)

Tại các nước phát triển, nơi điều kiện vệ sinh tốt hơn, sự lây truyền chủ yếu xảy ra trong phạm vi gia đình. Trong khi đó, ở các nước đang phát triển, vi khuẩn HP có thể lan truyền rộng rãi trong cộng đồng thông qua nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm hoặc môi trường sống kém vệ sinh.

Theo các chuyên gia, môi trường lý tưởng nhất để HP tồn tại là lớp niêm mạc dạ dày. Loại vi khuẩn này có khả năng tiết ra các chất làm tổn thương lớp bảo vệ niêm mạc, từ đó gây viêm loét kéo dài.

Dấu hiệu nhiễm HP thường rất âm thầm

Không phải mọi trường hợp viêm dạ dày đều do HP gây ra, nhưng đây vẫn là nguyên nhân phổ biến nhất. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HP được ghi nhận ở mức khá cao, khoảng 70-80% dân số tùy từng nghiên cứu.

Đáng chú ý, hơn 80% người nhiễm vi khuẩn HP không xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Một số trường hợp có thể gặp tình trạng đau vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, nóng rát dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa.

Để xác định có nhiễm HP hay không, người bệnh có thể được chỉ định nội soi dạ dày kết hợp các xét nghiệm chuyên sâu hoặc thực hiện các phương pháp không xâm lấn như test hơi thở C13, C14 hay xét nghiệm tìm kháng nguyên HP trong phân.

Người có tiền sử dạ dày - tá tràng cần thăm khám thường xuyên (Ảnh: Sưu tầm)

Nhiễm HP không đồng nghĩa sẽ bị ung thư dạ dày

Nhiều người lo lắng khi phát hiện nhiễm HP vì cho rằng chắc chắn sẽ dẫn đến ung thư dạ dày. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định HP chỉ là một trong những yếu tố nguy cơ, không phải tất cả người nhiễm đều mắc ung thư.

Trên thực tế, chỉ một tỷ lệ nhỏ người nhiễm HP xuất hiện tổn thương niêm mạc dạ dày hoặc có triệu chứng cần điều trị. Việc sử dụng thuốc diệt HP phải được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ nhằm tránh lạm dụng kháng sinh và giảm nguy cơ kháng thuốc.

Những trường hợp được khuyến cáo điều trị bao gồm người bị loét dạ dày - tá tràng, khó tiêu kéo dài, thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân, viêm teo niêm mạc dạ dày, người có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày hoặc đã từng điều trị các tổn thương tiền ung thư.

Để phòng ngừa nhiễm HP, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần ăn chín uống sôi, sử dụng nguồn nước sạch, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Trong gia đình có người nhiễm HP, nên hạn chế dùng chung dụng cụ ăn uống và chú trọng vệ sinh cá nhân để giảm nguy cơ lây lan.