Kỷ Niệm 101 Năm Ngày Báo Chí Cách Mạng Việt Nam

Gan sẽ bị ảnh hướng thế nào nếu bạn ăn quá nhiều đồ ngọt?

Đồ ngọt, đặc biệt là các loại đồ uống chứa nhiều đường bổ sung, đang trở thành một trong những nguyên nhân âm thầm làm tổn hại gan. Khi cơ thể hấp thụ lượng đường lớn trong thời gian ngắn, gan phải gánh chịu hậu quả trực tiếp thông qua quá trình chuyển hóa năng lượng dư thừa thành mỡ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do người trưởng thành và trẻ em nên tiêu thụ mỗi ngày không quá 10% tổng năng lượng khẩu phần, lý tưởng là dưới 5%, tương đương khoảng 25 g đường, tức khoảng 6 thìa cà phê. Tuy nhiên, chỉ cần một vài đồ uống quen thuộc như nước ngọt có gas, trà sữa hay cà phê đóng chai, lượng đường này đã dễ dàng bị vượt ngưỡng.

Tiêu thụ quá nhiều đồ ngọt khiến quan quá tải (Ảnh: Sưu tầm)
Tiêu thụ quá nhiều đồ ngọt khiến quan quá tải (Ảnh: Sưu tầm)

Đường bổ sung, đặc biệt ở dạng lỏng, được hấp thu rất nhanh và hầu như không tạo cảm giác no. Người sử dụng có thể nạp vào cơ thể lượng lớn năng lượng mà không nhận ra. Khi nhu cầu sử dụng năng lượng không tương xứng, phần dư thừa sẽ được chuyển hóa thành mỡ, trong đó gan là cơ quan chịu ảnh hưởng đầu tiên. Quá trình này khiến mỡ tích tụ trong tế bào gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu - một bệnh lý ngày càng phổ biến.

Về mặt sinh học, khi lượng đường vượt quá nhu cầu, gan sẽ chuyển hóa phần dư thành triglyceride thông qua quá trình tạo mỡ mới tại gan. Nếu tình trạng này kéo dài, mỡ sẽ lắng đọng ngày càng nhiều, làm tăng men gan và gây tổn thương tế bào gan. Đồ uống càng chứa nhiều đường, đặc biệt là fructose bổ sung, nguy cơ tích mỡ tại gan càng cao và tạo điều kiện cho viêm gan tiến triển.

Fructose là loại đường đơn phổ biến trong thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống công nghiệp như nước ngọt có gas, nước trái cây đóng hộp, trà sữa, siro bắp giàu fructose. Một lon nước ngọt có gas 330 ml có thể cung cấp khoảng 35 g đường bổ sung, trong đó gần một nửa là fructose - lượng đủ để gây quá tải chuyển hóa cho gan. Trong khi đó, fructose tự nhiên từ trái cây tươi đi kèm chất xơ, vitamin và khoáng chất giúp làm chậm quá trình hấp thu, giảm áp lực lên gan.

Gan nhiễm mỡ nếu không được kiểm soát có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan, đồng thời làm gia tăng nguy cơ mắc tiểu đường type 2 và các bệnh tim mạch. Đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng, khiến nhiều người chủ quan và phát hiện muộn.

Để bảo vệ gan, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế tối đa đồ uống chứa nhiều đường, ưu tiên nước lọc, nước khoáng hoặc trà thảo mộc không đường. Với những người đã có thói quen sử dụng đồ ngọt hằng ngày, việc giảm dần tần suất thay vì cắt đột ngột sẽ giúp cơ thể dễ thích nghi hơn. Trái cây tươi nên được lựa chọn thay cho nước ép đóng hộp, đồng thời ưu tiên các loại đồ uống ít hoặc không đường.