Dòng sự kiện:

Hội chứng não úng thủy và những điều cần biết

Thảo Nguyên (Tổng hợp)

03/04/2026 09:11

Não úng thủy là một bệnh lý thần kinh nghiêm trọng xảy ra khi dịch não tủy tích tụ bất thường trong các não thất, gây tăng áp lực nội sọ và làm tổn thương nhu mô não. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở trẻ sơ sinh và người cao tuổi, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể để lại nhiều di chứng nặng nề.

Về cơ chế, dịch não tủy được sản xuất và lưu thông liên tục trong não và tủy sống nhằm bảo vệ và nuôi dưỡng hệ thần kinh trung ương. Khi quá trình sản xuất – lưu thông – hấp thu bị rối loạn, dịch sẽ ứ đọng trong não thất, gây giãn não thất và chèn ép mô não xung quanh. Tình trạng này được gọi là não úng thủy và có thể tiến triển nhanh hoặc âm thầm tùy nguyên nhân.

Não úng thủy xảy ra khi dịch não tủy tích tụ bất thường, gây tăng áp lực nội sọ và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng não. (Ảnh: Sưu tầm)

Nguyên nhân gây não úng thủy khá đa dạng, bao gồm dị tật bẩm sinh (hẹp cống não, dị dạng hệ thần kinh), xuất huyết não, viêm màng não, chấn thương sọ não hoặc khối u chèn ép đường lưu thông dịch. Ở người lớn tuổi, một dạng đặc biệt là não úng thủy áp lực bình thường có thể xuất hiện mà không có biểu hiện tăng áp lực nội sọ rõ rệt.

Triệu chứng của bệnh phụ thuộc vào độ tuổi. Ở trẻ sơ sinh, dấu hiệu thường gặp là vòng đầu to nhanh bất thường, thóp phồng, da đầu căng, bú kém, nôn ói và chậm phát triển. Trẻ lớn và người trưởng thành có thể xuất hiện đau đầu kéo dài, buồn nôn, rối loạn thị giác, mất thăng bằng, suy giảm trí nhớ hoặc thay đổi hành vi. Riêng ở người cao tuổi, bộ ba triệu chứng điển hình gồm đi lại khó khăn, sa sút trí tuệ và tiểu không kiểm soát.

Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời là yếu tố then chốt giúp hạn chế biến chứng của não úng thủy. (Ảnh: Sưu tầm)

Việc chẩn đoán não úng thủy dựa trên lâm sàng kết hợp với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm (ở trẻ nhỏ), CT scan hoặc MRI não. Đây là những công cụ quan trọng giúp đánh giá mức độ giãn não thất và tìm nguyên nhân gây bệnh.

Điều trị não úng thủy chủ yếu là can thiệp ngoại khoa nhằm dẫn lưu dịch não tủy. Phương pháp phổ biến nhất là đặt shunt (ống dẫn lưu) từ não thất xuống ổ bụng hoặc tim để giảm áp lực. Ngoài ra, một số trường hợp có thể được chỉ định nội soi tạo thông sàn não thất ba để khôi phục dòng chảy dịch não tủy. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào nguyên nhân, độ tuổi và tình trạng bệnh.

Não úng thủy là bệnh lý có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Vì vậy, khi có các dấu hiệu bất thường liên quan đến thần kinh, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa kịp thời. Chủ động theo dõi và can thiệp đúng lúc sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.