Lần đầu có thuốc sốt rét riêng cho trẻ sơ sinh

Trước thềm Ngày Thế giới phòng chống sốt rét vào ngày 25/4, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố một bước tiến quan trọng trong cuộc chiến chống sốt rét với việc cấp chứng nhận sơ bộ cho phương pháp điều trị đầu tiên được phát triển đặc biệt dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có cân nặng từ hai đến năm kg. Chứng nhận sơ bộ này cho thấy thuốc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn và hiệu quả, và sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận điều trị đảm bảo chất lượng cho một trong những nhóm bệnh nhân bị bỏ quên nhất.

Thuốc điều trị mới được chứng nhận, artemether-lumefantrine, là công thức chống sốt rét đầu tiên được thiết kế đặc biệt cho bệnh nhân sốt rét nhỏ tuổi nhất. Cho đến nay, trẻ sơ sinh mắc bệnh sốt rét thường được điều trị bằng các công thức dành cho trẻ lớn hơn, điều này làm tăng nguy cơ sai liều, tác dụng phụ và độc tính. Chứng nhận của WHO sẽ cho phép mua sắm từ khu vực công, góp phần thu hẹp khoảng cách điều trị kéo dài cho khoảng 30 triệu trẻ sơ sinh mỗi năm tại các khu vực lưu hành bệnh sốt rét ở châu Phi.

"Trong nhiều thế kỷ, bệnh sốt rét đã cướp đi sinh mạng của những đứa trẻ khỏi cha mẹ, và lấy đi sức khỏe, của cải và hy vọng của cộng đồng", Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc WHO, cho biết. "Nhưng ngày nay, câu chuyện đang thay đổi. Các loại vắc-xin mới, xét nghiệm chẩn đoán, màn chống muỗi thế hệ mới và các loại thuốc hiệu quả, bao gồm cả những loại thuốc được điều chỉnh cho trẻ nhỏ, đang giúp đảo ngược tình thế. Chấm dứt bệnh sốt rét trong đời chúng ta không còn là giấc mơ nữa - đó là một khả năng thực sự, nhưng chỉ có thể đạt được với cam kết chính trị và tài chính bền vững. Giờ đây chúng ta có thể. Giờ đây chúng ta phải làm được."

Theo Tổ chức Y tế thế giới, việc artemether-lumefantrine được đưa vào danh sách tiền thẩm định đồng nghĩa với việc thuốc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn và hiệu quả.

Những thông báo này được đưa ra khi WHO và các đối tác phát động chiến dịch Ngày Thế giới phòng chống sốt rét năm 2026 , "Quyết tâm chấm dứt bệnh sốt rét: Giờ đây chúng ta có thể. Giờ đây chúng ta phải làm điều đó." Chủ đề này là lời kêu gọi hành động mạnh mẽ để nắm bắt thời cơ - bảo vệ tính mạng ngay bây giờ và gây quỹ cho một tương lai không còn bệnh sốt rét.

Theo báo cáo sốt rét thế giới năm 2025, ước tính có 282 triệu ca mắc và 610.000 ca tử vong vào năm 2024 – tăng so với năm 2023. Mặc dù 47 quốc gia đã được chứng nhận không còn bệnh sốt rét và 37 quốc gia báo cáo có ít hơn 1000 ca mắc vào năm 2024, nhưng tiến trình toàn cầu đang bị chững lại. Những thành quả đạt được đang gặp rủi ro do nhiều thách thức, bao gồm kháng thuốc, kháng thuốc trừ sâu, chẩn đoán sai và sự sụt giảm nghiêm trọng viện trợ phát triển quốc tế.

Bất chấp những thách thức này, tiến bộ đáng kể đã đạt được, với ước tính khoảng 2,3 tỷ ca nhiễm sốt rét đã được ngăn ngừa và 14 triệu người được cứu sống trên toàn thế giới kể từ năm 2000.

Hiện nay, 25 quốc gia đang triển khai vắc-xin phòng sốt rét, bảo vệ hàng triệu trẻ em, và màn chống muỗi thế hệ mới chiếm 84% tổng số màn mới được phân phối. Những tiến bộ này chứng minh những gì có thể đạt được khi tất cả các đối tác cùng nhau hợp tác để đổi mới và thực hiện lời hứa hướng tới chấm dứt bệnh sốt rét cho tất cả mọi người.