Nâng tầm giá trị vùng chè Shan Tuyết cổ: Hành trình kết nối kinh tế, sinh thái và sức khỏe

Ngày 17/4 vừa qua, tại xã Hồ Thầu (tỉnh Tuyên Quang), hội thảo “Phát huy giá trị vùng chè Shan Tuyết cổ trong phát triển du lịch nông nghiệp tuần hoàn” đã quy tụ hơn 150 đại biểu là nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và người dân địa phương.

Hồ Thầu hiện sở hữu khoảng 1.600 ha chè, trong đó phần lớn là chè Shan tuyết cổ thụ – loại chè quý hiếm sinh trưởng tự nhiên ở độ cao lớn, hấp thụ tinh hoa của khí hậu và thổ nhưỡng vùng cao.

Điểm đặc biệt của trà Shan tuyết Hồ Thầu nằm ở điều kiện sinh thái đặc thù: khí hậu mát mẻ quanh năm, độ ẩm cao, biên độ nhiệt ngày – đêm lớn và hệ sinh thái rừng được bảo tồn tốt. Chính những yếu tố này tạo nên chất lượng chè riêng biệt với búp dày, phủ lớp “tuyết” trắng, hương thơm tự nhiên, vị chát dịu và hậu ngọt sâu.

Không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, trà Shan tuyết còn được xem là nguồn dược liệu tự nhiên, giàu chất chống oxy hóa, có lợi cho sức khỏe tim mạch, hỗ trợ giảm stress và tăng cường đề kháng – yếu tố ngày càng được người tiêu dùng quan tâm trong bối cảnh sống xanh, sống khỏe.

Từ cây chè đến sinh kế bền vững

Phát biểu tại hội thảo, TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh bối cảnh chuyển đổi của ngành nông nghiệp Việt Nam từ “tư duy sản xuất” sang “tư duy kinh tế nông nghiệp đa giá trị”, lấy tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn làm trục phát triển. Trong bức tranh đó, chè Shan Tuyết cổ không chỉ là nông sản đặc hữu mà còn là “di sản sống”, kết tinh giá trị sinh thái, văn hóa và tri thức bản địa.

Trong nhiều năm, cây chè Shan tuyết đã trở thành trụ cột kinh tế của địa phương, với sản lượng hàng nghìn tấn mỗi năm và giá trị hàng chục tỷ đồng sau chế biến.

Quan trọng hơn, loại cây này phù hợp với điều kiện tự nhiên vùng cao, giúp người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, có nguồn thu ổn định, góp phần giảm nghèo bền vững.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy giá trị của chè vẫn chưa tương xứng với tiềm năng do hạn chế về chế biến sâu, thương hiệu và truyền thông.

Nhận diện rõ điều đó, chính quyền địa phương cùng các cơ quan chuyên môn đã định hướng phát triển chè theo chuỗi giá trị khép kín: từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ đến xây dựng thương hiệu OCOP và hướng tới xuất khẩu.

Một trong những hướng đi được đánh giá giàu tiềm năng là phát triển du lịch nông nghiệp gắn với trà Shan tuyết. Không chỉ đơn thuần là tham quan, mô hình này hướng tới trải nghiệm toàn diện: du khách có thể tham gia hái chè, chế biến, thưởng trà và tìm hiểu văn hóa bản địa.

Đặc biệt, định hướng phát triển du lịch tại Hồ Thầu đặt trọng tâm vào yếu tố “tuần hoàn” – tức là khai thác tài nguyên đi đôi với bảo tồn sinh thái, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Tại hội thảo tổ, các chuyên gia nhận định rằng trà Shan tuyết cổ thụ chính là “trụ cột xanh” để phát triển kinh tế gắn với bảo tồn thiên nhiên và bản sắc văn hóa địa phương.

Việc kết hợp giữa nông nghiệp, du lịch và sức khỏe không chỉ giúp gia tăng giá trị sản phẩm mà còn tạo ra không gian sống lành mạnh, thúc đẩy lối sống gần gũi thiên nhiên – xu hướng đang ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại.

Hướng tới phát triển hài hòa vì cộng đồng

Để đánh thức hoàn toàn tiềm năng của vùng chè, nhiều giải pháp đang được triển khai như xây dựng chỉ dẫn địa lý, nâng cao năng lực chế biến, đẩy mạnh truyền thông và thu hút doanh nghiệp đầu tư.

Song song với đó là yêu cầu bảo tồn rừng chè cổ thụ, giữ gìn hệ sinh thái và phát huy giá trị văn hóa bản địa – những yếu tố cốt lõi tạo nên bản sắc và sức hấp dẫn lâu dài.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực phát triển kinh tế, mô hình khai thác trà Shan tuyết gắn với du lịch nông nghiệp tuần hoàn tại Hồ Thầu không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống và sức khỏe cộng đồng. “Vàng xanh” nơi đại ngàn, nếu được khai thác đúng hướng, sẽ không chỉ là sản phẩm nông nghiệp mà còn trở thành biểu tượng cho phát triển bền vững – nơi con người, thiên nhiên và sức khỏe cùng song hành.