Những loại xét nghiệm nào không cần nhịn ăn

Thực tế, có khoảng bảy nhóm xét nghiệm không yêu cầu người bệnh phải nhịn ăn, bao gồm xét nghiệm nhóm máu, công thức máu, xét nghiệm viêm gan, HIV, tầm soát ung thư, các xét nghiệm sản khoa và xét nghiệm giun sán.

Cụ thể, xét nghiệm nhóm máu nhằm xác định nhóm máu và yếu tố Rh của mỗi người, đây là đặc điểm di truyền bẩm sinh, không thay đổi bởi việc ăn uống nên có thể thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào. Tương tự, xét nghiệm công thức máu – thường dùng để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát thông qua các chỉ số hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu – cũng không bị ảnh hưởng bởi thực phẩm. Tuy nhiên, người bệnh vẫn nên hạn chế cà phê, rượu bia trước khi lấy máu vì các chất này có thể khiến mạch máu co lại, gây khó khăn khi lấy mẫu.

Đối với các xét nghiệm viêm gan như A, B, C hoặc HIV và những bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, lậu, kết quả chủ yếu dựa trên sự phát hiện kháng thể hoặc kháng nguyên virus, vi khuẩn trong máu, nên không liên quan đến chế độ ăn uống. Người bệnh chỉ cần đảm bảo không đang sốt, không sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng virus trước khi xét nghiệm. Với xét nghiệm tầm soát ung thư, một số dấu ấn sinh học như AFP (gan), CEA (đại tràng), PSA (tuyến tiền liệt) hay CA 125 (buồng trứng) cũng không bị tác động đáng kể bởi việc ăn uống. Tuy nhiên, nếu người bệnh đang sử dụng thực phẩm chức năng hoặc thuốc điều trị, cần thông báo với bác sĩ vì có thể ảnh hưởng nhẹ đến kết quả.

Riêng với phụ nữ mang thai, các xét nghiệm sản khoa như định lượng Beta hCG, tầm soát dị tật thai nhi hoặc NIPT không cần nhịn ăn. Việc ăn uống trước khi lấy máu giúp mẹ bầu tránh tình trạng hạ đường huyết, mệt mỏi trong quá trình xét nghiệm. Trong khi đó, xét nghiệm giun sán – vốn nhằm phát hiện kháng thể, kháng nguyên ký sinh trùng – cũng có thể tiến hành bình thường mà không cần nhịn ăn, nhưng nên tránh dùng thuốc tẩy giun hoặc ăn thực phẩm quá nhiều chất béo trước đó.

Dù không cần nhịn ăn, người chuẩn bị xét nghiệm máu vẫn nên tránh đồ cay nóng, rượu bia, cà phê, thuốc lá ít nhất 12 giờ trước khi lấy mẫu. Không nên tập thể dục, chạy bộ hoặc nhai kẹo cao su ngay trước xét nghiệm, vì những hoạt động này có thể ảnh hưởng đến trao đổi chất, dẫn tới sai lệch kết quả. Uống đủ nước lọc trước khi xét nghiệm giúp cơ thể dễ chịu và việc lấy máu thuận lợi hơn.

Ngược lại, một số xét nghiệm bắt buộc phải nhịn ăn để đảm bảo tính chính xác như xét nghiệm đường huyết, mỡ máu, chức năng gan, thận, định lượng sắt hoặc ngưng tập tiểu cầu. Nguyên nhân là khi ăn, cơ thể sẽ chuyển hóa chất dinh dưỡng thành glucose và lipid, làm thay đổi tạm thời các chỉ số trong máu. Thời gian nhịn ăn nên kéo dài tối thiểu từ 8 đến 12 tiếng.

Đột phá y học: Xét nghiệm máu mới giúp phát hiện sớm tới 50 loại ung thư

Cẩn trọng thói quen xét nghiệm tại nhà

Anh: Xét nghiệm gen chẩn đoán u não chỉ trong hai giờ