Thanh niên khỏe mạnh – Đầu tư cho tương lai dân tộc

Tại Việt Nam, đây không chỉ là dịp để tri ân và khích lệ lực lượng thanh niên, mà còn là thời điểm để các nhà hoạch định chính sách, tổ chức xã hội và cộng đồng nhìn lại: Chúng ta đã làm gì để thế hệ trẻ khỏe mạnh hơn, vững vàng hơn trước những biến động nhanh chóng của thời đại?

Thanh niên Việt Nam tiếp tục tiên phong trong kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Thực trạng sức khỏe thanh niên – Những con số đáng suy ngẫm

Nhiều người vẫn mặc định thanh niên “trẻ thì khỏe”, nhưng các khảo sát gần đây cho thấy điều ngược lại. Theo Báo cáo năm 2024 của Viện Dinh dưỡng Quốc gia chỉ ra: Có đến 26,2% thanh niên thành thị bị thừa cân hoặc béo phì, nguyên nhân chính được cho là ít vận động và chế độ ăn nhanh. 14,8% thanh niên nông thôn thiếu vi chất dinh dưỡng như sắt, kẽm, vitamin D và Gần 20% thanh niên từng trải qua các dấu hiệu rối loạn lo âu hoặc trầm cảm, thế nhưng chỉ 1/3 trong số đó tìm kiếm sự hỗ trợ y tế.

Chị Nguyễn Phương Thảo, Bí thư Tình đoàn Quảng Ninh

Với vai trò là Bí thư Tỉnh đoàn đã nhiền năm gắn bó với các hoạt động của thanh niên, Chị Nguyễn Phương Thảo thẳng thắn nhìn nhận: “Nếu không có biện pháp kịp thời, chúng ta sẽ có một thế hệ lao động với sức khỏe không bảo đảm, dẫn tới giảm năng suất và tăng gánh nặng y tế. Sức khỏe thanh niên phải được coi là một tiêu chí trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.”

Nguyên nhân – Không chỉ từ cá nhân, mà là từ hệ thống

Nhiều ý kiến của các chuyên gia cho rằng, với lối sống ít vận động từ hệ quả của môi trường học tập và làm việc đã ảnh hưởng lớn đến sức khở của thanh niên. Bởi lẽ, phần lớn thanh niên Việt Nam hiện nay học tập và làm việc trong môi trường đòi hỏi ngồi nhiều, tiếp xúc với màn hình máy tính hoặc điện thoại liên tục từ 6–10 giờ mỗi ngày. Nhiều ngành nghề mới như lập trình, thiết kế, marketing online…

GS.TS Nguyễn Văn Khánh - Chuyên gia Xã hội học

GS.TS Nguyễn Văn Khánh - Chuyên gia Xã hội học phân tích: “Chúng ta đang có một thế hệ ‘lao động bàn giấy’ từ rất trẻ, trong khi môi trường học đường và công sở lại chưa tích hợp đầy đủ các yếu tố vận động. Đây là vấn đề cấu trúc, chứ không chỉ là lựa chọn cá nhân.”

Không chỉ có vậy, Tâm lý “ngại nói” về stress, trầm cảm, hoặc sợ bị đánh giá là yếu đuối vẫn phổ biến. Nhiều trường học và doanh nghiệp chưa có bộ phận tư vấn tâm lý hoặc chương trình hỗ trợ sức khỏe tinh thần cho thanh niên.

Bác sĩ chuyên khoa II Phạm Đức Cường, Chuyên gia Y tế công cộng

Theo Bác sĩ chuyên khoa II Phạm Đức Cường, chuyên gia Y tế công cộng: “Thanh niên có sức đề kháng tốt, nhưng không có nghĩa là miễn nhiễm với bệnh tật. Bệnh mạn tính không lây như tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn lo âu… đang trẻ hóa. Nếu không phòng ngừa và can thiệp từ sớm, hệ lụy sẽ kéo dài hàng chục năm, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và chất lượng dân số.”

Bên cạnh đó, Ở nhiều đô thị lớn, diện tích sân chơi công cộng rất hạn chế, hoặc bị thương mại hóa thành dịch vụ thu phí cao. Trong khi đó, ở nông thôn, hệ thống sân thể thao, nhà tập đa năng, đường chạy bộ chưa đồng bộ và ít được bảo trì. Điều này dẫn tới tình trạng thanh niên dù muốn vận động nhưng không có không gian phù hợp, an toàn và thuận tiện. Đây cũng chính là khoảng trống chính sách giữa đô thị và nông thôn.

Khi chính sách biến thành hành động

Những năm gần đây, đã có nhiều chính sách chăm sóc sức khỏe thanh niên được cụ thể hóa thành hoạt động thiết thực, gắn với nhu cầu thực tế, thì hiệu quả đạt được không chỉ nằm ở con số, mà còn ở sự thay đổi nhận thức và thói quen sống của giới trẻ.

Tại Bắc Ninh, khu công nghiệp Yên Phong vốn nổi tiếng nhịp sống công nghiệp bận rộn. Nhưng từ khi ra mắt mô hình “CLB Thể thao Thanh niên công nhân” vào giữa 2023, không khí nơi đây đã thay đổi rõ rệt. Các giải bóng đá mini, lớp aerobic, cầu lông… diễn ra thường xuyên vào giờ tan ca, được hỗ trợ một phần kinh phí từ doanh nghiệp và Đoàn Thanh niên. Theo thống kê của Tỉnh đoàn, chỉ sau một năm, tỷ lệ thanh niên công nhân duy trì tập luyện thể thao tăng từ 38% lên 62%, đồng thời giảm đáng kể các trường hợp đau mỏi cột sống, béo phì và stress nghề nghiệp.

Ngày hội thể thao công nhân tại tỉnh Bắc Ninh

Trong khi đó tại Đà Nẵng, chương trình “Ngày cuối tuần sống khỏe” được Thành đoàn phối hợp Sở Y tế triển khai từ đầu năm 2024. Mỗi sáng Chủ nhật, hàng trăm nhóm thanh niên tụ họp tại bờ sông Hàn hoặc công viên Biển Đông để cùng chạy bộ, đạp xe, tập yoga ngoài trời. Chương trình thu hút hơn 1.000 bạn trẻ đều đặn mỗi tuần, không chỉ lan tỏa thông điệp “mỗi người một bước – cộng đồng ngàn sức khỏe” mà còn tạo ra không gian giao lưu, kết nối, giúp thanh niên rèn luyện thể chất song song với mở rộng mạng lưới quan hệ xã hội lành mạnh.

Thanh niên đạp xe tại bờ sông Hàn, thành phố Đà Nẵng

Tại TP. Hồ Chí Minh, với đặc thù là đô thị đông dân và nhiều trường đại học, vấn đề sức khỏe tinh thần của sinh viên được đặc biệt chú trọng. Năm 2025, Thành đoàn phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ Học sinh – Sinh viên thí điểm dịch vụ tư vấn tâm lý online miễn phí thông qua ứng dụng di động. Chỉ trong 6 tháng đầu năm, hơn 3.500 cuộc tư vấn đã được thực hiện, tập trung vào các chủ đề stress học tập, áp lực tài chính và mối quan hệ cá nhân. Đặc biệt, 78% người tham gia cho biết họ đã tìm được giải pháp tích cực hoặc thay đổi lối sống sau buổi tư vấn.

TS Lê Minh Công - Chuyên gia y tế tư vấn tâm lý online cho giới trẻ

Những mô hình này cho thấy một điểm chung: Khi chính sách được “thẩm thấu” tới đời sống thanh niên bằng các hoạt động gần gũi, linh hoạt và miễn phí hoặc chi phí thấp, thì mức độ tham gia và hiệu quả đều vượt ngoài mong đợi. Đây cũng là lời nhắc rằng, sức khỏe thanh niên không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế, mà là nhiệm vụ liên ngành – từ Đoàn Thanh niên, giáo dục, văn hóa, thể thao, đến doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Biến Ngày Quốc tế Thanh niên thành mốc hành động

Ngày 12/8 – Quốc tế Thanh niên – từ lâu đã được nhìn nhận như một dịp để tôn vinh sức trẻ, tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến của thế hệ mới. Nhưng nếu chỉ dừng ở những lời chúc mừng, hoạt động phong trào ngắn hạn, thì giá trị của ngày này sẽ nhanh chóng trôi qua cùng tiếng pháo tay. Nhiều ý kiến cho rằng, đã đến lúc chúng ta nên biến ngày 12/8 thành một mốc hành động quốc gia, nơi sức khỏe thanh niên trở thành tâm điểm cam kết của toàn xã hội.

Một dân tộc mạnh bắt đầu từ một thế hệ thanh niên khỏe mạnh. Nhân Ngày Quốc tế Thanh niên 2025, hãy cùng nhau biến cam kết thành hành động, không để sức khỏe của thế hệ trẻ bị đánh đổi bởi áp lực học tập, công việc hay nhịp sống công nghiệp. Sức khỏe hôm nay chính là nền tảng cho trí tuệ, bản lĩnh và sức cạnh tranh của Việt Nam ngày mai.

Trần Tiến