Thúc đẩy tín dụng xanh góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao sức khỏe cộng đồng

Nông nghiệp là một trong những ngành chịu tác động trực tiếp và mạnh nhất của các biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực có tiềm năng lớn trong việc giảm phát khí cụ nhà kính, phát triển kinh tế tuần hoàn và gia tăng giá trị vững chắc. Để quá trình chuyển đổi diễn đàn xanh ra hiệu, khả năng huy động và tiếp cận các nguồn tài nguyên chính, đặc biệt là tín hiệu xanh, được xác định là yếu tố then chốt. Chính vì vậy, Đề án truyền thông “Tín sử dụng xanh cho doanh nghiệp và nhà nông năm 2025” đã được Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam phát triển với sự hỗ trợ của nhiều ngành, lĩnh vực, cơ quan truyền thông, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong suốt quá trình phát triển, thông qua các hoạt động tuyên truyền, khảo sát, thăm quan ý kiến, đào tạo, huấn luyện và chia sẻ kinh nghiệm, đề án đã tiếp cận hàng doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân trên cả nước. Qua đó, nhận thức về lợi ích của việc đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh – sạch – tuần hoàn – hữu cơ, cũng như yêu cầu thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững được nâng cao rõ ràng. Đặc biệt, các danh sách tín dụng xanh chính của Nhà nước và hệ thống ngân hàng đã được giới thiệu, phổ biến rộng rãi hơn tới các chủ thể sản xuất nông nghiệp, góp phần tạo hiệu ứng truyền thông tích cực, cung cấp phát triển nông nghiệp xanh và giảm phát thải.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhu cầu vốn của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân cho các mô hình sản phẩm thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải ngày càng lớn, trong khi tiếp cận tín hiệu xanh vẫn còn nhiều rào cản. Thông tin về tín dụng xanh chính sách chưa được phổ biến rộng rãi; “Điểm” giữa ngân hàng, doanh nghiệp và nhà nông còn nguyên; năng lực thực thi ESG của doanh nghiệp nhưng có giới hạn; khung pháp lý và giá trị hệ thống tiêu chuẩn chưa được đồng bộ. Những yếu tố này tạo ra nhiều đối tượng thụ hưởng tiềm năng chưa thể tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi.

Tại hội thảo “Tín sử dụng xanh cho doanh nghiệp và nhà nông”, các chuyên gia và doanh nghiệp nhất xác định rằng tín hiệu xanh là xu hướng tất yếu để cung cấp tăng trưởng bền vững. Dù vậy, quy mô tín dụng xanh tại Việt Nam hiện vẫn khiêm tốn so với tổng tín dụng của nền kinh tế. Đến ngày 30/11/2025, dư nợ tín dụng xanh toàn hệ thống ước đạt khoảng 750 tỷ tỷ đồng, sử dụng khoảng 4,5% tổng dư nợ, mặc dù tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn từ năm 2017 đến nay đạt trên 21%/năm. Mức tăng này được đánh giá là tích cực nhưng vẫn chưa xứng đáng với mục tiêu của Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Nhiều ý kiến ​​cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong ngân hàng tín dụng tiếp theo thiếu tài sản bảo đảm, chi phí chuyển đổi xanh lớn và thời gian hoàn vốn dài. Để cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò trò chơi của Nhà nước trong công việc hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu tiên thu hút mạnh mẽ hơn dòng vốn từ khu vực tư nhân vào các dự án xanh. Nhà nước cần đóng vai trò điều tiết thông tin pháp lý hoàn thiện, nâng cao tính minh bạch, đảm bảo an toàn và ổn định của hệ thống tài chính chính. Song song với đó, doanh nghiệp cũng cần chủ động xây dựng chiến lược xanh hóa hoạt động sản xuất – kinh doanh, đầu tư đổi mới công nghệ theo hướng công nghệ xanh và tăng cường trách nhiệm xã hội, coi đây là lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Theo ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, dù Quyết định 21/2025/QĐ-TTg đã bước đầu đưa ra một số tiêu phân loại dự án xanh, song hệ thống vẫn thiếu cơ sở dữ liệu. Các ngân hàng gặp khó khăn trong việc đánh giá kết quả và rủi ro của dự án do chưa có cơ sở dữ liệu quốc gia về phát thải, năng lượng và độ bạch kim của dự án. Bên cạnh đó, các ưu đãi hiện nay chưa đủ mạnh, lãi suất cho vay xanh chưa tạo ra sự đặc biệt khác biệt nên với tín dụng thông thường, làm hạn chế động lực cho vay của ngân hàng.

Đối với doanh nghiệp, điểm nhấn hiện tại là ở năng lực ESG. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn thiếu kiến ​​thức, nhân lực và nguồn lực tài chính để ứng dụng và báo cáo tiêu chuẩn ESG, từ đó gặp khó khăn trong tiếp cận vốn xanh và tham gia thị trường tài chính xanh.

Tại hội thảo, các chuyên gia và đơn vị đã giới thiệu các loại tín hiệu xanh chính và cơ chế ưu đãi; tăng cường kết nối doanh nghiệp – ngân hàng – nhà nông; chia sẻ kinh nghiệm phát triển các sản phẩm mô hình sản xuất, kinh doanh xanh, giảm phát thải trong chuỗi sản phẩm giá trị nông sản. Đồng thời, kiến ​​trúc Nhà nước phát triển sớm đồng bộ các giải pháp như xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về phát thải và năng lượng; ban hành các ưu đãi mạnh mẽ hơn ngoài khả năng bồi đắp năng suất; nâng cao năng lực ESG cho doanh nghiệp và hoàn thiện pháp lý khung cho trái phiếu xanh theo tiêu chuẩn quốc tế.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và an ninh lương thực sự thiết lập nhiều công thức đối với sức khỏe cộng đồng, việc cung cấp tín hiệu xanh cho doanh nghiệp và nhà nông không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là giải pháp cơ sở bảo vệ sức khỏe người dân. Khi các mô hình sản xuất nông nghiệp xanh, sạch, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải được tiếp cận nguồn vốn phù hợp, lợi ích mang lại sẽ lan tỏa từ môi trường sống an toàn hơn, thực phẩm lành mạnh hơn đến sinh kế bền vững cho người dân nông thôn. Vì vậy, hoàn thiện cơ chế tín hiệu xanh, nâng cao năng lực cho doanh nghiệp và nhà nông chính là đầu tư cho sức khỏe cộng đồng hôm nay và các thế hệ tương lai.