Thuốc lá điện tử: Quản lý hay cấm hẳn?

Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang tạo ra làn sóng lo ngại sâu sắc trong xã hội. Không chỉ gây lệ thuộc nicotine, chúng còn là nguồn gốc của nhiều bệnh lý về hô hấp, thần kinh, tim mạch và ung thư. Hình thức sử dụng dung dịch lỏng khiến việc pha trộn ma túy trở nên dễ dàng, dẫn đến các vụ ngộ độc và hành vi vi phạm pháp luật ngày càng phức tạp.

Thực tế cho thấy, dù các tập đoàn sản xuất thuốc lá điện tử trên thế giới cố gắng chứng minh sản phẩm “ít độc hại hơn” thuốc lá truyền thống, thế nhưng mọi lập luận đều không vượt qua được bằng chứng khoa học.

TS.BS Trần Quốc Bảo, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), nhận định: “Không có loại thuốc lá nào là an toàn. Nicotine và các hóa chất độc hại vẫn gây tổn thương cơ thể, bất kể ở dạng đốt hay dạng hơi”.

Theo ông Bảo, dù có thể thiết lập nhiều biện pháp quản lý từ kiểm soát thành phần, hoạt động kinh doanh đến quảng cáo thì đó cũng chỉ là giải pháp trên lý thuyết. Thực tế, thuốc lá điện tử đang lan rộng trong trường học và trên môi trường mạng, vượt xa khả năng giám sát và kiểm soát hiện nay.

Tại Kỳ họp thứ tám của Quốc hội khoá XV, nhiều Đại biểu bày tỏ lo ngại về việc học sinh có thể tiếp cận thuốc lá điện tử một cách quá dễ dàng. Đại biểu Trần Thị Nhị Hà - Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội cảnh báo: “Ngay cả khi siết chặt quản lý, việc mua bán qua mạng vẫn vượt ngoài tầm kiểm soát. Điều đáng lo nhất chính là tác hại đối với trẻ em”.

Chung quan điểm, Đại biểu Lê Hoàng Anh - Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai nhấn mạnh cần có quyết sách mạnh mẽ hơn: “Nếu không cấm, chúng ta đang gián tiếp cung cấp ‘vỏ bọc’ cho tội phạm ma túy nhắm vào giới trẻ Việt Nam”. 

Trước những cảnh báo và yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn, trong phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Y tế, Quốc hội đã thống nhất đưa vào nghị quyết nội dung: “Cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025.”

Tuy vậy, theo Hiến pháp, việc hạn chế quyền của công dân chỉ có thể được quy định bằng luật. Vì vậy, quy định cấm triệt để này cần được thể hiện rõ trong Luật Đầu tư (sửa đổi) đang được Quốc hội thảo luận.

Nhiều chuyên gia y tế cho rằng cấm hoàn toàn không chỉ là giải pháp phù hợp hiện tại mà còn là chiến lược dài hạn cho sức khỏe quốc gia. TS.BS Trần Quốc Bảo, Cục Y tế dự phòng, phân tích: “Một sản phẩm vừa độc hại, vừa khó kiểm soát, vừa dễ bị lợi dụng để pha trộn chất cấm thì không có lý do gì để tiếp tục tồn tại. Quản cũng không xuể. Cấm là lựa chọn tối ưu.”

Từ thực tế đó, có thể thấy rằng dù cơ quan chức năng có thể quản lý, thì những rủi ro mà thuốc lá điện tử mang lại vẫn quá lớn. Việc cấm hoàn toàn từ năm 2025 không chỉ nhằm ngăn tác hại trước mắt, mà còn bảo vệ môi trường phát triển lành mạnh cho thế hệ trẻ, nguồn lực tương lai của đất nước.