Thuốc lá làm gia tăng nhanh các bệnh phổi mạn tính tại Thanh Hóa

Theo thống kê của Bệnh viện Phổi Thanh Hoá, tỷ lệ bệnh nhân mắc các bệnh lý hô hấp có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến thuốc lá vẫn ở mức cao và có xu hướng tăng qua các năm. Tại nhiều khoa lâm sàng, số bệnh nhân COPD chiếm trên 30% tổng số ca điều trị nội trú. Đáng chú ý, trong nhóm bệnh nhân có tiền sử hút thuốc, tỷ lệ mắc COPD lên tới hơn 70%.

Các bác sĩ cho biết, phần lớn bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh sau nhiều năm hút thuốc kéo dài, có trường hợp trên 20 năm. Khi đến viện, bệnh thường đã ở giai đoạn nặng, chức năng phổi suy giảm nghiêm trọng, việc điều trị gặp nhiều khó khăn và không thể hồi phục hoàn toàn.

Vào thời điểm giao mùa, số ca nhập viện do đợt cấp của COPD, viêm phế quản mạn và hen phế quản gia tăng rõ rệt. Tuy nhiên, điểm chung của đa số bệnh nhân là có tiền sử phơi nhiễm lâu năm với khói thuốc lá hoặc sống trong môi trường thường xuyên có người hút thuốc. Không ít trường hợp phải nhập viện nhiều lần trong năm, phụ thuộc oxy hoặc phải sử dụng máy thở không xâm nhập để duy trì hô hấp.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc lá là nguyên nhân gây tử vong của hơn 8 triệu người mỗi năm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, ước tính có hơn 40.000 ca tử vong mỗi năm do các bệnh liên quan đến thuốc lá, tương đương hơn 100 người tử vong mỗi ngày. Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại, trong đó ít nhất 70 chất được chứng minh gây ung thư. Không chỉ người hút thuốc chịu ảnh hưởng trực tiếp, người hít phải khói thuốc thụ động cũng đối mặt với nguy cơ cao mắc ung thư phổi, COPD, bệnh tim mạch và đột quỵ.

Tại Thanh Hóa, tình trạng hút thuốc lá, đặc biệt ở nam giới, vẫn còn phổ biến. Báo cáo của Bệnh viện Phổi Thanh Hóa cho thấy khoảng 60–65% bệnh nhân điều trị nội trú có tiền sử hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc. Nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng khó thở nặng, viêm phổi tái diễn hoặc đợt cấp COPD, phải dùng thuốc liều cao, thở máy và điều trị kéo dài. Đáng lo ngại, không ít người dù đã được cảnh báo nhiều lần nhưng vẫn không thể từ bỏ thuốc lá, khiến bệnh tiến triển nhanh và để lại tổn thương phổi không thể hồi phục.

Bác sĩ CKI Phạm Quang Hải, Trưởng Khoa Nội 1, Bệnh viện Phổi Thanh Hóa cho biết: “Số bệnh nhân hút thuốc lá mắc COPD, viêm phế quản mạn và ung thư phổi đang tăng đều qua từng năm. Chúng tôi tiếp nhận nhiều trường hợp chỉ nhập viện khi đã suy hô hấp nặng, phải can thiệp thở máy. Điều đáng tiếc là phần lớn các biến chứng này hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân không hút thuốc hoặc bỏ thuốc sớm”.

Theo bác sĩ Hải, nhiều ca tái nhập viện xuất phát từ việc bệnh nhân tiếp tục hút thuốc, không tuân thủ phác đồ điều trị hoặc chủ quan với các triệu chứng ban đầu. Điều này không chỉ đe dọa sức khỏe người bệnh mà còn tạo áp lực lớn cho công tác điều trị, chăm sóc y tế.

Bên cạnh thuốc lá truyền thống, sự gia tăng của thuốc lá điện tử, đặc biệt trong giới trẻ, cũng đang đặt ra thách thức mới. Nhiều người lầm tưởng thuốc lá điện tử ít hại hơn, song các nghiên cứu cho thấy nicotine và các chất tạo hương trong loại sản phẩm này có thể gây tổn thương phổi cấp, rối loạn nhịp tim, ảnh hưởng hệ thần kinh và gây nghiện mạnh. Tại Bệnh viện Phổi Thanh Hóa, đã ghi nhận một số trường hợp viêm phổi cấp, kích ứng phổi và khó thở kéo dài liên quan đến việc sử dụng thuốc lá điện tử.

Trong bối cảnh gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng, các chuyên gia y tế nhấn mạnh kiểm soát thuốc lá từ sớm là yếu tố mang tính quyết định. Việc xây dựng môi trường không khói thuốc, đẩy mạnh truyền thông về tác hại của thuốc lá và hỗ trợ người hút bỏ thuốc đang là những giải pháp được ngành y tế Thanh Hóa tập trung triển khai.

Các nghiên cứu cho thấy, bỏ thuốc lá càng sớm thì hiệu quả cải thiện sức khỏe càng rõ rệt. Chỉ sau 1–2 năm, nguy cơ mắc bệnh tim mạch có thể giảm từ 30–50%; sau 10–15 năm, nguy cơ ung thư phổi cũng giảm đáng kể. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả bền vững, cần sự chung tay của cả cộng đồng. Mỗi gia đình, khu dân cư, cơ quan, trường học cần chủ động xây dựng môi trường không khói thuốc, góp phần bảo vệ sức khỏe cho chính mình và cho xã hội.