Cảnh báo được đưa ra dựa theo dữ liệu mới từ Chương trình giám sát kháng sinh lậu tăng cường (EGASP) - chương trình theo dõi sự lây lan của bệnh lậu kháng thuốc.
WHO nhấn mạnh nhu cầu tăng cường giám sát, cải thiện năng lực chẩn đoán và đảm bảo tiếp cận công bằng với các phương pháp điều trị mới cho các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI). Việc công bố dữ liệu mới trùng với Tuần lễ Nâng cao Nhận thức về Kháng thuốc Thế giới (AMR), nhấn mạnh tầm quan trọng của hành động toàn cầu chống lại các bệnh nhiễm trùng kháng thuốc.
EGASP, được WHO khởi xướng vào năm 2015, thu thập dữ liệu phòng thí nghiệm và lâm sàng từ các điểm giám sát trên toàn thế giới để theo dõi AMR và cung cấp thông tin cho các hướng dẫn điều trị.
Tiến sĩ Tereza Kasaeva, Giám đốc Ban HIV, Lao, Viêm gan và STI của WHO, cho biết: “Nỗ lực toàn cầu này rất cần thiết để theo dõi, phòng ngừa và ứng phó với bệnh lậu kháng thuốc, đồng thời bảo vệ sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới. WHO kêu gọi tất cả các quốc gia giải quyết tình trạng gia tăng các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) và lồng ghép giám sát bệnh lậu vào các chương trình STI quốc gia”.
Cũng theo WHO, từ năm 2022 đến năm 2024, tỷ lệ kháng ceftriaxone và cefixime, hai loại kháng sinh chính được sử dụng để điều trị bệnh lậu, đã tăng mạnh từ 0,8% lên 5% và từ 1,7% lên 11%, với các chủng vi khuẩn kháng thuốc được phát hiện ở nhiều quốc gia hơn. Tỷ lệ kháng azithromycin vẫn ổn định ở mức 4%, trong khi tỷ lệ kháng ciprofloxacin đạt 95%. Campuchia và Việt Nam ghi nhận tỷ lệ kháng thuốc cao nhất.
Năm 2024, 12 quốc gia EGASP thuộc năm khu vực của WHO đã cung cấp dữ liệu, tăng so với chỉ bốn quốc gia vào năm 2022. Đây là một diễn biến tích cực phản ánh cam kết ngày càng tăng trong việc theo dõi và ngăn chặn các ca nhiễm trùng kháng thuốc ở các quốc gia và khu vực. Các quốc gia Brazil, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Malawi, Philippines, Qatar, Nam Phi, Thụy Điển, Thái Lan, Uganda và Việt Nam đã báo cáo 3.615 trường hợp mắc bệnh lậu.
Hơn một nửa số trường hợp bệnh lậu có triệu chứng ở nam giới (52%) được báo cáo từ các quốc gia thuộc Khu vực Tây Thái Bình Dương của WHO, bao gồm Philippines (28%), Việt Nam (12%), Campuchia (9%) và Indonesia (3%). Các quốc gia thuộc Khu vực Châu Phi của WHO chiếm 28% số trường hợp, tiếp theo là các quốc gia thuộc Khu vực Đông Nam Á (13%, Thái Lan), Khu vực Đông Địa Trung Hải (4%, Qatar) và Khu vực Châu Mỹ (2%, Brazil).
Độ tuổi trung bình của bệnh nhân là 27 (dao động từ 12 đến 94). Trong số các trường hợp, 20% là nam giới quan hệ tình dục đồng giới, và 42% cho biết có nhiều bạn tình trong vòng 30 ngày trước đó. 8% cho biết gần đây đã sử dụng kháng sinh và 19% đã đi du lịch gần đó.
Tăng cường và mở rộng giám sát toàn cầu
Năm 2024, WHO đã đẩy mạnh giám sát hệ gen, với gần 3000 mẫu được giải trình tự từ 8 quốc gia. Các nghiên cứu mang tính bước ngoặt về các phương pháp điều trị mới như zoliflodacin và gepotidacin, cũng như các nghiên cứu về tình trạng kháng tetracycline, đã được Trung tâm Hợp tác của WHO về Kháng thuốc kháng sinh (AMR) trong STI tại Thụy Điển thực hiện, phối hợp với WHO. Những nghiên cứu này đang góp phần định hướng cho các chiến lược kiểm soát bệnh lậu và phòng ngừa dựa trên doxycycline (DoxyPEP) trong tương lai.
EGASP tiếp tục mở rộng phạm vi hoạt động vào năm 2024 khi Brazil, Bờ Biển Ngà và Qatar tham gia chương trình, còn Ấn Độ bắt đầu triển khai và báo cáo dữ liệu từ năm 2025 theo Chương trình kiểm soát bệnh AIDS và bệnh lây truyền qua đường tình dục quốc gia.
Mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể, EGASP vẫn đang đối mặt với những thách thức, bao gồm nguồn tài trợ hạn chế, báo cáo không đầy đủ và thiếu hụt dữ liệu từ phụ nữ và các vị trí ngoài sinh dục. WHO kêu gọi đầu tư khẩn cấp, đặc biệt là vào các hệ thống giám sát quốc gia, để duy trì và mở rộng hoạt động giám sát kháng thuốc lậu cầu trên toàn cầu.
Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu