WHO cảnh báo tiến độ phòng chống bệnh không lây nhiễm đang chậm lại

Theo báo cáo của WHO, 82% quốc gia đã giảm tỷ lệ tử vong sớm do NCD trong giai đoạn 2010–2019, song tốc độ cải thiện có dấu hiệu chững lại, thậm chí một số nước ghi nhận xu hướng gia tăng trở lại. Các bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính, tiểu đường cùng các rối loạn tâm thần (lo âu, trầm cảm) vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu, cướp đi khoảng 32 triệu sinh mạng mỗi năm – chủ yếu ở các quốc gia thu nhập thấp và trung bình.

WHO nhấn mạnh cần khẩn trương triển khai các biện pháp như tăng thuế thuốc lá, rượu bia, đồ uống có đường; mở rộng dịch vụ y tế cơ sở để phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Đây là những giải pháp vừa tiết kiệm chi phí, vừa giúp giảm gánh nặng bệnh tật, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Thực trạng tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm hơn 70% tổng gánh nặng bệnh tật và tử vong. Thực tế cho thấy, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ít vận động, chế độ ăn uống thiếu hợp lý và ô nhiễm môi trường là những yếu tố nguy cơ phổ biến. Chính phủ và Bộ Y tế đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch hành động, trong đó nổi bật là Chiến lược quốc gia phòng, chống bệnh không lây nhiễm giai đoạn 2015–2025, cùng các chính sách tăng thuế thuốc lá, mở rộng mạng lưới y tế cơ sở, và đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng.

Theo PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), nhận định: “Bệnh không lây nhiễm diễn biến âm thầm, thường được phát hiện muộn khi đã ở giai đoạn nặng, điều trị tốn kém. Vì vậy, bên cạnh chính sách vĩ mô, quan trọng nhất là thay đổi hành vi sức khỏe của từng cá nhân, từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn nhiều rau xanh, vận động thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ.”

Ông cũng nhấn mạnh, đầu tư cho y tế dự phòng là “khoản đầu tư sinh lời cao nhất”, bởi chi phí thấp nhưng mang lại lợi ích bền vững, giảm gánh nặng tài chính cho cả người dân và hệ thống y tế.

Dự kiến, vào ngày 25/9 tới đây, các nguyên thủ và lãnh đạo chính phủ các nước sẽ có mặt tại New York để tham dự Hội nghị cấp cao lần thứ 4 của Đại hội đồng Liên hợp quốc (HLM4) về phòng ngừa và kiểm soát các bệnh không lây nhiễm (NCD), nhằm thông qua một tuyên bố chính trị đầy tham vọng để thúc đẩy hành động và đầu tư toàn cầu. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam tái khẳng định cam kết xây dựng một xã hội khỏe mạnh, công bằng và phát triển bền vững.

Trần Tiến