Xây dựng mạng lưới bảo tồn cây thuốc tại các địa phương

Ngày 29/12, tại Thanh Hóa, Viện Dược liệu, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo “Công tác bảo tồn nguồn gen cây thuốc và tri thức sử dụng bài thuốc y học cổ truyền” với sự tham dự của các nhà khoa học, chuyên gia dược liệu, thầy thuốc y học cổ truyền và đại diện các cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu trong lĩnh vực y dược.

Theo kết quả khảo sát, tỉnh Thanh Hóa sở hữu hàng trăm loài cây thuốc có giá trị kinh tế và y dược cao. Tuy nhiên, trước tác động của biến đổi khí hậu và việc khai thác quá mức, nhiều loài dược liệu quý đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt. Đáng lo ngại hơn, những tri thức sử dụng bài thuốc y học cổ truyền – vốn là di sản phi vật thể được lưu truyền qua nhiều thế hệ trong cộng đồng các dân tộc – cũng đang dần bị mai một.

Việc thiếu các giải pháp bảo tồn đồng bộ không chỉ làm mất đi nguồn gen quý mà còn làm đứt gãy sợi dây kết nối giữa tri thức dân gian và y học hiện đại, gây khó khăn cho việc kế thừa và phát triển các phương pháp chữa bệnh an toàn, hiệu quả.

Trong bối cảnh hệ thống y tế tại các địa phương đã được sắp xếp, tinh gọn sau sáp nhập, vai trò của các trạm y tế và đội ngũ cán bộ y tế cộng đồng ngày càng trở nên quan trọng. Các chuyên gia đề xuất cần gắn công tác bảo tồn cây thuốc với mô hình "vườn thuốc nam" tại các cơ sở y tế địa phương.

Tại các khu vực sau sáp nhập, việc xây dựng các vùng trồng dược liệu tập trung không chỉ giúp lưu giữ nguồn gen mà còn tạo ra nguồn nguyên liệu tại chỗ, phục vụ công tác khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Việc này giúp người dân dễ dàng tiếp cận với các phương pháp chăm sóc sức khỏe tự nhiên, ít tác dụng phụ và phù hợp với đặc thù kinh tế địa phương.

Để bảo tồn bền vững, một trong những giải pháp trọng tâm được đề xuất là số hóa cơ sở dữ liệu về cây thuốc và các bài thuốc quý. Việc lập bản đồ phân bố các loài dược liệu và xây dựng ngân hàng gen sẽ giúp quản lý tài nguyên khoa học hơn.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh sự liên kết giữa "nhà khoa học - nhà quản lý - nhà nông". Các nghiên cứu khoa học cần tập trung vào việc chứng minh tính an toàn và hiệu quả của các bài thuốc dân gian thông qua thực nghiệm y học, từ đó chuẩn hóa các chế phẩm dược liệu để đưa vào hệ thống điều trị chính thống.

Bảo tồn nguồn gen cây thuốc không chỉ là bảo vệ đa dạng sinh học, mà còn là bảo vệ sức khỏe của nhân dân bằng những nguồn lực nội tại. Khi các bài thuốc y học cổ truyền được gìn giữ và phát triển đúng cách, chúng sẽ trở thành lá chắn hữu hiệu trong công tác y tế dự phòng và điều trị các bệnh mãn tính cho cộng đồng.

Ngành y tế Thanh Hóa đang nỗ lực chuyển mình, biến những lợi thế từ tài nguyên thiên nhiên thành sức mạnh y học. Việc bảo tồn thành công nguồn gen cây thuốc và tri thức bản địa chính là nền tảng để xây dựng một hệ thống y tế cộng đồng bền vững, nơi bản sắc văn hóa và khoa học hiện đại hòa quyện vì sức khỏe của mỗi người dân.