Từ 1/3/26, xe động cơ dầu dễ trượt đăng kiểm?

Thông tin được chia sẻ bởi Cục Đăng kiểm Việt Nam, không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng ô nhiễm không khí từ phương tiện giao thông – một trong những nguyên nhân hàng đầu gây hại cho sức khỏe cộng đồng tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, nhiều xe bị từ chối kiểm định ngay từ khâu kiểm tra an toàn kỹ thuật cơ bản do tình trạng “chảy dầu, động cơ rung giật, có tiếng gõ lạ, thiếu nước làm mát hoặc xả khói đen/trắng/xanh”. Đặc biệt với xe diesel đời cũ, tỷ lệ trượt cao hơn rõ rệt vì bảo dưỡng kém. “Nếu chủ xe chỉ có thói quen sửa chữa khi phương tiện đã hư hỏng, chắc chắn sẽ rất khó vượt qua các bước kiểm tra khí thải theo quy định mới”, ông An nhấn mạnh.

Phương pháp kiểm tra mới – “Lộ rõ” thực trạng phát thải độc hại

Theo các chuyên gia, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở phương pháp kiểm định khí thải xe diesel: Áp dụng gia tốc tự do (free acceleration). Đăng kiểm viên phải đạp ga nhanh (dưới 1 giây) để đưa động cơ lên vòng tua tối đa theo thiết kế của nhà sản xuất, thay vì đạp ga chậm (2-5 giây) và chỉ đạt 90% công suất như trước đây. Phương pháp này đã được nhiều quốc gia tiên tiến (châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, ASEAN…) áp dụng từ lâu, nhằm đo chính xác mức độ khói và các chất độc hại trong điều kiện vận hành thực tế.

Với xe đã tồn tại vấn đề kỹ thuật tiềm ẩn (cánh quạt bị rơ, dây curoa xuống cấp, kim phun mòn, bộ lọc DPF và van EGR tắc muội than, hệ thống làm mát yếu…), thao tác đạp ga mạnh sẽ lộ rõ khói đen dày đặc hoặc thậm chí gây hỏng hóc thêm. 

Ông Trần Hoàng Phong, chuyên viên Phòng Phương tiện giao thông đường bộ, khẳng định: “Bản chất là động cơ xe đã có vấn đề, không phải do thao tác đạp ga”.

Khí thải diesel – “Kẻ giết người thầm lặng” của sức khỏe cộng đồng

Xe diesel là nguồn phát thải chính bụi mịn PM2.5, NOx, SOx và các hợp chất hữu cơ thơm đa vòng (PAH) – những chất đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm gây ung thư cho con người. Tại Việt Nam, giao thông chiếm tỷ lệ lớn trong ô nhiễm không khí đô thị. Theo các nghiên cứu, bụi mịn từ khí thải diesel có thể xâm nhập sâu vào phổi và máu, gây:

Bệnh hô hấp: Hen suyễn, viêm phế quản mãn tính, COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính).

Ung thư: Tăng nguy cơ ung thư phổi, đặc biệt ở người tiếp xúc lâu dài như tài xế, người dân sống ven đường lớn.
Tim mạch và não bộ: Tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ; thậm chí chỉ tiếp xúc 2 giờ cũng gây tổn thương chức năng não.

Tác động khác: Kích ứng mắt, da, mũi họng, đau đầu, khó thở, và làm trầm trọng thêm bệnh ở trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai.

Tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, nơi mật độ xe diesel (xe tải, xe buýt, xe khách) cao, chỉ số AQI thường xuyên ở mức “rất không tốt cho sức khỏe”. Giảm phát thải từ xe diesel không chỉ giúp môi trường mà còn trực tiếp giảm chi phí y tế và gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng.

Khuyến cáo từ chuyên gia: Bảo dưỡng – Chìa khóa bảo vệ sức khỏe

Cục Đăng kiểm khuyến cáo chủ xe diesel cần thay đổi thói quen “sửa khi hỏng” sang bảo dưỡng định kỳ theo lịch nhà sản xuất: thay dầu động cơ, lọc gió, lọc nhiên liệu, kiểm tra kim phun, van EGR, DPF và hệ thống làm mát. Xe cũ trên 7-10 năm nên mang đến gara uy tín kiểm tra toàn diện trước khi đi đăng kiểm.

Đối với cộng đồng và cơ quan quản lý, đây là cơ hội để đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức: mỗi chủ xe diesel tuân thủ quy định không chỉ giúp xe “vượt ải” đăng kiểm mà còn góp phần giảm ô nhiễm, bảo vệ chính sức khỏe bản thân và gia đình.

Việc siết chặt kiểm định khí thải là bước tiến quan trọng trong chiến lược quốc gia về bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Khi mỗi phương tiện đều phát thải ít độc hơn, không khí đô thị sạch hơn, chúng ta sẽ giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh mãn tính ngày nay.