Trong bối cảnh ấy, tiến sĩ, bác sĩ Lê Vũ Tân (Bệnh viện Bình Dân, TP.HCM) chọn một con đường ít người dám đi: đưa những điều “khó nói” của nam giới ra ánh sáng, bằng ngôn ngữ dễ hiểu, thẳng thắn mà không dung tục; khoa học, nhưng không khô cứng. Quan trọng hơn cả, anh coi truyền thông y khoa là một phần của trách nhiệm nghề nghiệp, chứ không phải một cuộc dạo chơi nhất thời trên mạng xã hội.
Từ phòng khám bước ra ống kính
Nam khoa ở Việt Nam từng là một “ngách hẹp” ngay cả trong giới y khoa. Người bệnh ngại, bác sĩ cũng ít người chọn. Không phải vì thiếu ca bệnh, mà vì thiếu sự cởi mở. Trong nhiều gia đình, đàn ông có thể bàn luận đủ mọi chuyện, trừ chuyện của chính mình.
Bác sĩ Tân từng thừa nhận, thời điểm mới tiếp cận lĩnh vực này, anh cũng nghĩ đây là “vùng kín”, tế nhị và khó chạm tới. Nhưng càng làm, anh càng nhận ra một nghịch lý: chính vì người ta ngại, nên họ càng dễ bị dẫn dắt bởi thông tin sai.
Một người đàn ông khi hoang mang về sinh lý, rối loạn cương, xuất tinh sớm, bệnh lây truyền qua đường tình dục, hay chỉ là những biểu hiện bình thường của cơ thể… thường không đủ bình tĩnh để phân biệt đúng - sai. Họ sẽ bắt đầu tìm thông tin với ở các nguồn thiếu sự kiểm chứng. Và thứ họ gặp đầu tiên thường không phải bác sĩ, mà là một video giật gân, một quảng cáo “trị dứt điểm”, một lời rỉ tai “đốt cái này, cắt cái kia”, hoặc một phòng khám treo biển “quốc tế” với những gói điều trị hàng chục triệu đồng.
Đó là lý do bác sĩ Tân quyết định bước ra khỏi khuôn khổ truyền thống. Anh làm nội dung về nam khoa trên TikTok, YouTube, rồi mở rộng ra nhiều nền tảng khác. Không phải để trở thành “bác sĩ nổi tiếng”, mà để giành lại một thứ vốn thuộc về y khoa chính là quyền được hiểu đúng của người bệnh.
Khi một lời nói đúng chỗ trở thành phương thuốc
Trong hành trình ấy, điều khiến bác sĩ Tân tin rằng mình đang làm đúng, đôi khi không đến từ những hội nghị chuyên ngành hay các bài báo quốc tế, mà từ những phản hồi rất đời thường.
Anh kể về một lần đi ăn cùng bạn bè, anh bắt xe ôm công nghệ, đeo khẩu trang kín mặt. Người tài xế vẫn nhận ra anh chỉ qua giọng nói. Người đàn ông ấy không nói về những thuật ngữ y khoa, cũng không kể bệnh cảnh phức tạp. Anh chỉ nói một điều rất thật rằng nhờ xem video, anh mới biết có những tình trạng không cần can thiệp, không cần “đốt”, không cần “cắt”, không cần chạy theo các phòng khám không chính thống. Nhờ đó, người đàn ông kia tự tin hơn, bớt hoang mang, bớt sợ hãi.
Đó là một kiểu “ca bệnh” khác. Không nằm trên giường bệnh, không có xét nghiệm, không có hồ sơ. Nhưng nó cho thấy một vấn đề lớn của nam giới Việt Nam, nhiều người không thiếu kiến thức, mà thiếu một người đủ tin cậy để nói cho họ nghe bằng ngôn ngữ của họ.
Từ câu chuyện ấy, có thể thấy điểm sáng lớn nhất trong hành trình của bác sĩ Lê Vũ Tân không nằm ở học vị, nơi tu nghiệp hay những con số lượt xem.
Điểm sáng lớn nhất là anh đang kéo một bộ phận nam giới trở lại với y khoa chính thống, bằng cách phá vỡ sự xấu hổ - rào cản khiến họ tự chữa, chữa sai, hoặc để bệnh kéo dài. Nam giới Việt Nam có thể rất mạnh mẽ trước người khác, nhưng lại dễ hoang mang khi đối diện câu hỏi: “Mình có bình thường không?”. Và chính nỗi sợ ấy khiến họ dễ tin vào những lời rao “chữa nhanh”, “khỏi ngay”, “đảm bảo đàn ông 100%”.
Trong cuộc chiến này, bác sĩ không thể chỉ ngồi trong phòng khám chờ bệnh nhân tìm đến. Vì nhiều người sẽ không bao giờ đến. Họ sẽ tìm một nơi kín đáo hơn, rẻ hơn, nhanh hơn – và thường là nguy hiểm hơn. Bởi vậy, việc đưa kiến thức ra cộng đồng không chỉ là truyền thông, mà là một cách “chữa bệnh từ xa”: giảm bớt những quyết định sai lầm của người bệnh trước khi sai lầm xảy ra.
Làm nội dung y khoa: khó hơn cả nói chuyện “tế nhị”
Truyền thông y khoa không giống giải trí. Chỉ cần một câu nói thiếu chuẩn mực, một ví dụ dễ gây hiểu sai, hoặc một clip bị cắt khỏi ngữ cảnh… hậu quả có thể là hàng nghìn người làm theo sai cách. Bác sĩ Tân gọi đó là ranh giới khó nhất, vừa phải giữ độ chính xác khoa học, vừa phải giữ đạo đức nghề, lại vừa phải giữ niềm tin của người xem.
Ở một nền tảng như TikTok, nơi mọi thứ bị nén trong 30-60 giây, người làm nội dung buộc phải lựa chọn nói gì, bỏ gì, nhấn gì. Với y khoa, đó là bài toán khó hơn nhiều so với việc “làm cho viral”.
Anh từng trải qua những giai đoạn bị công kích, bị hiểu lầm. Có những video ban đầu tạo tranh luận lớn. Có lúc bị cho là “câu view”, có lúc bị nhóm cộng đồng phản ứng vì cách diễn đạt chưa được hiểu đúng. Nhưng thay vì biến mạng xã hội thành nơi tranh cãi, anh chọn cách làm mà ít người đủ kiên nhẫn để làm, giải thích lại, dẫn chứng lại, nói rõ mục đích, và kiên trì với tinh thần ban đầu.
Điều đáng chú ý ở bác sĩ Lê Vũ Tân không chỉ là anh dám nói về chủ đề nhạy cảm, mà là cách anh tự đặt mình vào kỷ luật nghề nghiệp. Anh từng chia sẻ, sau thời gian tu nghiệp quốc tế, điều anh mang về không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là một tác phong làm việc chuyên nghiệp: từ nghiên cứu, báo cáo hội nghị, đến cách xuất hiện trước người bệnh và công chúng. Ở Việt Nam, nhiều người vẫn nghĩ làm nội dung chỉ cần nói lưu loát, lên hình đẹp, câu chữ “mượt”. Nhưng với bác sĩ Tân, truyền thông y khoa phải được đối xử nghiêm túc như một ca khám: có chuẩn mực, có trách nhiệm, có giới hạn không được phép vượt qua.
Anh không xem mạng xã hội là nơi để “đánh bóng” bản thân, mà là một kênh giáo dục sức khỏe. Và khi đã là giáo dục sức khỏe, anh cho rằng không thể vì lợi nhuận mà quảng cáo sản phẩm không chính thống, không thể “đánh tráo” kiến thức bằng các lời hứa hẹn mơ hồ. Sự chỉn chu ấy thể hiện cả ở điều tưởng chừng nhỏ, từ cách ăn mặc, cách nói, đến cách chọn từ.
Một nghề chọn người, và một người chọn trách nhiệm
Bác sĩ Tân kể, anh không định hình theo nam khoa từ đầu. Từng có giai đoạn làm ở lĩnh vực khác, rồi rẽ sang ngoại - tiết niệu, và cuối cùng anh gặp cơ hội về nam khoa tại Bệnh viện Bình Dân. Nhưng khi đã bước vào, anh không chọn cách “làm cho xong”. Anh chọn đào sâu, học hỏi, cập nhật, và đặc biệt là học cách truyền đạt.
Ở Việt Nam, không thiếu bác sĩ giỏi chuyên môn. Nhưng để trở thành một người có thể nói cho cộng đồng hiểu, tin, và làm theo đúng… đó là một kỹ năng khác, một trách nhiệm khác, và đôi khi là một sự hy sinh. Bởi khi bước ra trước công chúng, bác sĩ không chỉ chịu trách nhiệm với bệnh nhân, mà còn chịu trách nhiệm với cả những người chưa từng gặp mình.
Bác sĩ Lê Vũ Tân hiểu điều đó. Và anh chấp nhận nó như một phần của nghề.
Ngày nay, y khoa không chỉ ở bệnh viện mà còn hiện diện trên mạng xã hội, nơi đúng - sai lẫn lộn. Vì vậy, bác sĩ không chỉ chữa bệnh mà còn có trách nhiệm giữ tri thức đúng cho cộng đồng. Với bác sĩ Lê Vũ Tân, đó là lựa chọn nói thẳng, nói đúng và đủ tử tế để nam giới bớt hoang mang trước khi trả giá.
Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu