Hàng cây di sản xứ Thanh: Không gian xanh trăm năm và giá trị chữa lành tinh thần

Dấu tích trăm năm nơi cửa ngõ linh thiêng núi Nưa

Dọc tuyến đường dẫn vào Khu di tích lịch sử Đền Nưa - Am Tiên, xã Tân Ninh, nổi bật hai hàng xà cừ cổ thụ cao lớn, tỏa bóng mát rợp cả một vùng. Tổng cộng 22 cây xà cừ được trồng từ khoảng năm 1923, dưới thời Pháp thuộc, đến nay đã hơn một thế kỷ tuổi đời.

Trải qua thời gian, những thân cây sần sùi phủ rêu phong vẫn vững chãi vươn cao từ 30-40m, tạo thành mái vòm xanh tự nhiên bao phủ con đường lên núi. Có những cây đường kính gốc tới khoảng 2m, nhiều người trưởng thành ôm không xuể. Rễ cây nổi lên khỏi mặt đất, đan xen như những “mạch sống” bền bỉ, minh chứng cho sức sống mạnh mẽ của thiên nhiên trước biến thiên của thời gian.

Không chỉ mang giá trị cảnh quan, hàng cây còn là “chứng nhân sống” của lịch sử vùng đất Cổ Định - Núi Nưa linh thiêng, nơi gắn liền với nhiều sự kiện và huyền tích trong đời sống văn hóa tâm linh của người dân xứ Thanh. Qua bao thăng trầm, chiến tranh và phát triển, hàng cây vẫn hiện diện như một biểu tượng trường tồn của ký ức và bản sắc địa phương.

Giai đoạn 2022-2023, hàng cây được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình gìn giữ và tôn vinh giá trị. Danh hiệu này không chỉ khẳng định giá trị sinh học và cảnh quan mà còn nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong việc bảo vệ những tài sản thiên nhiên quý giá.

Hiện nay, mỗi cây đều được đánh số, lập hồ sơ quản lý cụ thể. Công tác theo dõi sinh trưởng, kiểm tra sâu bệnh, đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão được thực hiện thường xuyên, giúp quần thể cây cổ thụ không chỉ tồn tại mà còn phát triển ổn định trong điều kiện môi trường nhiều biến động.

Không gian xanh di sản và sức khỏe tinh thần

Nhiều cụ cao niên trong xã Tân Ninh nhận định, không chỉ đơn thuần là cảnh quan, hàng cây xà cừ trăm tuổi còn mang lại những giá trị đặc biệt đối với sức khỏe tinh thần của người dân xã nhà. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, con người dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu, thì những không gian xanh tự nhiên trở thành nơi “trị liệu” hiệu quả và bền vững.

Dưới tán cây xanh mát, nhiệt độ luôn thấp hơn khu vực xung quanh, không khí trong lành, dễ chịu. Ánh nắng được lọc qua từng tầng lá tạo nên những vệt sáng dịu nhẹ, mang lại cảm giác thư thái. Đây là điều kiện lý tưởng để người dân và du khách dừng chân nghỉ ngơi, hít thở sâu và tái tạo năng lượng sau những giờ làm việc căng thẳng.

Nhiều người khi đến đây đều có chung cảm nhận về sự tĩnh lặng và bình yên hiếm có. Tiếng gió xào xạc qua tán lá, mùi đất ẩm sau những cơn mưa hay cảm giác bước đi dưới hàng cây cổ thụ… tất cả tạo nên một trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên, giúp cân bằng cảm xúc và giảm áp lực tâm lý.

Với người dân địa phương, hàng cây còn gắn liền với ký ức tuổi thơ và sinh hoạt cộng đồng. Đây là nơi trẻ nhỏ vui chơi, người già tản bộ, thanh niên tụ họp, chứng kiến bao câu chuyện đời thường giản dị. Những giá trị ấy góp phần hình thành nên một không gian văn hóa đặc trưng, nơi con người cảm thấy gắn bó và được kết nối.

Ông Tào Quang Sơn, một người dân sinh sống tại địa phương chia sẻ: “Hàng cây không chỉ cho bóng mát mà còn mang lại cảm giác rất đặc biệt. Mỗi lần đi dưới tán cây là thấy lòng nhẹ lại, tự hào vì quê mình có di sản quý như vậy. Nó giống như một phần tinh thần của người dân nơi đây.”

Theo ông Sơn, mỗi mùa trong năm, hàng cây lại mang một vẻ đẹp riêng, nhưng dù ở thời điểm nào cũng đem lại cảm giác gần gũi, thân thuộc. Đó không chỉ là cảnh quan mà còn là “ký ức sống”, là niềm tự hào mà không phải nơi nào cũng có được.

Chính cảm giác bình yên, gắn bó và tự hào ấy đã tạo nên một dạng “sức khỏe tinh thần cộng đồng”  giữa đời sống hiện đại. Việc duy trì và phát triển những không gian xanh như vậy không chỉ có ý nghĩa môi trường mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống, hướng tới phát triển bền vững.

Bảo tồn và phát huy giá trị

Trải qua nhiều thế hệ, hàng cây xà cừ được người dân địa phương gìn giữ, chăm sóc như một phần tài sản chung. Ý thức bảo vệ cây xanh đã trở thành nếp nghĩ trong cộng đồng, từ việc không xâm hại cây đến chủ động phát hiện, báo cáo những dấu hiệu bất thường.

Sự gắn bó ấy là nền tảng quan trọng để bảo tồn bền vững di sản. Khi người dân coi hàng cây là một phần cuộc sống, việc bảo vệ không còn là trách nhiệm riêng của chính quyền mà trở thành hành động tự giác của mỗi cá nhân.

Song song với đó, chính quyền địa phương cũng triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ và phát huy giá trị hàng cây. Việc quy hoạch khu vực, kiểm soát hoạt động xây dựng, hạn chế phương tiện tải trọng lớn đi qua, đồng thời chỉnh trang cảnh quan khu di tích… đã góp phần giảm thiểu các tác động tiêu cực.

Đại diện UBND xã Tân Ninh cho biết: “Địa phương xác định hàng cây di sản không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là giá trị văn hóa tinh thần đặc biệt. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục tăng cường quản lý, bảo tồn, đồng thời gắn với phát triển du lịch sinh thái, nâng cao ý thức cộng đồng để phát huy hiệu quả lâu dài.”

Theo đó, các giải pháp trọng tâm sẽ tập trung vào tăng cường tuyên truyền, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường; phối hợp với cơ quan chuyên môn để chăm sóc, bảo dưỡng cây đúng kỹ thuật; đồng thời xây dựng các sản phẩm du lịch phù hợp. Qua đó, giá trị của hàng cây di sản không chỉ được gìn giữ mà còn lan tỏa rộng rãi, góp phần làm giàu thêm bản sắc và sức sống cho vùng đất xứ Thanh.

Thượng tướng Lê Đức Thái giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa

Thanh Hóa ra quân dẹp lang thang, ăn xin: Xử lý đi đôi hỗ trợ ổn định cuộc sống

Nước sinh hoạt nổi bọt ở Thanh Hóa: Cơ quan chức năng vào cuộc