TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết cuối tuần vừa qua, khi đến nhà bạn chơi và thấy bạn bè đều sử dụng vape, nam thanh niên đã thử lại. Chỉ sau vài hơi, bệnh nhân bất ngờ ngã quỵ và co giật. Khi vào viện, người này trong tình trạng hôn mê và suy thận cấp. Sau ba ngày cấp cứu, bệnh nhân tỉnh táo và giao tiếp được nhưng chức năng thận tổn thương nặng, đồng thời gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần như lo âu, stress ở mức cao và suy giảm trí nhớ.
Bệnh nhân cho biết trước đây từng chấn thương sọ não vùng trán do tai nạn giao thông nhưng chưa bao giờ có cơn co giật. Bác sĩ Nguyên đánh giá việc sử dụng thuốc lá điện tử lần này đã kích thích não mạnh, gây co giật nặng. Bệnh nhân H. được đánh giá có chỉ số trầm cảm mức độ vừa nhưng lo âu rất nặng, trí nhớ yếu. Hiện chưa xác định được loại chất độc cụ thể do bệnh nhân không mang theo thiết bị đã sử dụng để xét nghiệm và H. đang đối mặt nguy cơ chức năng thận suy giảm.
Theo dõi các ca cấp cứu vì sử dụng thuốc lá điện tử thời gian gần đây, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết trước đây đa số bệnh nhân ngộ độc thuốc lá điện tử chỉ tổn thương não, nhưng gần đây nhiều trường hợp kèm suy thận nặng với tuổi trung bình nhập viện chỉ khoảng 22. Không chỉ người trẻ, nhiều người trưởng thành cũng gặp tình trạng tương tự chỉ vì hút thử thuốc lá điện tử. Trường hợp bệnh nhân H.M.Tr (38 tuổi, Bắc Ninh) là một ví dụ: khi nhìn thấy điếu thuốc lá điện tử trên bàn tại quán ăn, chị tò mò hút thử một hơi và ngay lập tức ngã quỵ, bất tỉnh. Dù tỉnh lại sau một đến hai giờ, bệnh nhân vẫn đau đầu dữ dội, choáng váng, đau ngực và được đưa đến Bệnh viện Bạch Mai vào sáng hôm sau.
Tại Trung tâm Chống độc, bệnh nhân trong tình trạng thở gấp, kiệt sức, phản ứng chậm và liên tục kêu đau đầu. Xét nghiệm cho thấy bệnh nhân bị nhiễm toan chuyển hóa nặng, dấu hiệu thường gặp trong ngộ độc ma túy tổng hợp hoặc chất kích thích mạnh. Kết quả MRI sọ não cho thấy tổn thương não rõ rệt, nguy hiểm, có thể để lại di chứng lâu dài. Kiểm tra chức năng nhận thức cho thấy bệnh nhân suy giảm trí nhớ trầm trọng, gần như không nhận ra người quen và không thể ghi nhớ thông tin mới. Điều đáng chú ý là test ma túy nhanh trên nước tiểu hoàn toàn âm tính. Theo TS. Nguyên, điều này không bất thường bởi nhiều loại tinh dầu thuốc lá điện tử chứa các nhóm ma túy mới như synthetic cannabinoid, chất kích thích họ amphetamine, cathinone mà xét nghiệm thường quy không phát hiện được.
Nguyên cho biết hiện không có thuốc giải độc đặc hiệu cho các loại hóa chất tổng hợp đang bị trộn vào thuốc lá điện tử. Việc điều trị chỉ dựa vào hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn, giải độc không đặc hiệu, điều chỉnh rối loạn chuyển hóa và theo dõi sát tổn thương thần kinh. Ông cảnh báo tổn thương não và suy giảm nhận thức có thể kéo dài dai dẳng hoặc vĩnh viễn. Trung tâm Chống độc cho biết đã tiếp nhận nhiều trường hợp ngộ độc thuốc lá điện tử, trong đó không ít bệnh nhân khi ra viện tỉnh táo nhưng sau đó tiếp tục gặp tình trạng giảm trí nhớ, giảm tập trung và rối loạn hành vi. Tuy nhiên, nhiều người không quay lại bệnh viện khiến số liệu về tổn thương kéo dài khó thống kê đầy đủ.
Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh Việt Nam có thể đối mặt với một thế hệ trẻ bị suy giảm trí nhớ, rối loạn hành vi và ảnh hưởng sức khỏe tâm thần nếu thuốc lá điện tử không bị cấm tuyệt đối trong thời gian tới. Ông cho biết thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng hiện là môi trường chứa chấp chính của các loại ma túy tổng hợp thế hệ mới với độc tính cao, khả năng gây nghiện mạnh, thay đổi liên tục và khó phát hiện. Theo ông, tác hại của thuốc lá điện tử hiện vượt xa thuốc lá truyền thống. Không chỉ gây hại cho người sử dụng, nhiều ca viêm phổi nặng ở trẻ em, phụ nữ mang thai và người xung quanh đã được ghi nhận do hít phải hơi chứa hóa chất từ các thiết bị này.
Ông cho rằng Việt Nam cần cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Nếu chần chừ chỉ vài năm nữa, các sản phẩm này sẽ lan rộng trong giới trẻ, khiến tỷ lệ nghiện tăng mạnh, kéo theo hệ lụy nặng nề về sức khỏe, tâm thần, hành vi và tạo gánh nặng lớn lên hệ thống y tế. Ông nhấn mạnh Việt Nam từng có nhiều chính sách mạnh mẽ trong việc kiểm soát chất gây hại và đạt hiệu quả rõ rệt. Với thuốc lá điện tử - vốn đang trở thành “con đường” đưa ma túy và hóa chất độc vào cộng đồng - cần áp dụng biện pháp tương tự, thậm chí quyết liệt hơn, nhằm ngăn chặn sản phẩm này núp bóng “thuốc lá thay thế”. Theo ông, phần lớn thuốc lá điện tử hiện được mua bán qua mạng hoặc từ các cửa hàng tạp hóa nhỏ, và nếu không ngăn chặn từ bây giờ, những lỗ hổng này sẽ khiến mọi nỗ lực trở nên vô nghĩa. Ông cảnh báo đây là thời điểm mang tính bước ngoặt; nếu không hành động ngay, sẽ quá muộn khi thuốc lá điện tử đã trở thành thói quen xã hội, ăn sâu vào giới trẻ và gây nghiện trên diện rộng.
Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu