Sỏi thận: Điều trị thế nào để sạch sỏi và hạn chế tái phát?

Xung quanh việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, nguy cơ tái phát cũng như chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng sau điều trị, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ThS.BSCKII Trần Thanh Phong, Phó trưởng khoa Ngoại Niệu - Ghép thận, Bệnh viện Nhân dân 115.

Thưa bác sĩ, hiện nay có nhiều phương pháp điều trị sỏi thận nhưng đâu là nguyên tắc lựa chọn phương pháp phù hợp cho từng bệnh nhân?

ThS.BSCKII Trần Thanh Phong: Việc lựa chọn phương pháp điều trị sỏi thận không thể dựa trên mong muốn chủ quan mà phải căn cứ vào nhiều yếu tố chuyên môn. Về nguyên tắc, cả bác sĩ và người bệnh đều mong muốn một phương pháp ít xâm lấn, hiệu quả cao và chi phí hợp lý. Tuy nhiên, quyết định điều trị còn phụ thuộc vào bản chất viên sỏi, bao gồm kích thước, vị trí, hình dạng, mức độ phức tạp cũng như các biến chứng kèm theo như nhiễm trùng hay tắc nghẽn đường tiết niệu.

Với những viên sỏi kích thước nhỏ bệnh nhân có nhất thiết phải can thiệp thủ thuật hay còn có phương pháp điều trị nào khác không thưa bác sĩ? 

ThS.BSCKII Trần Thanh Phong: Trên thực tế, với những viên sỏi có kích thước nhỏ, thường dưới 5 mm, người bệnh có thể được điều trị bảo tồn bằng thuốc kết hợp uống đủ nước để hỗ trợ sỏi tự đào thải qua đường tiểu. Tuy nhiên, không phải tất cả sỏi nhỏ đều có thể tự đào thải. Việc điều trị bảo tồn chỉ phù hợp khi sỏi không gây đau nhiều, không nhiễm trùng và không gây tắc nghẽn đường tiết niệu. Do đó, người bệnh cần được theo dõi sát, nếu xuất hiện biến chứng thì vẫn phải can thiệp kịp thời.

Với những viên sỏi thận có kích thước trung bình, hiện nay các phương pháp điều trị ít xâm lấn nào đang được ưu tiên áp dụng, thưa bác sĩ?

ThS.BSCKII Trần Thanh Phong: Với những viên sỏi lớn hơn, khoảng dưới 15 mm, tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích là phương pháp được áp dụng khá phổ biến. Sóng xung kích từ bên ngoài cơ thể sẽ tập trung năng lượng vào viên sỏi, làm sỏi vỡ thành nhiều mảnh nhỏ để đào thải dần qua nước tiểu. Ngoài ra, nội soi niệu quản ngược dòng bằng ống soi mềm cũng là lựa chọn hiệu quả trong nhiều trường hợp, cho phép tiếp cận trực tiếp viên sỏi để tán vỡ và lấy ra.

Đối với những trường hợp sỏi thận kích thước lớn, sỏi phức tạp hoặc sỏi san hô, hướng điều trị hiện nay đã có những thay đổi như thế nào so với trước đây, thưa bác sĩ?

ThS.BSCKII Trần Thanh Phong: Hiện nay, với các viên sỏi thận kích thước lớn hoặc sỏi san hô, phương pháp lấy sỏi thận qua da được xem là kỹ thuật điều trị chủ đạo. Đây là phương pháp hiện đại, ít xâm lấn, cho phép xử trí hiệu quả hầu hết các trường hợp sỏi thận phức tạp mà trước đây thường phải chỉ định mổ mở. Nhờ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và trang thiết bị y tế, tỷ lệ phải mổ mở hiện nay đã giảm rất thấp, chỉ còn dưới 5%. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể phối hợp nhiều kỹ thuật như tạo nhiều đường hầm hoặc kết hợp lấy sỏi qua da với nội soi ống mềm nhằm nâng cao tỷ lệ sạch sỏi ngay trong một lần can thiệp.

Sau khi đã phẫu thuật hoặc can thiệp lấy sỏi, nguy cơ tái phát sỏi thận có cao không?

ThS.BSCKII Trần Thanh Phong: Sỏi tiết niệu là bệnh có tính chất tái phát. Việc lấy sạch sỏi chỉ giúp giải quyết hậu quả do viên sỏi gây ra, chứ không loại bỏ hoàn toàn cơ chế hình thành sỏi. Nếu các yếu tố thuận lợi trước đó vẫn tồn tại, sỏi hoàn toàn có thể hình thành trở lại. Do đó, sau điều trị, vấn đề quan trọng không kém là phòng ngừa tái phát thông qua thay đổi lối sống, chế độ ăn uống và theo dõi định kỳ.

Vậy người bệnh cần lưu ý gì trong sinh hoạt và ăn uống để hạn chế nguy cơ sỏi thận tái phát?

ThS.BSCKII Trần Thanh Phong: Người từng bị sỏi thận cần uống đủ nước mỗi ngày, đi tiểu ngay khi có nhu cầu và tránh nhịn tiểu kéo dài vì đây là những yếu tố thuận lợi cho sỏi kết tinh và lắng đọng. Chế độ ăn cũng rất quan trọng, trong đó cần hạn chế ăn mặn vì muối làm tăng bài tiết các chất dễ tạo sỏi qua nước tiểu. Ngoài ra, nên giảm tiêu thụ thực phẩm nhiều đạm, mỡ, đường và các thực phẩm giàu oxalat.

Bên cạnh đó, người bệnh nên tăng cường rau xanh và trái cây, vì các thực phẩm này chứa nhiều vitamin và kali citrate - yếu tố có tác dụng ức chế quá trình kết tinh sỏi. Việc điều trị triệt để nhiễm khuẩn đường tiết niệu cũng rất cần thiết, bởi nhiễm trùng có thể tạo điều kiện cho sỏi bám dính và phát triển. Thực hiện tốt những biện pháp này sẽ góp phần giảm đáng kể nguy cơ sỏi tái phát.

Cảm ơn bác sĩ đã chia sẻ!

Người Việt mắc sỏi thận nhiều do đâu?

Cách chế biến ớt chuông tốt cho người bị sỏi thận

4 loại nước ép tốt cho người bị sỏi thận cực dễ làm