Người Việt mắc sỏi thận nhiều do đâu?

Bác sĩ Phong cho biết, Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, nhiệt độ cao quanh năm khiến cơ thể dễ bị mất nước qua mồ hôi. Khi không được bổ sung đủ nước, nước tiểu trở nên cô đặc, làm tăng nồng độ các chất khoáng như canxi, oxalat, phosphat và urat, những yếu tố chính hình thành sỏi. Thiếu nước lâu dài khiến nước tiểu bão hòa, các tinh thể muối kết tủa và lắng đọng trong thận hoặc đường tiết niệu, dần dần tạo nên sỏi. Thực tế, nhiều người Việt chỉ uống nước khi cảm thấy khát hoặc thay thế nước lọc bằng cà phê, nước ngọt, bia rượu, điều này vô tình khiến thận phải làm việc quá tải, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.

Ngoài ra, tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu vẫn còn phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ và người cao tuổi. Nhiễm khuẩn không được điều trị dứt điểm có thể thay đổi độ pH nước tiểu, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và thúc đẩy quá trình kết tinh khoáng chất trong thận. Bác sĩ Phong cho rằng, việc người bệnh tự ý dùng thuốc hoặc bỏ dở liệu trình kháng sinh là nguyên nhân khiến sỏi hình thành nhanh và dễ tái phát. Theo thống kê của Hội Tiết niệu – Thận học Việt Nam (VUNA), sỏi thận chiếm khoảng 30-40% trong tổng số các bệnh lý tiết niệu. Nam giới có nguy cơ mắc cao hơn nữ giới do đặc điểm sinh lý và thói quen sinh hoạt.

Một yếu tố đáng chú ý khác là chế độ ăn uống của người Việt. Bữa ăn hàng ngày thường chứa nhiều muối, đạm động vật, nội tạng, hải sản, những thực phẩm giàu purin và oxalat. Khi các chất này tích tụ trong nước tiểu mà không được đào thải kịp thời, chúng dễ kết hợp với canxi tạo thành tinh thể sỏi. Ăn mặn làm tăng bài tiết canxi qua nước tiểu, còn ăn nhiều đạm động vật làm tăng axit uric, nguyên nhân gây sỏi urat. Bên cạnh đó, thói quen ăn quá nhiều đồ ngọt, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhanh cũng ép thận phải làm việc liên tục, làm suy giảm chức năng thận và tăng nguy cơ tích tụ sỏi tiết niệu. Trong khi đó, việc ăn ít rau xanh, chất xơ và trái cây lại làm giảm lượng citrate, một chất tự nhiên có khả năng ngăn tinh thể sỏi hình thành. Bên cạnh đó, thói quen nhịn tiểu, ít vận động, thiếu ngủ, hoặc sử dụng lâu dài thuốc giảm đau, thuốc lợi tiểu, thực phẩm chức năng chứa canxi và vitamin C liều cao mà không có chỉ định của bác sĩ cũng là những yếu tố “tiếp tay” cho bệnh sỏi thận phát triển.

Theo bác sĩ Phong, sỏi thận có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi sỏi di chuyển xuống niệu quản hoặc gây tắc nghẽn. Tuy nhiên, nếu chú ý lắng nghe cơ thể, người bệnh có thể nhận ra những dấu hiệu sớm như tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu hoặc nước tiểu có màu đục. Một số trường hợp cảm thấy đau âm ỉ vùng hông lưng, đau lan xuống vùng bụng dưới hoặc bẹn. Khi sỏi gây bít tắc nghiêm trọng, cơn đau quặn thận dữ dội có thể xảy ra, kèm theo buồn nôn, sốt và tiểu ít. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, sỏi thận có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như ứ nước thận, nhiễm trùng, suy giảm chức năng thận và suy thận mạn tính.

Để phòng tránh bệnh, bác sĩ Phong khuyến cáo mỗi người nên duy trì chế độ sinh hoạt khoa học, uống đủ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày, chia đều trong ngày và tăng cường uống khi trời nóng hoặc khi vận động nhiều. Chế độ ăn cần giảm muối, hạn chế thịt đỏ, nội tạng, hải sản, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Người dân không nên tự ý dùng các loại thuốc bổ chứa canxi hoặc vitamin D, vitamin C liều cao. Tập thể dục đều đặn, tránh ngồi lâu một chỗ và kiểm soát cân nặng cũng là yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ hình thành sỏi. Đặc biệt, nên khám sức khỏe định kỳ 6 – 12 tháng/lần để siêu âm, xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện sớm sỏi khi còn nhỏ. “Điều quan trọng là đừng coi thường những bất thường trong tiểu tiện. Khi được phát hiện sớm, sỏi thận có thể điều trị đơn giản, chi phí thấp và hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm”, ThS.BSCKII Trần Thanh Phong nhấn mạnh.

Cuối cùng, ThS.BSCKII Trần Thanh Phong cũng khuyến cáo, những người từng mắc sỏi thận nên tái khám định kỳ, kiểm soát chế độ ăn và lượng nước uống hằng ngày để ngăn ngừa tái phát. Sỏi thận là bệnh lý mạn tính có thể kiểm soát được nếu người bệnh duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

5 loại trái cây tốt cho người bệnh thận

Những dấu hiệu trên mặt cảnh báo sức khỏe bệnh thận

5 loại trái cây tốt cho người bệnh thận