"Thanh xuân gửi lại" – Tri ân một thế hệ hiến dâng tuổi trẻ cho Tổ quốc

Hơn một thế hệ gửi lại tuổi trẻ cho đất nước

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) tổ chức trưng bày chuyên đề "Thanh xuân gửi lại" tại trụ sở số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ (Hà Nội), mở cửa phục vụ công chúng từ ngày 17/7 đến hết ngày 2/9/2026.

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng cho biết, lễ khai mạc được tổ chức theo hình thức đặc biệt nhằm tri ân các cán bộ đi B - những người đã hy sinh tuổi trẻ, gia đình và sự nghiệp để cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Ông nhấn mạnh trách nhiệm của ngành lưu trữ trong việc bảo quản, phát huy giá trị các hồ sơ, kỷ vật, qua đó lan tỏa tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của dân tộc và giáo dục truyền thống cho các thế hệ trẻ.

Trưng bày giới thiệu hơn 100 tài liệu, hình ảnh, hồ sơ và kỷ vật tiêu biểu được chọn lọc từ khối hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật cán bộ đi B hiện đang lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III. Đây là nguồn tư liệu quý giá phản ánh một giai đoạn lịch sử đặc biệt, khi hàng vạn cán bộ từ miền Bắc bí mật lên đường vào chiến trường miền Nam, mang theo tuổi trẻ, tri thức và lý tưởng cách mạng để góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Mỗi lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, bức thư gia đình hay tấm ảnh cũ đều là minh chứng chân thực về những hy sinh thầm lặng của một thế hệ sẵn sàng gác lại hạnh phúc riêng vì độc lập, tự do của đất nước.

Điểm nhấn của trưng bày là không gian "Ký ức đi B", nơi công chúng được tiếp cận nhiều hiện vật gốc quý giá như thư từ, nhật ký, giấy tờ cá nhân, thẻ Đảng, huân chương, ảnh gia đình và nhiều kỷ vật được các cán bộ gửi lại trước ngày lên đường.

Bên cạnh nguồn tài liệu lưu trữ trong nước, chương trình còn giới thiệu nhiều hình ảnh, tư liệu được khai thác từ Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần bổ sung góc nhìn đa chiều về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Đặc biệt, hồ sơ của nhiều nhân vật nổi tiếng như nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, nhà văn Nguyễn Quang Sáng, bác sĩ Đặng Thùy Trâm, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, liệt sĩ Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), nhà văn Dương Thị Xuân Quý... giúp người xem cảm nhận rõ hơn những đóng góp của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Giá trị của lưu trữ trong công tác đền ơn đáp nghĩa

Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức lịch sử, hệ thống hồ sơ cán bộ đi B còn có ý nghĩa thiết thực trong việc xác minh thông tin, giải quyết chế độ chính sách đối với người có công và hỗ trợ tìm kiếm thân nhân liệt sĩ.

Những năm qua, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã đẩy mạnh số hóa toàn bộ khối hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử và phối hợp với các địa phương rà soát, trao trả nhiều kỷ vật cho thân nhân cán bộ đi B sau hàng chục năm thất lạc. Mỗi lần một hồ sơ hay kỷ vật được trở về với gia đình cũng đồng nghĩa với việc một phần ký ức lịch sử được nối lại, góp phần xoa dịu những mất mát của chiến tranh.

Bên cạnh đó, trưng bày còn giới thiệu kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm tập trung tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, qua đó khẳng định vai trò của tài liệu lưu trữ trong việc hỗ trợ công tác tri ân và thực hiện chính sách đối với người có công.

Lan tỏa truyền thống yêu nước đến thế hệ trẻ

Trong bối cảnh nhiều giá trị lịch sử cần được gìn giữ và truyền lại cho thế hệ hôm nay, "Thanh xuân gửi lại" không chỉ là một cuộc trưng bày tư liệu mà còn là không gian giáo dục truyền thống sinh động.

Thông qua những chứng tích chân thực, người xem có cơ hội hiểu hơn về sự hy sinh của các thế hệ đi trước, từ đó bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý thức gìn giữ những giá trị lịch sử của dân tộc.

Không gian trưng bày cũng tích hợp hệ thống tra cứu điện tử, giúp thân nhân cán bộ đi B, người có công và các nhà nghiên cứu dễ dàng tiếp cận nguồn tư liệu lưu trữ, đồng thời cho thấy vai trò của chuyển đổi số trong bảo tồn di sản lịch sử và phục vụ cộng đồng.

Với những giá trị lịch sử và nhân văn sâu sắc, "Thanh xuân gửi lại" không chỉ là lời tri ân đối với thế hệ đã hiến dâng tuổi trẻ cho Tổ quốc mà còn góp phần lan tỏa thông điệp về lòng biết ơn, trách nhiệm gìn giữ ký ức dân tộc và phát huy truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" trong đời sống hôm nay.