Tiểu đường type 1: Bệnh mạn tính nguy hiểm, cần điều trị suốt đời

Thảo Nguyên

12/01/2026 16:46

Tiểu đường type 1 là bệnh lý mạn tính do hệ miễn dịch của cơ thể tự tấn công và phá hủy các tế bào beta sản xuất insulin tại tuyến tụy. Đây là dạng đái tháo đường phải điều trị suốt đời, tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Theo các chuyên gia y tế, tiểu đường type 1 có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp hơn ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ. Nguyên nhân bệnh liên quan đến yếu tố di truyền kết hợp với các tác động từ môi trường sống, khiến hệ miễn dịch hoạt động sai lệch.

r-10 — Người mắc tiểu đường type 1 cần theo dõi đường huyết thường xuyên và tuân thủ phác đồ điều trị insulin để hạn chế biến chứng nguy hiểm. (Ảnh: Sưu tầm)

Bệnh thường khởi phát nhanh và rầm rộ trong thời gian ngắn. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng điển hình như khát nước nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều, sụt cân nhanh trong vòng 2–6 tuần. Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể rơi vào tình trạng hôn mê do nhiễm toan ceton hoặc tăng áp lực thẩm thấu máu. Giai đoạn này thường kèm theo đau bụng thượng vị, buồn nôn, nôn ói nên dễ bị chẩn đoán nhầm với các bệnh lý tiêu hóa khác.

Với bệnh nhân tiểu đường type 1, insulin đóng vai trò sống còn. Việc sử dụng thiếu insulin, ngừng insulin đột ngột hoặc kết hợp với các yếu tố nguy cơ như nhiễm trùng, chấn thương, stress, nhồi máu cơ tim có thể làm tăng nguy cơ nhiễm toan ceton – một biến chứng cấp tính nguy hiểm, có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Bên cạnh đó, tiểu đường type 1 còn tiềm ẩn nhiều biến chứng mạn tính như tổn thương thận dẫn đến suy thận, biến chứng võng mạc gây giảm thị lực hoặc mù lòa, cũng như các biến chứng tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, bệnh động mạch chi dưới. Những biến chứng này ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống và tuổi thọ của người bệnh.

Tiểu đường type 1 thường khởi phát ở trẻ em và người trẻ tuổi với các dấu hiệu như khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân nhanh. (Ảnh: Sưu tầm)

Một nguy cơ khác mà bệnh nhân tiểu đường type 1 thường gặp là hạ đường huyết. Tình trạng này có thể xảy ra khi sử dụng insulin không phù hợp, ăn quá ít tinh bột, vận động thể lực quá mức hoặc tiêm sai liều, sai thời điểm, sai kỹ thuật khiến insulin hấp thu quá nhanh vào cơ thể.

Ngay cả khi kiểm soát đường huyết tốt, người bệnh vẫn cần theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các biến chứng. Các dấu hiệu cần đi khám sớm gồm tê bì, đau hoặc dị cảm ở bàn chân, cẳng chân; suy giảm thị lực; vết loét hoặc nhiễm trùng ở bàn chân; rối loạn tâm lý như trầm cảm, lo âu kéo dài.

Người bệnh cũng cần nhận biết các dấu hiệu bất thường của đường huyết. Khi đường huyết xuống thấp dưới 70 mg/dL (3,9 mmol/L), cơ thể có thể xuất hiện cảm giác đói, mệt mỏi, run tay, đổ mồ hôi, tim đập nhanh, hoa mắt, chóng mặt. Ngược lại, khi đường huyết tăng cao, các triệu chứng thường gặp là khát nước, khô da, tiểu nhiều, mệt mỏi và sụt cân.

Khác với tiểu đường type 2 có thể phòng ngừa bằng lối sống lành mạnh, tiểu đường type 1 gần như không thể ngăn chặn. Việc quan trọng nhất là phát hiện sớm các dấu hiệu tăng đường huyết, đặc biệt ở trẻ em. Những trẻ có người thân trực hệ mắc tiểu đường type 1 nên được xét nghiệm kháng thể để đánh giá nguy cơ, từ đó có kế hoạch theo dõi và can thiệp kịp thời.