Biến chứng nguy hiểm của bệnh sởi ở trẻ em

Phân biệt sởi với sốt phát ban (Ảnh minh họa)

Diễn tiến âm thầm, gây nhiều biến chứng nếu chủ quan

Sau thời gian ủ bệnh kéo dài khoảng 7–14 ngày, sởi thường bắt đầu bằng các triệu chứng như sốt cao, ho khan, chảy mũi, mắt đỏ và sự xuất hiện của các hạt trắng nhỏ trong miệng (hạt Koplik)... Vài ngày sau, trẻ bắt đầu nổi ban đỏ từ sau tai, lan dần ra mặt, thân mình rồi toàn cơ thể. Lúc này, trẻ thường mệt mỏi, biếng ăn và có thể bị mất nước.

Nếu được chăm sóc đúng cách, các triệu chứng có thể thuyên giảm sau vài ngày và ban sẽ lặn dần. Tuy nhiên, với những trẻ suy dinh dưỡng, chưa được tiêm phòng hoặc có hệ miễn dịch yếu, sởi rất dễ trở nặng. Nguy hiểm hơn, các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, tiêu chảy cấp, viêm tai giữa hay viêm não có thể xuất hiện ngay trong giai đoạn phát ban hoặc khi bệnh tưởng chừng đang hồi phục.

Ban đỏ do sởi thường xuất hiện sau 3–4 ngày sốt (Ảnh minh họa)

Những biến chứng nguy hiểm 

Sởi không chỉ dừng lại ở những triệu chứng ngoài da mà có thể gây ra hàng loạt biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời. Nguy hiểm hơn, biến chứng có thể xuất hiện ngay trong giai đoạn bệnh tiến triển hoặc sau khi ban đã lặn. Đây là thời điểm mà nhiều phụ huynh thường chủ quan, lơ là trong chăm sóc.

Viêm phổi là biến chứng phổ biến và cũng là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ mắc sởi. Virus sởi làm suy yếu hệ miễn dịch tạm thời, tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công đường hô hấp. Trẻ có thể ho nhiều, thở nhanh, khó thở, tụt ô-xy máu và nhanh chóng rơi vào tình trạng suy hô hấp, cần can thiệp bằng máy thở.

Một biến chứng nghiêm trọng khác là viêm não, tuy hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm. Trẻ có thể đột ngột sốt cao trở lại, co giật, lơ mơ hoặc hôn mê sâu. Viêm não do sởi có tỷ lệ tử vong cao và thường để lại di chứng nặng nề như bại não, động kinh, rối loạn vận động hoặc chậm phát triển trí tuệ.

Ngoài ra, trẻ còn có thể gặp các biến chứng khác như: Viêm tai giữa, gây đau tai, chảy mủ, suy giảm thính lực. Tiêu chảy cấp và mất nước, thường gặp ở những nơi có điều kiện vệ sinh kém. Viêm thanh quản, gây phù nề đường thở và có nguy cơ dẫn đến suy hô hấp cấp tính nếu không được cấp cứu kịp thời.

Đặc biệt, sau vài năm kể từ khi trẻ khỏi sởi, trẻ có thể gặp biến chứng muộn mang tên viêm não xơ hóa bán cấp (SSPE). SSPE gây thoái hóa não tiến triển, hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm và hầu hết các trường hợp đều tử vong trong vòng vài tháng đến vài năm sau khi phát bệnh.

Chăm sóc đúng cách và chủ động tiêm phòng 

Hiện nay, bệnh sởi vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc chăm sóc chủ yếu nhằm giảm nhẹ triệu chứng, bù nước, tăng cường dinh dưỡng và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý: nếu trẻ có biểu hiện khó thở, co giật, li bì hoặc sốt cao không dứt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được can thiệp kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

Quan trọng hơn, việc tiêm vaccine sởi đúng lịch không chỉ giúp trẻ hình thành miễn dịch lâu dài mà còn góp phần ngăn chặn nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng. Trẻ cần được tiêm mũi đầu tiên vào lúc 9 tháng tuổi và mũi nhắc lại khi 18 tháng tuổi để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Trong bối cảnh số ca mắc sởi đang có xu hướng gia tăng trở lại, việc tiêm chủng đầy đủ không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi phụ huynh nhằm bảo vệ con em mình và cả cộng đồng khỏi những hậu quả đáng tiếc.

Sởi là bệnh có thể phòng ngừa hoàn toàn bằng cách tiêm chủng đúng lịch (Ảnh minh họa)

Minh Châu (Tổng hợp)