Bộ Y tế khẩn trương xây dựng Đề án miễn viện phí toàn dân

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, ban hành ngày 9/9/2025, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với sức khỏe người dân, hướng đến mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, nơi mọi người đều được chăm sóc y tế, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh, đồng thời nâng cao thể chất, ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật trong toàn xã hội.

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết là đẩy mạnh cải cách tài chính y tế và phát triển chính sách BHYT bền vững, hiệu quả, làm cơ sở tiến tới miễn viện phí cho người dân.

Theo bà Đào Hồng Lan Bộ trưởng Bộ Y tế, chính sách này vẫn dựa trên nền tảng trụ cột là BHYT và được thực hiện theo lộ trình. Nhà nước và quỹ BHYT sẽ chi trả các chi phí y tế cơ bản, thiết yếu, qua đó giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho người dân – trước hết là nhóm chính sách xã hội, người yếu thế, người có thu nhập thấp và một số đối tượng ưu tiên khác.

Đối với dịch vụ y tế theo yêu cầu, vượt mức cơ bản, người bệnh vẫn phải tự chi trả một phần nhằm nâng cao ý thức sử dụng dịch vụ hợp lý và tiết kiệm chi phí.

"Chính sách miễn viện phí vì vậy phải gắn chặt với mục tiêu bao phủ BHYT toàn dân. Mọi người đều cần tham gia BHYT để chia sẻ rủi ro: người có điều kiện hỗ trợ người nghèo, người khỏe giúp người yếu, cùng với sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, để khi không may mắc bệnh người dân không phải trả thêm chi phí" – Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định.

Ở Việt Nam, chi phí y tế vẫn là gánh nặng lớn đối với nhiều gia đình, đặc biệt trong bối cảnh bệnh tật ngày càng đa dạng, chi phí điều trị cao và thu nhập của một bộ phận dân cư còn hạn chế. Theo thống kê, có những hộ nghèo hoặc cận nghèo, chỉ một ca điều trị kéo dài cũng có thể khiến họ rơi vào tình trạng khánh kiệt.

Do đó, chính sách miễn viện phí toàn dân sẽ giúp giảm đáng kể áp lực tài chính cho người dân, đặc biệt là những người nghèo, cận nghèo, lao động tự do và các nhóm yếu thế. Đồng thời, chính sách này còn bảo đảm công bằng y tế, tạo cơ hội để mọi công dân, không phân biệt giàu hay nghèo, đều có quyền tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng. Khi rào cản chi phí được gỡ bỏ, người dân sẽ chủ động phòng bệnh, đi khám và chữa trị kịp thời hơn, qua đó giảm thiểu biến chứng và nguy cơ tử vong. Trên hết, chính sách này khẳng định tính nhân văn sâu sắc của ngành y tế khi coi sức khỏe là quyền cơ bản của con người và Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm quyền lợi ấy cho toàn dân.

Tuy nhiên, việc tiến tới miễn viện phí toàn dân không phải là điều dễ dàng. Thực tiễn cho thấy, để một chính sách mang tính phổ quát, lâu dài và bền vững, Nhà nước cần phải giải quyết đồng bộ nhiều vấn đề. Trước hết, nguồn tài chính bền vững là yếu tố then chốt, bởi miễn viện phí đồng nghĩa với việc ngân sách Nhà nước phải gánh khoản chi rất lớn. Điều này đòi hỏi phải có cơ chế huy động đa dạng nguồn lực, kết hợp từ ngân sách, quỹ bảo hiểm y tế, các nguồn xã hội hóa và cả sự tham gia của những đối tác quốc tế. Bên cạnh đó, chất lượng dịch vụ y tế cũng là thách thức quan trọng. Nếu chỉ tập trung miễn phí mà không song hành với cải thiện chất lượng khám chữa bệnh, hệ thống y tế công rất dễ rơi vào tình trạng quá tải, kéo theo sự bất bình đẳng giữa bệnh viện tuyến trên và tuyến dưới. Một vấn đề khác là công tác quản lý và giám sát, bởi nguy cơ lạm dụng dịch vụ y tế là có thật. Do vậy, cần sớm thiết kế cơ chế giám sát chặt chẽ, minh bạch và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản lý để hạn chế thất thoát. Ngoài ra, khi số lượng bệnh nhân gia tăng, hệ thống y tế phải đối diện với áp lực lớn về nhân lực, đòi hỏi bổ sung đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên và cán bộ y tế khác đủ năng lực để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân.

Theo thông tin từ Bộ Y tế, đề án sẽ được xây dựng theo lộ trình cụ thể:

Giai đoạn đầu: Thí điểm tại một số địa phương, ưu tiên vùng khó khăn, miền núi, hải đảo.

Đánh giá kết quả: Rút kinh nghiệm từ các mô hình thí điểm, điều chỉnh cơ chế tài chính, tổ chức.

Giai đoạn tiếp theo: Mở rộng dần trên phạm vi cả nước, gắn với cải cách toàn diện hệ thống y tế và bảo hiểm y tế.

Chính sách miễn viện phí toàn dân được nhiều người dân đón nhận với tâm trạng phấn khởi và kỳ vọng. Không ít hộ gia đình chia sẻ, chỉ cần giảm bớt gánh nặng viện phí, họ sẽ yên tâm hơn trong cuộc sống, sẵn sàng chủ động chăm sóc sức khỏe định kỳ. Đây cũng là bước đi quan trọng để Việt Nam tiệm cận mô hình y tế phổ cập mà nhiều quốc gia phát triển đang thực hiện, góp phần nâng cao chỉ số phát triển con người (HDI) và năng lực cạnh tranh quốc gia.