Chú trọng kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm vi phạm an toàn thực phẩm

Theo Phó Thủ tướng, trong bối cảnh tình trạng vi phạm ATTP còn diễn biến phức tạp, công tác quản lý phải được siết chặt hơn. “Khi phát hiện vi phạm phải xử lý nghiêm minh, nếu cần thiết thì chuyển sang cơ quan công an. Cùng với đó, cần tăng tần suất hậu kiểm để kịp thời phát hiện, ngăn chặn sai phạm”, ông Lê Thành Long khẳng định.

Hơn 4.700 vụ vi phạm ATTP trong 9 tháng

Báo cáo tại cuộc họp, Đại tá Thân Văn Hải – Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C06, Bộ Công an) – cho biết trong 9 tháng đầu năm 2025, lực lượng công an cả nước đã phát hiện và xử lý 4.752 vụ vi phạm pháp luật về ATTP, tăng 21,2% so với cùng kỳ năm 2024.

Trong đó, 44 vụ đã bị khởi tố với hơn 200 bị can; 4.411 vụ bị xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 32 tỷ đồng, tăng 319% so với cùng kỳ năm trước.

Hầu hết các vụ việc có dấu hiệu sản xuất, buôn bán thực phẩm giả đều được phát hiện nhờ công tác giám định, kiểm nghiệm. Tuy nhiên, theo C06, năng lực kiểm nghiệm thuốc, nguyên liệu làm thuốc và thực phẩm tại Việt Nam hiện vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết hiện Bộ đang chủ trì xây dựng Luật ATTP (sửa đổi), theo hướng Bộ Y tế là cơ quan đầu mối, chịu trách nhiệm thống nhất quản lý Nhà nước về ATTP trên phạm vi toàn quốc.

“Ở một số quốc gia, cơ quan quản lý ATTP đồng thời quản lý cả lĩnh vực dược. Chúng tôi đang nghiên cứu, lấy ý kiến các địa phương để đề xuất mô hình phù hợp nhất”, ông Tuyên nói.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho hay Luật ATTP (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội vào năm 2026, song trong thời gian chờ sửa đổi, Bộ sẽ kiến nghị Chính phủ xử lý trước một số vấn đề cấp bách bằng nghị định.

Đại diện các bộ ngành như Văn hóa – Thể thao – Du lịch, Công Thương đều đồng tình với đề xuất thống nhất một đầu mối quản lý ATTP, nhưng nhấn mạnh cần phân định rõ trách nhiệm ở từng khâu sản xuất, phân phối, quảng cáo và quản lý ngành.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Lê Hải Bình thông tin, Luật Quảng cáo (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, trong đó có nhiều quy định siết chặt quảng cáo thuốc và thực phẩm chức năng. “Xã hội đã có nhận thức tốt hơn về ATTP, đặc biệt là sau khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công an và Bộ Y tế, tình trạng quảng cáo sai sự thật đã giảm đáng kể”, ông Bình nói.

Tập trung kiểm tra đột xuất, nâng cao năng lực giám sát

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Thành Long nhấn mạnh rằng công tác an toàn thực phẩm trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhận được sự quan tâm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Tuy nhiên, ông cũng chỉ rõ vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, đặc biệt là tiến độ xây dựng thể chế còn chậm so với yêu cầu thực tiễn. Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm an toàn thực phẩm vẫn xảy ra khá phổ biến, gây bức xúc trong dư luận và đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý.

Theo Phó Thủ tướng, trong thời gian tới, các bộ, ngành cần đặc biệt chú trọng đến việc tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, nhất là các cuộc kiểm tra đột xuất. Đây được xem là biện pháp quan trọng nhằm kịp thời phát hiện sai phạm, đồng thời nâng cao tính răn đe, không để các đối tượng vi phạm có cơ hội đối phó. Việc hậu kiểm cũng cần được thực hiện thường xuyên, liên tục để đảm bảo quá trình quản lý được chặt chẽ, đồng bộ.

Ông yêu cầu việc xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm phải được tiến hành nghiêm túc, quyết liệt, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Những hành vi vi phạm nghiêm trọng, có dấu hiệu tội phạm phải được chuyển sang cơ quan công an để khởi tố, xử lý theo quy định pháp luật. Chỉ khi các chế tài được thực thi một cách nghiêm minh thì mới có thể tạo ra sự răn đe đủ mạnh, ngăn chặn hiệu quả các vi phạm.

Bên cạnh công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý, Phó Thủ tướng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện thể chế. Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm là khẩn trương xây dựng và trình Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), cùng với nghị định thay thế Nghị định 15. Đây là những văn bản pháp luật quan trọng, có ý nghĩa định hướng và tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong giai đoạn tới.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được đề cập là xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành về an toàn thực phẩm. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn góp phần công khai, minh bạch các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để người dân và toàn xã hội cùng tham gia giám sát. Theo Phó Thủ tướng, sự giám sát của cộng đồng chính là một kênh quan trọng giúp tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng lưu ý cần tập trung đầu tư, nâng cao năng lực kiểm nghiệm của hệ thống các cơ quan chuyên môn, trong đó có Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương và Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia. Đây là những đơn vị nòng cốt, giữ vai trò quan trọng trong việc giám định, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến sản xuất, kinh doanh thực phẩm không an toàn. Nếu năng lực kiểm nghiệm được nâng cao, công tác phòng ngừa, phát hiện vi phạm sẽ chủ động, kịp thời và hiệu quả hơn.

Phó Thủ tướng Lê Thành Long nhấn mạnh: “Chúng ta cần giải mã và lựa chọn được mô hình quản lý an toàn thực phẩm phù hợp nhất trong điều kiện thực tế, bảo đảm vừa chặt chẽ, vừa khả thi”. Đây vừa là mục tiêu, vừa là yêu cầu cấp thiết để công tác quản lý an toàn thực phẩm trong thời gian tới đạt hiệu quả cao hơn, đáp ứng mong mỏi của nhân dân và yêu cầu hội nhập quốc tế.