Chuyển đổi số trong nông nghiệp: Cơ hội thích ứng và phát triển bền vững vì sức khỏe cộng đồng

Chuyển đổi số - hướng đi tất yếu của nông nghiệp hiện đại

Ngày 29/10, tại Hà Nội, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam chủ trì, Tạp chí Kinh Doanh tổ chức Diễn đàn Chuyển đổi số trong Nông nghiệp: Nắm bắt cơ hội, thích ứng tương lai.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam nhấn mạnh, chuyển đổi số đang mở ra hướng đi mới bền vững và thịnh vượng cho ngành nông nghiệp Việt Nam - hiện đóng góp khoảng 12-14% vào GDP và có hoạt động xuất khẩu nông lâm thủy sản đang vượt qua nhiều rào cản để tiến tới cán mốc ít nhất là 65 tỷ USD trong năm 2025. 

Cần khẳng định chuyển đổi số đã, đang và sẽ giúp cho cho ngành nông nghiệp Việt Nam tối ưu hóa năng suất, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. 

Không những vậy còn giúp giải quyết các bài toán khó như biến đổi khí hậu, đáp ứng các chuẩn mực phát triển bền vững, chuyển đổi xanh, cạnh tranh quốc tế và áp lực gia tăng năng suất, cải thiện đời sống của người nông dân, gia tăng doanh thu cho hợp tác xã (HTX) nông nghiệp và doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. 

Riêng với các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, chuyển đổi số chính là đòn bẩy tăng trưởng khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là con đường ngắn nhất để các HTX nông nghiệp nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa quy trình sản xuất và kinh doanh. 

Chuyển đổi số còn giúp các HTX mở rộng thị trường, tăng cường khả năng cạnh tranh, và tạo ra một môi trường minh bạch, tin cậy cho cả người sản xuất và người tiêu dùng… 

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số đang tạo ra bước ngoặt trong sản xuất nông nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo giúp người nông dân quản lý tốt hơn quy trình canh tác, kiểm soát dịch bệnh, lượng nước, phân bón, hay chất lượng đất. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất mà còn hạn chế ô nhiễm môi trường và tồn dư hóa chất – yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Thực tế, nhiều hợp tác xã (HTX) đã mạnh dạn áp dụng phần mềm quản lý sản xuất, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Một số đơn vị còn xây dựng sàn thương mại điện tử riêng, kết nối trực tiếp người sản xuất với người tiêu dùng. Sự minh bạch này giúp người dân yên tâm khi lựa chọn nông sản sạch, đồng thời tạo động lực để nông dân sản xuất an toàn, có trách nhiệm hơn.

HTX tiên phong trong hành trình số hóa nông nghiệp

Tại nhiều địa phương, mô hình HTX ứng dụng chuyển đổi số đã mang lại hiệu quả tích cực. Từ việc sử dụng cảm biến, máy bay không người lái (drone) để giám sát sâu bệnh, đến việc triển khai hệ thống tưới tiêu tự động, các công nghệ mới giúp nông dân tiết kiệm chi phí, giảm ô nhiễm và đảm bảo chất lượng sản phẩm ổn định.

Bên cạnh đó, việc áp dụng nhật ký điện tử giúp người sản xuất dễ dàng cập nhật thông tin về quá trình canh tác, thu hoạch và tiêu thụ. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng giúp cơ quan quản lý kiểm soát an toàn thực phẩm, đồng thời hỗ trợ truy xuất nhanh trong trường hợp có sự cố về sức khỏe cộng đồng.

Các chuyên gia đánh giá, chuyển đổi số giúp HTX không chỉ quản lý hiệu quả hơn mà còn trở thành cầu nối lan tỏa tri thức, hình thành thói quen sản xuất sạch trong cộng đồng nông dân. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của xã hội.

Gắn chuyển đổi số với phát triển bền vững và sức khỏe người dân

Dù mang lại nhiều lợi ích, quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp vẫn còn gặp khó khăn: hạ tầng công nghệ còn hạn chế, nguồn nhân lực số chưa đáp ứng yêu cầu, và thói quen sản xuất truyền thống vẫn phổ biến. Tuy nhiên, chính từ những thách thức này, nhiều địa phương đã nhận ra cần có chính sách đồng bộ hơn – từ đào tạo kỹ năng số cho nông dân, hỗ trợ tài chính cho HTX đến việc xây dựng nền tảng dữ liệu nông nghiệp quốc gia.

Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện về năng suất, mà còn là trách nhiệm xã hội – vì sức khỏe của hàng triệu người tiêu dùng. Khi người nông dân biết sử dụng công nghệ để giảm thuốc bảo vệ thực vật, dùng dữ liệu để tối ưu nguồn nước và dinh dưỡng, thì đồng nghĩa với việc họ đang góp phần xây dựng một nền nông nghiệp an toàn, xanh và thân thiện với môi trường.

Đó cũng là nền tảng cho một nền kinh tế nông nghiệp bền vững – nơi sức khỏe cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm của mọi hoạt động sản xuất và tiêu dùng.