Điều gì xảy ra với gan khi ăn quá nhiều đường?

Thảo Hà (T/h)

28/10/2025 09:56

Dù mang lại vị ngọt dễ chịu, đường lại là một trong những thủ phạm âm thầm tàn phá sức khỏe, đặc biệt là gan. Các chuyên gia cảnh báo, việc tiêu thụ quá nhiều đường không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì hay tiểu đường mà còn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.

Khi “đường” biến thành mỡ trong gan

Cơ thể chúng ta có khả năng chuyển hóa đường và tinh bột thành glucose để cung cấp năng lượng. Tuy nhiên, khi lượng đường nạp vào vượt quá nhu cầu, phần dư thừa sẽ được chuyển hóa thành chất béo. Ở người ít vận động, lượng chất béo này tích tụ dần trong gan, gây ra gan nhiễm mỡ, xơ gan, thậm chí tiến triển thành ung thư gan.

Theo các bác sĩ, tiêu thụ đường kích hoạt giải phóng dopamine, hormone mang lại cảm giác dễ chịu, khiến nhiều người dễ bị “nghiện ngọt”, đặc biệt trong trạng thái căng thẳng hay trầm cảm. Chu kỳ này khiến cơ thể liên tục tìm đến đồ ngọt, làm gan phải làm việc quá tải để xử lý lượng chất béo phát sinh. Bên cạnh đó, đường còn ảnh hưởng tiêu cực đến hệ vi sinh đường ruột, gây rối loạn chuyển hóa và gia tăng các gốc tự do liên quan đến ung thư gan.

Ăn trái cây quá nhiều cũng có thể gây hại

Trái cây chứa đường ở dạng fructose - loại đường tự nhiên nhưng khi tiêu thụ quá mức vẫn có thể gây tổn thương gan. Những loại trái cây mọng nước như nho, cam, dưa hấu có hàm lượng fructose cao, dễ chuyển hóa thành chất béo trong gan nếu ăn nhiều. Ngược lại, các loại trái cây nhiều thịt như ổi hay táo chứa ít đường hơn, thích hợp để bổ sung trong khẩu phần ăn hàng ngày. Các chuyên gia khuyến cáo, dù trái cây tốt cho sức khỏe, song người có nguy cơ gan nhiễm mỡ nên giới hạn khẩu phần, tránh lạm dụng như một món ăn thay thế bữa chính.

Đường ẩn trong thực phẩm đóng gói và chất ngọt nhân tạo

Ngày nay, không chỉ bánh kẹo mà cả các sản phẩm tưởng chừng “lành mạnh” như sữa chua, bột yến mạch, nước sốt salad hay bánh mì cũng chứa nhiều đường hoặc chất làm ngọt nhân tạo như sucralose, stevia, erythritol. Dù được quảng bá là “ít calo”, các chất này vẫn có thể tác động tiêu cực đến đường ruột và quá trình trao đổi chất, làm tăng cảm giác thèm ăn và nguy cơ kháng insulin.

Một số loại thức ăn "healthy" nhưng chứa rất nhiều đường (Ảnh minh họa)

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo nên hạn chế sử dụng các chất thay thế đường vì chúng có thể gây ra những hệ quả lâu dài, trong đó có rối loạn chuyển hóa và tổn thương gan.

Giữ gan khỏe bằng lối sống khoa học

Để bảo vệ gan, điều quan trọng là duy trì lối sống năng động, tập thể dục thường xuyên, hạn chế rượu bia và kiểm soát cân nặng. Chế độ ăn nên cân bằng giữa tinh bột, chất xơ, protein và chất béo lành mạnh, đồng thời giảm thực phẩm chế biến sẵn và đồ ngọt. Các bác sĩ cũng khuyên nên tầm soát chức năng gan định kỳ từ tuổi 40, tiêm phòng viêm gan B và tránh xa những loại thuốc giảm cân, thảo dược không rõ nguồn gốc.

Không cần loại bỏ hoàn toàn đường khỏi chế độ ăn, nhưng hãy sử dụng chúng một cách thông minh. Kết hợp đồ ngọt với thực phẩm giàu chất xơ, protein hoặc chất béo tốt chẳng hạn ăn socola cùng các loại hạt, hoặc uống nước cam với bữa sáng có trứng và bánh mì nguyên cám sẽ giúp giảm tác động tiêu cực lên gan và duy trì sức khỏe lâu dài.