Du lịch nghỉ dưỡng núi – Hướng phát triển bền vững vì sức khỏe cộng đồng

Tiềm năng lớn từ thiên nhiên và văn hóa bản địa

Sáng 16/10, tại Hà Nội, Viện Văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch Việt Nam tổ chức Hội thảo "Phát triển du lịch nghỉ dưỡng núi ở Việt Nam".

Việt Nam có hơn 3/4 diện tích là đồi núi, với hàng trăm địa điểm có cảnh quan đặc sắc như Sa Pa (Lào Cai), Mộc Châu (Sơn La), Hà Giang, Đà Lạt, Bà Nà, Tam Đảo… Không chỉ sở hữu khí hậu mát mẻ, không gian trong lành, các vùng núi còn lưu giữ hệ sinh thái phong phú, là “lá phổi xanh” góp phần điều hòa khí hậu, cải thiện sức khỏe con người.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch, phát triển du lịch nghỉ dưỡng núi là xu thế tất yếu gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Đây không chỉ là hoạt động kinh tế mà còn là hướng đi xanh – sạch – lành mạnh, tạo điều kiện để người dân và du khách kết nối sâu hơn với thiên nhiên, văn hóa và chính bản thân mình.

Du lịch nghỉ dưỡng núi cũng gắn liền với trải nghiệm văn hóa bản địa. Từ ẩm thực, trang phục, lễ hội đến kiến trúc nhà ở – tất cả đều chứa đựng bản sắc dân tộc độc đáo, mang đến cho du khách cảm giác an yên, gần gũi và đầy hứng khởi.

Dù có nhiều lợi thế, loại hình du lịch này vẫn đang đối mặt không ít khó khăn. Cơ sở hạ tầng ở vùng núi còn hạn chế, giao thông đi lại khó khăn; nguồn nhân lực du lịch địa phương chưa được đào tạo chuyên nghiệp; công tác bảo tồn thiên nhiên – văn hóa còn thiếu sự đồng bộ.

Một số địa phương còn lúng túng trong quy hoạch, khiến việc đầu tư chưa thực sự hiệu quả. Ở nhiều nơi, du lịch phát triển nhanh nhưng thiếu kiểm soát, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng môi trường sinh thái – yếu tố cốt lõi của loại hình du lịch nghỉ dưỡng. Bên cạnh đó, việc quảng bá sản phẩm du lịch đặc trưng còn hạn chế, thiếu liên kết giữa các vùng và doanh nghiệp.

Hướng đi bền vững – Phát triển du lịch gắn với sức khỏe cộng đồng

Tại Hội thảo “Phát triển du lịch nghỉ dưỡng núi ở Việt Nam”, nhiều chuyên gia cho rằng muốn khai thác hiệu quả tiềm năng, cần chú trọng ba yếu tố: quy hoạch xanh – đào tạo nhân lực – nâng cao ý thức cộng đồng.

Theo ThS. Nguyễn Thị Lan Hương, trong những năm qua, ngành du lịch cũng đã có nhiều nỗ lực hướng tới phát triển bền vững loại hình du lịch đặc thù này. Tuy nhiên, rào cản không nhỏ như: Môi trường tự nhiên nhạy cảm, dễ bị tổn thương trước khai thác quá mức; Hạn chế về hạ tầng giao thông, cơ sở vật chất và tiện ích tại nhiều điểm đến núi cao; Nguy cơ thương mại hóa, làm phai nhạt bản sắc văn hóa cộng đồng; Thiếu khung chính sách và cơ chế quản lý liên ngành; Nguồn nhân lực du lịch vùng núi còn yếu, sự tham gia của cộng đồng chưa được phát huy đầy đủ… cũng là những thách thức đáng kể trong quá trình phát triển.

Theo đó, các địa phương cần có chiến lược dài hạn, quy hoạch bài bản, tránh phá vỡ cảnh quan tự nhiên; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mô hình nghỉ dưỡng sinh thái, du lịch chăm sóc sức khỏe gắn với văn hóa địa phương.

Song song với đó, việc đào tạo đội ngũ làm du lịch bản địa – từ hướng dẫn viên, nhân viên phục vụ đến người dân tham gia du lịch cộng đồng – là điều hết sức cần thiết. Một người dân biết giữ rừng, bảo vệ môi trường, tôn trọng bản sắc văn hóa chính là “đại sứ du lịch” chân thực và gần gũi nhất.

Đặc biệt, xu hướng du lịch kết hợp chăm sóc sức khỏe (wellness tourism) đang phát triển mạnh trên thế giới, và du lịch nghỉ dưỡng núi chính là nền tảng lý tưởng để Việt Nam bắt kịp xu hướng này. Không chỉ đơn thuần là nghỉ ngơi, đây còn là hành trình tái tạo năng lượng, cân bằng thân – tâm – trí, góp phần nâng cao sức khỏe tinh thần cộng đồng.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, phát triển du lịch nghỉ dưỡng núi không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là sứ mệnh xã hội: gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn văn hóa bản địa và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.

Một chiến lược phát triển đúng đắn, gắn với bảo vệ môi trường, giáo dục sức khỏe cộng đồng và lan tỏa lối sống xanh, sẽ giúp du lịch núi Việt Nam trở thành “điểm đến an lành” cho du khách trong nước và quốc tế.

Du lịch nghỉ dưỡng núi vì thế không chỉ là hành trình đến với thiên nhiên – mà là hành trình trở về với chính mình, nơi con người tìm thấy sự bình yên, sức khỏe và cảm hứng sống mới giữa đất trời hùng vĩ của Tổ quốc.