Lâm Đồng: Chủ động phát hiện sớm bệnh lao, bảo vệ sức khỏe người dân

Đưa sàng lọc lao về tận cơ sở y tế xã

Từ ngày 9/10 đến 28/11, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Sức khỏe cùng 7 trung tâm y tế khu vực (Di Linh, Bảo Lâm, Đạ Huoai, Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà và Đam Rông) tổ chức khám sàng lọc bệnh lao tại 72 điểm y tế xã trên toàn tỉnh. Đây là hoạt động nằm trong dự án của Quỹ Toàn cầu phòng, chống lao giai đoạn 2024–2026, hướng đến mục tiêu “Không còn ai bị bỏ sót vì bệnh lao”.

Chiến dịch được triển khai đồng bộ, kết hợp khám – xét nghiệm – truyền thông – tư vấn sức khỏe cho người dân. Người tham gia được chụp X-quang phổi, khám sàng lọc, làm xét nghiệm Gene Xpert và TST để phát hiện lao tiềm ẩn. Ngoài ra, người dân còn được tư vấn về chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và cách phòng tránh lây nhiễm cho người thân.

Bà Ka Hai (67 tuổi, xã Bảo Thuận) chia sẻ: “Tôi bị ho kéo dài, sụt cân, nghe loa xã thông báo có khám miễn phí nên đi ngay. Được bác sĩ giải thích, chụp phim và xét nghiệm, tôi yên tâm hơn vì nếu có bệnh sẽ được chữa sớm.”

Không chỉ dừng ở khám sàng lọc, chương trình còn huy động sự tham gia của chính quyền địa phương, đoàn thể, hội phụ nữ, đoàn thanh niên để tuyên truyền, vận động người dân đi khám, nâng cao nhận thức về phòng chống bệnh lao.

Phát hiện sớm để điều trị hiệu quả

Theo Thạc sĩ Mai Ngọc Trung, Phó Trưởng khoa HIV/AIDS – Lao (CDC Lâm Đồng), chiến dịch sàng lọc bệnh lao tập trung vào những nhóm người có nguy cơ cao trong cộng đồng, như những người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân lao phổi, bao gồm người thân trong gia đình, bạn cùng phòng hay đồng nghiệp; những người có biểu hiện nghi lao như ho kéo dài trên hai tuần, ho ra đờm hoặc ra máu, kèm theo sụt cân, mệt mỏi, sốt nhẹ về chiều hoặc ra mồ hôi đêm; cùng với đó là nhóm người có sức đề kháng yếu, từng mắc lao, nhiễm HIV, mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy thận, hoặc thường xuyên phải dùng thuốc ức chế miễn dịch, trẻ em suy dinh dưỡng, nhân viên y tế và người nghiện rượu, thuốc lá.

Tại mỗi điểm xã, trung bình có khoảng 100 người được chụp X-quang và khám sàng lọc. Những trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ sẽ được lấy mẫu xét nghiệm bằng kỹ thuật Gene Xpert, giúp phát hiện nhanh vi khuẩn lao chỉ trong vài giờ thay vì phải chờ nhiều tuần như trước.
“Phát hiện sớm không chỉ giúp người bệnh được điều trị kịp thời, giảm nguy cơ lây lan cho người thân và cộng đồng, mà còn tăng đáng kể khả năng chữa khỏi hoàn toàn,” ThS. Mai Ngọc Trung nhấn mạnh.

Giữ vững thành quả chống lao, hướng đến chấm dứt bệnh lao vào năm 2030

Theo Sở Y tế Lâm Đồng, 9 tháng đầu năm 2025, toàn tỉnh đã xét nghiệm gần 20.000 người nghi lao, phát hiện và điều trị 1.949 bệnh nhân các thể, tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó có 1.253 bệnh nhân lao phổi AFB (+) và 50 bệnh nhân lao kháng thuốc.
Đáng mừng, tỷ lệ điều trị thành công bệnh nhân lao phổi có bằng chứng vi khuẩn học đạt 94,16%, vượt mục tiêu của Chương trình Chống lao Quốc gia.

Lâm Đồng hiện duy trì đầy đủ các hoạt động phối hợp điều trị lao/HIV, lao trẻ em, lao kháng thuốc và lao trong trại giam, đồng thời mở rộng sàng lọc lao tiềm ẩn trong cộng đồng. Hệ thống xét nghiệm vi sinh hiện đại với các kỹ thuật nhuộm Ziehl–Neelsen, nuôi cấy môi trường lỏng và Gene Xpert giúp tăng độ chính xác trong chẩn đoán.

“Bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ điều trị. Mỗi người dân hãy chủ động đi khám khi có triệu chứng nghi ngờ, không tự ý dùng thuốc và không e ngại khi được tư vấn sàng lọc”, đại diện CDC Lâm Đồng khuyến nghị.

Chiến dịch sàng lọc chủ động bệnh lao tại cộng đồng không chỉ giúp phát hiện sớm ca bệnh mà còn lan tỏa thông điệp về quyền được chăm sóc sức khỏe công bằng của mọi người dân – dù ở nông thôn hay miền núi. Mỗi lần đi khám, mỗi tấm phim X-quang hay mẫu xét nghiệm không chỉ bảo vệ một cá nhân, mà còn góp phần giữ lá phổi khỏe mạnh cho cả cộng đồng.