Quy định mới về quản lý người bắt buộc chữa bệnh

Siết chặt quản lý người bắt buộc chữa bệnh tại cơ sở y tế

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 257/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định biện pháp tổ chức quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trong thời gian điều trị tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Nghị định được ban hành nhằm cụ thể hóa khoản 4 Điều 136 Luật Thi hành án hình sự, tạo hành lang pháp lý thống nhất trong việc tổ chức điều trị, quản lý và bảo đảm an ninh đối với người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Đối tượng áp dụng gồm người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh theo quy định của Luật Thi hành án hình sự; các cơ sở điều trị bắt buộc; cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; cơ quan điều tra cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Quy định chặt chẽ đối với cơ sở điều trị bắt buộc

Theo Nghị định, cơ sở điều trị bắt buộc phải là bệnh viện của Nhà nước có chức năng khám, chữa bệnh chuyên khoa tâm thần.

Đối với bệnh viện chuyên khoa tâm thần, khu điều trị nội trú bắt buộc phải được tổ chức độc lập dưới hình thức khoa, trung tâm hoặc viện riêng biệt với các bộ phận chuyên môn khác. Trường hợp bệnh viện không chuyên khoa tâm thần thì phải có khoa hoặc trung tâm tâm thần và bố trí đơn vị điều trị bắt buộc độc lập.

Khu điều trị nội trú phải đáp ứng nhiều yêu cầu về cơ sở vật chất và an ninh như có lối ra vào riêng hoặc được kiểm soát tập trung; hành lang thông thoáng, dễ quan sát; bố trí khu vực tiếp nhận, điều trị, theo dõi đặc biệt, sinh hoạt, thăm gặp và làm việc của nhân viên phù hợp.

Đặc biệt, người bệnh phải được phân khu điều trị theo giới tính, mức độ nguy hiểm và tình trạng bệnh lý nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình điều trị.

Buồng bệnh được thiết kế theo tiêu chuẩn an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ tự gây thương tích hoặc bỏ trốn. Các vật dụng có khả năng gây nguy hiểm không được bố trí trong phòng bệnh; cửa ra vào, cửa sổ được thiết kế bảo đảm kiểm soát từ bên ngoài.

Tăng cường kiểm soát an ninh tại khu điều trị

Nghị định yêu cầu khu vực điều trị bắt buộc phải được trang bị hệ thống kiểm soát người ra vào, lưu trữ thông tin phục vụ công tác quản lý.

Các cơ sở phải lắp đặt hệ thống camera giám sát tại những vị trí cần thiết nhằm theo dõi liên tục, kịp thời phát hiện các hành vi nguy cơ, đồng thời vẫn bảo đảm quyền riêng tư của người bệnh theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, khu điều trị phải có hệ thống báo động khẩn cấp, bảo đảm nguồn điện dự phòng, hệ thống chiếu sáng đầy đủ và lực lượng bảo vệ đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ.

Lực lượng bảo vệ có thể do cơ sở điều trị ký hợp đồng với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo vệ hoặc là lực lượng thuộc biên chế, hợp đồng lao động của bệnh viện. Trường hợp sử dụng công cụ hỗ trợ phải được đào tạo, cấp phép và thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.

Quy định rõ quyền và trách nhiệm của người thân

Một điểm mới của Nghị định là quy định cụ thể việc phối hợp quản lý giữa cơ sở điều trị với người thân thích của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Theo đó, trong thời gian điều trị, người thân được quyền thăm gặp và phối hợp chăm sóc người bệnh theo quy định của cơ sở điều trị.

Tuy nhiên, việc thăm gặp phải tuân thủ nghiêm các quy định về an ninh. Người đến thăm phải xuất trình giấy tờ tùy thân, chấp hành kiểm tra các vật dụng mang theo nhằm loại bỏ vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, chất độc, chất gây cháy, ma túy, rượu, bia, các chất kích thích và các đồ vật có thể gây mất an toàn.

Nghị định cũng nghiêm cấm việc quay phim, chụp ảnh, ghi âm trong quá trình thăm gặp, chăm sóc người bệnh.

Đồng thời, người thân có trách nhiệm phối hợp với cơ sở điều trị và cơ quan chức năng trong trường hợp người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh bỏ trốn.

Việc ban hành Nghị định số 257/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về thi hành án hình sự, góp phần bảo đảm an toàn cho cơ sở điều trị, nhân viên y tế, người bệnh và cộng đồng, đồng thời bảo đảm việc áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh được thực hiện thống nhất, đúng quy định của pháp luật.