Sau thực phẩm chức năng, “tế bào gốc” sẽ bị điều tra vì quảng cáo thổi phồng

Quảng cáo “nổ” – từ làm đẹp đến chữa bệnh

Tại Hội nghị Khoa học thường niên của Bệnh viện Bưu điện (Hà Nội), Tiến sĩ Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế), cho biết sau khi xử lý hàng loạt sai phạm trong lĩnh vực thực phẩm chức năng và sữa, cơ quan chức năng sẽ mở rộng điều tra các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến tế bào gốc – lĩnh vực đang bị quảng cáo tràn lan, thổi phồng công dụng.

Theo ông Quang, việc ứng dụng tế bào gốc tại Việt Nam hiện còn thiếu kiểm soát, nhiều cơ sở tự ý quảng cáo như “thần dược” có thể trẻ hóa, phục hồi sức khỏe hay chữa bệnh nan y mà chưa có nghiên cứu chứng minh. “Ngay cả các cơ sở được cấp phép cũng phải giới thiệu trong phạm vi chuyên môn cho phép. Quảng cáo vượt quá khả năng thực tế là vi phạm nghiêm trọng,” ông nhấn mạnh.

Trên mạng xã hội, hàng trăm quảng cáo “tế bào gốc tái tạo da”, “truyền trẻ hóa toàn thân” xuất hiện với hình ảnh trước–sau bắt mắt, giá từ 20 đến 100 triệu đồng. Nhiều sản phẩm được rao là “hàng xách tay” từ Nhật, Hàn, châu Âu nhưng thực chất chỉ là dung dịch dưỡng chất, không chứa tế bào sống, chưa qua kiểm định y tế. Một số spa còn mời người nổi tiếng tham dự “hội thảo tế bào gốc” để bán hàng, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng, sốc phản vệ nếu tiêm truyền không đúng quy chuẩn.

Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm cơ sở quảng cáo sai sự thật và rà soát các sản phẩm nhập khẩu, xách tay không rõ nguồn gốc. Ông Quang khẳng định:"Tế bào gốc sẽ là lĩnh vực thanh tra trọng điểm sắp tới, nhằm chấn chỉnh hoạt động thương mại hóa quá đà và bảo vệ người dân khỏi những lời quảng cáo thổi phồng".

Liệu pháp tế bào gốc – tiềm năng có thật nhưng không phải “thần dược”

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Long, Phó Giám đốc Trung tâm Tế bào gốc và Di truyền, Bệnh viện Bưu điện, tế bào gốc, đặc biệt là tế bào gốc trung mô (MSC), là hướng đi tiềm năng của y học tái tạo. MSC có khả năng tự làm mới, biệt hóa thành nhiều loại tế bào như xương, sụn, mỡ, giúp sửa chữa mô tổn thương. Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy liệu pháp này có thể hỗ trợ giảm viêm, cải thiện chức năng tim, phổi, khớp và làm chậm quá trình lão hóa.

Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định tế bào gốc không phải “thần dược” có thể đảo ngược tuổi tác hay chữa bách bệnh như nhiều quảng cáo đang tung hô. Quá trình lão hóa là kết quả của tổn thương ADN, stress oxy hóa và viêm mạn tính, nên chỉ sử dụng tế bào gốc đơn lẻ không thể giải quyết toàn diện.

“Các thử nghiệm quy mô lớn về hiệu quả lâu dài và độ an toàn vẫn còn hạn chế. Một số rủi ro như thải ghép, phản ứng miễn dịch hoặc hình thành khối u cần được nghiên cứu thêm,” Tiến sĩ Long cho biết.

Hiện nay, chỉ một số bệnh viện, viện nghiên cứu được Bộ Y tế cho phép thực hiện thử nghiệm lâm sàng có kiểm soát. Trong khi đó, nhiều cơ sở thẩm mỹ tự ý tiêm truyền tế bào gốc không rõ nguồn gốc, không vô trùng, có thể dẫn đến nhiễm trùng máu hoặc biến chứng nặng.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân nên chỉ sử dụng liệu pháp tế bào gốc tại cơ sở y tế được cấp phép, không tin vào lời quảng cáo “trẻ lại mười năm” hay “tái sinh toàn thân”. Tế bào gốc chỉ thật sự có giá trị khi được nghiên cứu, kiểm định và ứng dụng đúng chuẩn y học, thay vì trở thành công cụ kinh doanh trục lợi.

Cẩn trọng với “tế bào gốc làm đẹp” tràn lan

Cùng với sự phát triển của công nghệ thẩm mỹ, các dịch vụ mang tên “tế bào gốc làm đẹp”, “tái sinh làn da”, “truyền trẻ hóa toàn thân” đang nở rộ trên mạng xã hội. Không ít spa và thẩm mỹ viện lợi dụng lòng tin của khách hàng để thổi phồng công dụng, biến tế bào gốc – một thành tựu khoa học y học – thành “món hàng hái ra tiền”.

Nhiều quảng cáo sử dụng hình ảnh người nổi tiếng, bác sĩ “ảo” hoặc viện dẫn các nghiên cứu nước ngoài để tạo độ tin cậy. Thực tế, phần lớn các dịch vụ này không có giấy phép, không đảm bảo vô trùng, thậm chí sử dụng chế phẩm giả mạo tế bào gốc, có thể gây nhiễm trùng, sốc phản vệ hoặc rối loạn miễn dịch.

Theo Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), tế bào gốc chỉ được phép ứng dụng trong nghiên cứu và điều trị được phê duyệt, chưa được cấp phép dùng trong làm đẹp, trẻ hóa hay thẩm mỹ da. Mọi hình thức tiêm truyền tế bào gốc tại spa hoặc cơ sở không được cấp phép đều là hành vi vi phạm pháp luật.

Các chuyên gia cảnh báo, người dân cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo hoa mỹ, không nên chi hàng chục triệu đồng cho các liệu trình “thần tốc” chưa được kiểm chứng. Việc tự ý sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc không chỉ gây tổn hại sức khỏe mà còn khiến việc điều trị hậu quả trở nên khó khăn và tốn kém hơn.

Hiện cơ quan chức năng đang triển khai thanh tra chuyên đề về quảng cáo tế bào gốc, đồng thời kêu gọi cộng đồng phát hiện và báo tin các cơ sở có dấu hiệu vi phạm. Người dân cần nhớ: khoa học thật không bao giờ đi cùng lời hứa “thần kỳ” – và sức khỏe chỉ được bảo vệ khi chúng ta đủ hiểu biết để nói “không” với chiêu trò lợi dụng niềm tin.