Kỷ Niệm 101 Năm Ngày Báo Chí Cách Mạng Việt Nam

Tăng 30% ca bệnh xương khớp ở người trẻ: Bác sĩ cảnh báo thói quen ít ai để ý

Chỉ trong vài năm gần đây, số người trẻ mắc bệnh xương khớp tăng nhanh, chiếm tới 20-30% tổng số ca khám. Theo ThS.BS. Nguyễn Nam Anh, Chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Quốc tế Minh Anh, xu hướng “trẻ hóa” này phản ánh tác động âm thầm của lối sống ít vận động và thói quen làm việc hiện đại.

Không chỉ người lớn tuổi mới bị thoái hóa

Thống kê tại phòng khám cơ xương khớp bệnh viện cho thấy, số lượng bệnh nhân trẻ dưới 40 tuổi mắc các vấn đề xương khớp tăng khoảng 20-30% so với giai đoạn trước. ThS.BS. Nam Anh cho biết: “Khoảng 5 năm trở lại đây, tỷ lệ người trẻ từ 25-30 tuổi đến khám vì đau lưng, đau cổ, vai gáy, hoặc thoát vị đĩa đệm đã tăng rõ rệt. Trước đây, nhóm tuổi này gần như hiếm gặp bệnh lý cơ xương khớp.”

ThS.BS. Nguyễn Nam Anh, Chuyên khoa
ThS.BS. Nguyễn Nam Anh, Chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Quốc tế Minh Anh (Ảnh: NVCC)

Các bệnh lý phổ biến ở người trẻ hiện nay gồm viêm gân, hội chứng ống cổ tay, viêm cân gan chân, đau lưng cấp, và đặc biệt là các bệnh liên quan đến cột sống như thoái hóa sớm hoặc thoát vị đĩa đệm. Đáng chú ý, một số bệnh nhân dưới 30 tuổi đã xuất hiện tổn thương cột sống tương tự người trung niên, điều từng được coi là bất thường trong y học trước đây.

Đau - dấu hiệu cảnh báo sớm nhưng dễ bị xem nhẹ

Triệu chứng thường khiến người trẻ tìm đến bác sĩ là cảm giác đau, đặc biệt ở vùng cổ, vai gáy hoặc thắt lưng. Theo ThS.BS. Nam Anh, cơn đau có thể lành tính, nhưng cũng có thể là biểu hiện sớm của những bệnh lý nghiêm trọng. “Nếu đau kèm tê lan xuống tay, chân, hoặc đau không giảm khi thay đổi tư thế hay dùng thuốc, đó là dấu hiệu cảnh báo có thể đã có chèn ép thần kinh,” bác sĩ nhấn mạnh.

Đau lưng, đau cổ vai gáy là những triệu chứng sớm cảnh báo tổn thương cột sống ở người trẻ (Ảnh minh họa)
Đau lưng, đau cổ vai gáy là những triệu chứng sớm cảnh báo tổn thương cột sống ở người trẻ (Ảnh minh họa)

Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể gặp tình trạng rối loạn tiểu tiện, yếu liệt hoặc teo cơ do chèn ép tủy sống. Khi đó, việc điều trị trở nên phức tạp hơn và có thể để lại di chứng. Vì vậy, phát hiện và can thiệp sớm là yếu tố then chốt giúp người bệnh phục hồi hoàn toàn, tránh biến chứng lâu dài.

“Thủ phạm” chính của bệnh xương khớp ở người trẻ

Theo ThS.BS. Nam Anh, nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xu hướng trẻ hóa của bệnh xương khớp là lối sống ít vận động. “Nhân viên văn phòng là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất. Họ ngồi hàng giờ trước máy tính, ít thay đổi tư thế và hiếm khi tập luyện để tăng sức bền cho cơ lưng, cơ cổ. Cột sống vì thế phải chịu áp lực kéo dài, dẫn đến tổn thương sớm,” bác sĩ cho biết.

Thói quen ngồi lâu, ít vận động là nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh xương khớp ngày càng “trẻ hóa” (Ảnh minh họa)
Thói quen ngồi lâu, ít vận động là nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh xương khớp ngày càng “trẻ hóa” (Ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, chế độ ăn uống kém cân đối, nhiều dầu mỡ, ít rau xanh, thiếu canxi và vitamin D khiến khả năng tái tạo sụn khớp và xương bị suy giảm. Các loại thức ăn nhanh, đồ chiên rán và nước ngọt có gas cũng làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể, góp phần thúc đẩy quá trình thoái hóa.

Thừa cân và béo phì là một yếu tố khác không thể bỏ qua. Trọng lượng cơ thể lớn tạo áp lực cơ học lên các khớp, đặc biệt là cột sống, khớp gối và khớp háng. Không chỉ vậy, mô mỡ còn tiết ra các chất gây viêm, khiến sụn khớp bị phá hủy nhanh hơn.

Phòng bệnh từ sớm

Để bảo vệ hệ cơ xương khớp, ThS.BS. Nguyễn Nam Anh khuyến cáo người trẻ nên chủ động phòng ngừa thay vì chờ bệnh xuất hiện. Trước hết, cần duy trì chế độ tập luyện đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày với các bài tập tăng sức mạnh nhóm cơ lõi như plank, bơi lội, yoga hoặc pilates sẽ giúp cột sống được nâng đỡ và ổn định.

Dinh dưỡng đầy đủ cũng đóng vai trò quan trọng. Bổ sung các thực phẩm giàu canxi (như sữa, cá mòi, rau xanh), vitamin D (qua ánh nắng sáng hoặc thực phẩm tăng cường), cùng collagen, magie và kẽm giúp tăng mật độ và độ dẻo dai của xương. Người có nguy cơ di truyền mật độ xương thấp cần đặc biệt chú trọng giai đoạn dưới 30 tuổi, tức khi cơ thể đạt “đỉnh” mật độ xương để tích lũy tối đa khối lượng xương cho tuổi trưởng thành.

Bác sĩ cũng lưu ý không nên quá lệ thuộc vào thực phẩm chức năng. “Collagen hay glucosamine chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế lối sống lành mạnh. Nếu cơ thể được nuôi dưỡng và vận động đúng cách, xương khớp sẽ tự tái tạo và duy trì được độ bền vững tự nhiên,” bác sĩ chia sẻ.

Tầm soát và thăm khám định kỳ 

“Xương khớp là hệ thống chịu tải trọng lớn nhất của cơ thể, nên dù còn trẻ, chúng ta vẫn phải chăm sóc nó mỗi ngày,” ThS.BS. Nam Anh nhấn mạnh. “Một lối sống năng động, ăn uống khoa học và thăm khám định kỳ sẽ giúp hệ cơ xương khớp khỏe mạnh, dẻo dai lâu dài thay vì chờ đến khi đau mới tìm cách chữa trị.”

Xương khớp khỏe mạnh không chỉ giúp cơ thể linh hoạt mà còn phản ánh tuổi sinh học thật sự của mỗi người. Ở thời đại mà bệnh lý đang trẻ hóa nhanh chóng, chăm sóc sớm chính là cách bảo vệ tuổi trẻ của hệ vận động.

Khi nào cần đi khám xương khớp?

Tầm soát sớm giúp phát hiện tổn thương âm thầm trước khi bệnh tiến triển nặng.
Các dấu hiệu “cờ đỏ” cần chú ý gồm: đau không giảm dù nghỉ ngơi, tê lan tay chân, cứng khớp buổi sáng kéo dài hoặc khớp kêu rắc khi cử động.

Ngoài ra, nên đo mật độ xương định kỳ bằng phương pháp DEXA để theo dõi nguy cơ loãng xương:
T-score -1 đến 0: bình thường
T-score -1 đến -2,5: thiếu xương
T-score dưới -2,5: loãng xương, cần điều trị