Đưa tiêu chí “trường học không khói thuốc” vào đánh giá thi đua hằng năm

Ngày 5/11, Báo Giáo dục và Thời đại phối hợp với Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) đã tổ chức hội thảo chuyên đề “Giáo dục và truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học” tại Trường THPT Phan Đình Phùng (Hà Nội). Sự kiện có sự tham gia của đại diện lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Công đoàn Giáo dục Việt Nam, Sở GD&ĐT Hà Nội, Sở GD&ĐT Phú Thọ cùng đông đảo cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

Phát biểu tại chương trình, nhà báo Triệu Ngọc Lâm – Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại nhấn mạnh: phòng, chống tác hại thuốc lá không chỉ là vấn đề y tế, mà còn là công tác giáo dục ý thức, hành vi và nhân cách. Ông cho rằng trường học là môi trường quan trọng hình thành lối sống, thói quen và giá trị ứng xử của học sinh. Do đó, mỗi bài giảng, mỗi hoạt động ngoại khóa hay mỗi câu chuyện được chia sẻ trong lớp học đều có thể trở thành “liều vaccine” giúp học sinh nhận thức đúng và biết cách tránh xa thuốc lá.

Tại hội thảo, các chuyên gia đã phân tích cụ thể tác hại của nicotine đối với sức khỏe, đặc biệt làm tổn thương não bộ đang phát triển của thanh thiếu niên, gây rối loạn hành vi, suy giảm khả năng tập trung và học tập. Đáng chú ý, thuốc lá điện tử được giới thiệu dưới hình thức đa dạng, mùi hương hấp dẫn, dễ sử dụng, khiến học sinh dễ tò mò và bị cuốn hút. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác quản lý và tuyên truyền trong trường học.

Ông Nguyễn Quang Minh - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Phú Thọ nêu tham luận, tại Phú Thọ, chúng tôi đã xác định rõ xây dựng “Trường học không khói thuốc” không chỉ là một mô hình quản lý, mà là biểu tượng của nếp sống văn minh, trách nhiệm xã hội và sự phát triển toàn diện của nhà trường. Từ nhiều năm học trước, Sở Giáo dục và Đào tạo đã triển khai đồng bộ mô hình này tại tất cả cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Theo đó, các trường trên địa bàn tỉnh đã xây dựng quy chế cấm hút thuốc trong khuôn viên trường; giáo viên, cán bộ nhân viên và học sinh ký cam kết thực hiện; đồng thời tổ chức các hoạt động truyền thông thường xuyên. Công tác kiểm tra và giám sát cũng được thực hiện liên tục, kết hợp tuyên dương và xử lý vi phạm phù hợp nhằm tạo chuyển biến bền vững.

Bên cạnh tuyên truyền, các cơ sở giáo dục ngày càng chú trọng đổi mới phương pháp để tiếp cận học sinh hiệu quả hơn. Nhiều trường đã lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá trong các môn học như giáo dục công dân, sinh học, ngữ văn, mỹ thuật; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, thiết kế poster, xây dựng video truyền thông; thành lập các câu lạc bộ “Học sinh nói không với thuốc lá” nhằm tạo sân chơi sáng tạo và lan tỏa thông điệp tích cực.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong truyền thông cũng được đẩy mạnh. Nhiều trường sử dụng nền tảng mạng xã hội để đăng tải infographic, clip tuyên truyền hoặc câu chuyện truyền cảm hứng. Cách làm này phù hợp với thói quen và ngôn ngữ tiếp nhận của học sinh, giúp thông tin trở nên gần gũi và dễ ghi nhớ hơn.

Tuy vậy, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Việc phát hiện hành vi sử dụng thuốc lá điện tử không dễ do sản phẩm có thiết kế nhỏ gọn, khó nhận diện. Một số phụ huynh còn thiếu hiểu biết hoặc có tâm lý chủ quan, dẫn đến việc phối hợp giáo dục chưa thường xuyên. Điều này đòi hỏi sự chung tay của cả gia đình, nhà trường và xã hội.

Tại hội thảo, các đại biểu thống nhất đề xuất tiếp tục tăng cường công tác truyền thông theo hướng sâu, rộng và phù hợp với từng nhóm học sinh; đa dạng hóa hình thức triển khai; xây dựng đội ngũ học sinh làm “đại sứ nói không với thuốc lá” trong lớp học; đồng thời đưa tiêu chí “trường học không khói thuốc” vào đánh giá thi đua hằng năm.

Phòng, chống tác hại thuốc lá trong học đường không chỉ đơn thuần là thực hiện quy định pháp luật, mà là hành động cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ, giảm gánh nặng bệnh tật và góp phần xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, văn minh. Khi học sinh được trang bị kiến thức đúng đắn và kỹ năng tự bảo vệ, mỗi em sẽ trở thành những hạt nhân lan tỏa lối sống tích cực, góp phần tạo nên một môi trường giáo dục trong lành và nhân văn.