Thanh Hoá: Rác thải đốt lộ thiên, gây ô nhiễm môi trường

Rác chôn, rác đốt khiến người dân “ngạt thở” giữa mùi ô nhiễm

Từ nhiều tháng nay, người dân các xã Lương Sơn, Thường Xuân và Minh Sơn (Thanh Hóa) đang phải sống trong bầu không khí ngột ngạt của rác thải bị đốt lộ thiên và chôn lấp bừa bãi. Khói đen, mùi khét, hơi rác bốc lên như một lớp sương độc, phủ kín mái nhà, vườn tược, giếng nước. Mỗi buổi chiều, gió đổi hướng là cả làng lại “nín thở” đóng cửa trốn mùi rác.

Ông Lê Văn D. ở xã Thường Xuân chua chát nói: “Có hôm khói dày đặc, trẻ con đang ăn phải bỏ bát chạy ra ho sặc sụa. Chúng tôi phải bịt kín cửa, lấy khăn ướt che mũi mà vẫn không chịu nổi.” Còn bà Nguyễn Thị T., nhà ngay đầu làng, bức xúc: “ Mối khi bãi đốt rác là cả xóm phải khóa cửa kín mít, cơm cũng không dám nấu vì mùi rác khét lẹt xộc vào. Có nhà phải gửi con đi nơi khác ở nhờ vì sợ bệnh.”

Theo tìm hiểu được biết, Công ty Cổ phần Môi trường Lam Sơn là đơn vị được giao thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn trái ngược với quy trình chuẩn. Rác được gom thủ công bằng máy ủi, đẩy xuống hố rồi đốt tại chỗ, không qua phân loại hay xử lý sơ bộ. Không có dấu hiệu sử dụng chế phẩm vi sinh, không hệ thống xử lý khói, nước thải. Người dân hằng ngày phải chứng kiến những đống rác cháy âm ỉ, khói đen cuồn cuộn, mùi hôi nồng nặc bao phủ.

Không dừng lại ở đó, nước thải đen kịt từ bãi rác chảy tràn ra môi trường, len lỏi qua ruộng lúa, mương dẫn, khiến ruồi muỗi sinh sôi, không khí ẩm mốc, ngột ngạt. Nỗi bất an dần trở thành nỗi ám ảnh. Ông Nguyễn Văn T., thôn Cầu Đen, bức xúc: “Mỗi lần họ đốt rác, khói đặc kín cả làng, ai cũng ho sặc sụa. Trẻ con phải nghỉ học ở nhà vì viêm họng, còn người lớn thì đau đầu, chóng mặt. Cứ như sống giữa lò thiêu.” Bà L.T.H thì nghẹn giọng: “Ruồi nhặng nhiều đến mức cơm phải đậy bằng màn. Đêm nằm cũng nghe mùi khét xộc vào nhà, không ai ngủ nổi.”

Những tiếng kêu cứu ấy vẫn đang vang lên giữa làn khói xám, nơi người dân chỉ mong một ngày được thở trong bầu không khí sạch đúng nghĩa.

“Lò đốt im lìm” và dấu hiệu vi phạm Luật Bảo vệ môi trường

Để có thông tin đa chiều, phóng viên Tạp chí Sức khoẻ Cộng đồng đã có cuộc trao đổi về tình trạng ô nhiễm từ bãi rác với UBND xã Trường Xuân, tại cuộc trao đổi, ông Đỗ Bá Đức – Phó Chủ tịch UBND xã đã xác nhận: “UBND Xã đã nắm được phản ánh của người dân và đã giao cán bộ chuyên môn kiểm tra và làm việc trực tiếp với đơn vị thu gom, xử lý. Dự kiến trong tuần tới sẽ có báo cáo gửi cơ quan cấp trên để có hướng khắc phục.”

Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế, lò đốt rác đã ngừng hoạt động nhiều tháng, xung quanh cỏ mọc um tùm, rác sinh hoạt, nilon, vật liệu xây dựng chất đống. Rác được máy xúc đẩy xuống hố, chôn lấp và đốt thủ công tại chỗ, không hề có dấu hiệu phân loại hay xử lý bằng chế phẩm vi sinh. Mỗi khi đốt, khói đen và mùi khét lan khắp thôn, trẻ nhỏ ho, người lớn chóng mặt, cuộc sống đảo lộn.

Cho ý kiến về vấn đề này, luật sư Mai Thanh Bình – Công ty Luật TNHH Mai Thanh Bình cho rằng, theo các quy định của pháp luật, việc xử lý chất thải rắn sinh hoạt phải áp dụng công nghệ phù hợp, có hệ thống xử lý khí, nước thải đạt quy chuẩn. Trong khi đó, Điều 27 Nghị định 45/2022/NĐ-CP cũng quy định rõ: đốt rác ngoài trời có thể bị phạt 10–20 triệu đồng và buộc khắc phục hậu quả.

Luật sư Mai Thanh Bình nhấn mạnh: “Nếu đơn vị thu gom, xử lý rác thải không khẩn trương khắc phục, tiếp tục để xảy ra tình trạng đốt, chôn rác trái quy định, thì không chỉ bị xử phạt hành chính, mà còn có nguy cơ bị khởi tố hình sự về tội ‘Gây ô nhiễm môi trường’ nếu để xảy ra hậu quả nghiêm trọng. Chính quyền địa phương cũng cần tổ chức giám sát và xử lý nghiêm những vi phạm và yêu cầu đơn vị thu gom, xử lý rác thải khẩn trương khắc phục tình trạng này.”

Cần thanh tra toàn diện và xử lý dứt điểm

Không chỉ xã Lương Sơn và xã Thường Xuân, người dân xã Minh Sơn (khu vực Ngọc Lặc cũ) nhiều tháng nay cũng phải “sống chung với rác”. Bãi tập kết tại địa phương bừa bộn, rác tồn đọng lâu năm, lẫn nilon, phế thải, đất đá xây dựng; đến mức con đường vào thôn 10 cũng biến thành điểm đổ rác tự phát.

Chị Lê Thị M. (thôn 10) ngao ngán: “Mỗi lần đi qua là một cực hình. Mùi rác nồng nặc, ruồi nhặng bu kín. Chúng tôi kiến nghị nhiều lần nhưng chưa thấy chuyển biến.”

Các chuyên gia môi trường cho rằng, sau khi sáp nhập hành chính, nhiều địa phương vẫn chưa có bãi xử lý rác thải tập trung đạt chuẩn, nên phần lớn rác thải sinh hoạt chỉ được thu gom và xử lý thủ công tại chỗ. Việc “khoán trắng” cho đơn vị thu gom mà thiếu sự giám sát của chính quyền khiến ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng.

Trong bối cảnh Công ty Cổ phần Môi trường Lam Sơn là đơn vị chịu trách nhiệm thu gom, xử lý tại khu vực, dư luận đặt ra nhiều nghi vấn: quy trình xử lý rác hiện nay có được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hay không, và liệu công ty có tuân thủ đúng các cam kết trong hồ sơ môi trường đã đăng ký? Đồng thời, doanh nghiệp có thực hiện đúng quy định về phân loại rác, kiểm soát khí – nước thải, cũng như khử mùi theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hay không?

Các chuyên gia cảnh báo, nếu không sớm kiểm tra, nguy cơ ô nhiễm lan rộng và kéo dài là không thể tránh khỏi. Do đó, tỉnh Thanh Hóa cần khẩn trương thanh tra toàn diện, xác định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và chính quyền địa phương, xử lý nghiêm vi phạm và khắc phục triệt để tình trạng rác thải kéo dài, trả lại môi trường trong lành cho người dân.