Thử nghiệm vaccine Ebola Bundibugyo lần đầu tiên trên người

Ngày 13/7, Đại học Oxford (Anh) thông báo bắt đầu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I vaccine ChAdOx1 BDBV nhằm đánh giá tính an toàn và khả năng tạo đáp ứng miễn dịch ở người khỏe mạnh.

Nghiên cứu dự kiến tuyển 50 tình nguyện viên từ 18 đến 55 tuổi tại Oxford. Việc tiêm vaccine sẽ được triển khai trong những tuần tới sau khi hoàn tất các thủ tục phê duyệt của cơ quan quản lý.

Vaccine ChAdOx1 BDBV do Nhóm Nghiên cứu Vaccine Oxford và Viện Khoa học Đại dịch Oxford phát triển, sử dụng nền tảng vector virus từng được ứng dụng thành công trong vaccine phòng Covid-19 Oxford/AstraZeneca.

Theo các nhà khoa học, việc sử dụng nền tảng công nghệ đã được kiểm chứng sẽ giúp rút ngắn thời gian nghiên cứu, tạo điều kiện đưa vaccine vào ứng dụng nhanh hơn nếu dịch bệnh tiếp tục lan rộng.

Đối tác sản xuất của dự án là Viện Huyết thanh Ấn Độ (Serum Institute of India). Đơn vị này cho biết đã sản xuất khoảng 620.000 liều vaccine thử nghiệm chỉ trong vòng hai tuần, trong đó 4.000 liều đã được chuyển tới Đại học Oxford phục vụ nghiên cứu lâm sàng.

Chưa có vaccine đặc hiệu cho chủng Bundibugyo

Việc thử nghiệm diễn ra trong bối cảnh Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đang ghi nhận các ca mắc Ebola do chủng Bundibugyo. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đẩy nhanh nghiên cứu vaccine là giải pháp quan trọng nhằm kiểm soát nguy cơ bùng phát dịch, bởi hiện chưa có vaccine nào được cấp phép dành riêng cho chủng virus này.

Song song với nghiên cứu tại Anh, các nhà khoa học cũng đang chuẩn bị triển khai thử nghiệm lâm sàng tại Uganda sau khi được cơ quan quản lý sở tại chấp thuận.

Theo Liên minh Đổi mới Chuẩn bị Ứng phó Dịch bệnh (CEPI), nếu kết quả giai đoạn đầu chứng minh vaccine an toàn và tạo được đáp ứng miễn dịch, chương trình sẽ tiếp tục được mở rộng với các nghiên cứu quy mô lớn hơn. Đây là bước cần thiết trước khi xem xét cấp phép sử dụng khẩn cấp hoặc phê duyệt chính thức.

Mục tiêu của dự án là phát triển một loại vaccine có thể sản xuất với số lượng lớn, giá thành phù hợp và sớm cung cấp cho các quốc gia chịu ảnh hưởng của dịch bệnh.

Tăng năng lực ứng phó với dịch bệnh mới nổi

Virus Ebola Bundibugyo được phát hiện lần đầu tại Uganda năm 2007 và là một trong sáu chủng thuộc họ virus Ebola. Mặc dù ít phổ biến hơn chủng Zaire Ebola, Bundibugyo vẫn có thể gây bệnh nặng với tỷ lệ tử vong cao.

Trong những năm gần đây, thế giới đã phát triển thành công vaccine phòng chủng Zaire Ebola và triển khai hiệu quả tại nhiều quốc gia châu Phi. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ của các vaccine hiện có đối với chủng Bundibugyo còn hạn chế do không được thiết kế chuyên biệt.

Giới chuyên môn nhận định việc đưa vaccine ChAdOx1 BDBV vào thử nghiệm trên người là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển các vaccine thế hệ mới phòng bệnh Ebola. Nếu đạt kết quả tích cực, chương trình không chỉ mở ra thêm lựa chọn phòng bệnh cho khu vực Đông Phi mà còn góp phần nâng cao năng lực ứng phó của thế giới trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong tương lai.