Tình trạng bẹt chân không di truyền: Dấu hiệu của bệnh lý xương khớp?

Trong thực tế, có không ít người trưởng thành phát hiện mình bị bàn chân bẹt khi đi khám vì đau chân, đau đầu gối hoặc mỏi lưng. Bàn chân bẹt xảy ra khi vòm bàn chân phần cong lên ở mặt trong của lòng bàn chân bị xẹp xuống, khiến toàn bộ bàn chân tiếp xúc gần như hoàn toàn với mặt đất. Trước đây, tình trạng này thường bị quy cho yếu tố di truyền, nhưng các chuyên gia cho rằng lối sống hiện đại, thói quen đi giày dép không phù hợp, thừa cân, ít vận động hoặc một số bệnh lý về cơ xương khớp cũng có thể là nguyên nhân.
TS.BS Nguyễn Nam Anh cho biết: “Thật ra mà nói thì vấn đề bàn chân bẹt ở trẻ dưới sáu tuổi thường là do hệ cơ xương khớp chưa phát triển đầy đủ. Đa số các bé trong giai đoạn này đều có tình trạng bàn chân bẹt. Bàn chân bẹt ở đây có nghĩa là vòm bàn chân bên trong bị mất, đặc biệt khi bé đứng lên. Đôi khi, bàn chân còn hơi xoay ra ngoài, và nếu nhìn từ phía sau sẽ thấy các ngón chân thò ra ngoài, hơi vẹo ra.” Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng đây là hiện tượng sinh lý bình thường ở trẻ nhỏ, chưa cần can thiệp y tế ngay.

“Ở trẻ dưới sáu tuổi, đây thường chỉ là vấn đề cần quan sát chứ không cần can thiệp, bởi vì đó là quá trình phát triển tự nhiên. Đặc biệt, nếu bé không có các triệu chứng của bàn chân bẹt, chẳng hạn như đau vùng gân cơ phía sau gót, đau gân cơ chày sau, hay đau dưới vòm bàn chân, thì chưa cần thiết phải can thiệp” ,TS.BS Nguyễn Nam Anh chia sẻ thêm. Vì vậy, với trẻ nhỏ, phụ huynh không nên quá lo lắng hoặc vội vàng sử dụng các biện pháp chỉnh hình như lót giày, nẹp chân hoặc can thiệp phục hồi chức năng khi chưa có chỉ định rõ ràng.
Dù vậy, tình trạng bàn chân bẹt cần được quan tâm đúng mức khi xuất hiện ở người trưởng thành hoặc khi trẻ bước vào độ tuổi vị thành niên mà vòm chân vẫn chưa phát triển đầy đủ và đi kèm các triệu chứng đau nhức. Lúc này, bẹt chân không đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ hay cấu trúc, mà có thể là dấu hiệu sớm của các rối loạn chức năng hệ vận động. Người bệnh thường cảm thấy đau vùng cổ chân, đau dưới lòng bàn chân, thậm chí ảnh hưởng đến khớp gối và cột sống do sự mất cân bằng trong việc phân bổ trọng lực khi di chuyển.

“Vấn đề này chỉ thực sự đáng quan tâm khi bé trên sáu tuổi, bước vào tuổi vị thành niên mà vẫn còn tình trạng bàn chân bẹt kèm theo các triệu chứng đau như đã đề cập ở trên. Trong trường hợp chỉ là bàn chân phẳng mà không có triệu chứng, cha mẹ chỉ cần theo dõi, không cần tốn kém vào lót giày, nẹp chuyên dụng hay các chương trình phục hồi chức năng vì đôi khi những biện pháp này là không cần thiết”, Ts.BS Nguyễn Nam Anh khuyến cáo.
Việc chẩn đoán bàn chân bẹt không khó nhưng cần được thực hiện bài bản tại các cơ sở chuyên khoa. Bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp đo áp lực bàn chân, chụp X-quang hoặc MRI để đánh giá chính xác độ sụp vòm và phát hiện những tổn thương liên quan. Việc điều trị cũng cần được cá nhân hóa, tùy theo nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng. Với những trường hợp nhẹ, thay đổi thói quen sinh hoạt, sử dụng giày hỗ trợ hoặc tập vật lý trị liệu là đủ. Trong những trường hợp nặng hơn, đặc biệt khi có biến dạng hoặc đau kéo dài, can thiệp phẫu thuật có thể được đặt ra.

Bàn chân bẹt ở trẻ nhỏ: Cách nhận biết và điều trị

Nguyên nhân, triệu chứng, bài tập dành cho bàn chân bẹt

Chăm sóc quá kỹ lưỡng, trẻ nhỏ dễ bị hội chứng bàn chân bẹt