“Vô sinh không đồng nghĩa với hết cơ hội làm cha”

Để làm rõ vấn đề, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ThS.BSCKII Trần Thanh Phong, Phó trưởng khoa Ngoại niệu – Ghép thận, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM).

Thưa bác sĩ, dựa vào những kiến thức y khoa của mình, bác sĩ có thể cho biết những nguyên nhân nào khiến nam giới ngày nay phải đối mặt với tình trạng vô sinh, hiếm muộn?

Vô sinh nam chủ yếu xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân: bẩm sinh và những vấn đề phát sinh trong quá trình trưởng thành. Ở nhóm bẩm sinh, nhiều trẻ sinh ra đã gặp các bất thường như tinh hoàn không phát triển đầy đủ, không có khả năng sinh tinh hoặc bị khiếm khuyết ở đường dẫn tinh. Những tình trạng này thường liên quan đến yếu tố di truyền, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ngay từ những năm đầu đời.

Ngoài ra, nhiều trường hợp vô sinh lại bắt nguồn từ các bệnh lý mắc phải, trong đó phổ biến nhất là biến chứng viêm tinh hoàn sau quai bị. Tình trạng này có thể gây tổn thương mô tinh hoàn, làm giảm đáng kể số lượng và chất lượng tinh trùng, khiến việc thụ thai tự nhiên gặp nhiều khó khăn.

Với những bệnh nhân không may gặp phải tình trạng này, liệu có còn hy vọng làm cha không, thưa bác sĩ?

Người bệnh hoàn toàn không nên mất niềm tin. Vô sinh không đồng nghĩa với việc không thể có con, vấn đề là phải xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Điều này chỉ có thể thực hiện khi bệnh nhân được thăm khám tại các cơ sở có chuyên môn về nam học.

Nếu nguyên nhân xuất phát từ sự tắc nghẽn hoặc hẹp đường dẫn tinh, bác sĩ có thể can thiệp bằng phẫu thuật để khôi phục đường đi của tinh trùng. Trong trường hợp tinh hoàn vẫn còn khả năng sản xuất tinh trùng nhưng chúng không thể thoát ra ngoài, chúng tôi sẽ lấy tinh trùng trực tiếp từ mô tinh hoàn để sử dụng trong thụ tinh trong ống nghiệm. Nhờ sự tiến bộ của các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, nhiều nam giới từng gặp bế tắc vẫn có thể đón nhận niềm vui làm cha.

Với những bệnh nhân thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ cần chuẩn bị như thế nào để có kết quả chính xác nhất?

Xét nghiệm tinh dịch đồ là phương pháp chủ lực trong đánh giá khả năng sinh sản của nam giới. Kết quả xét nghiệm cho phép bác sĩ xác định các chỉ số quan trọng như mật độ tinh trùng, mức độ di động và hình dạng tinh trùng. Những yếu tố này phản ánh trực tiếp khả năng thụ tinh tự nhiên.

Thông qua tinh dịch đồ, bác sĩ có thể nhận diện vấn đề cốt lõi mà người bệnh đang gặp phải, chẳng hạn như giảm số lượng tinh trùng, suy giảm chất lượng tinh trùng hoặc khó khăn trong quá trình vận chuyển tinh trùng. Từ đó, bác sĩ xây dựng phác đồ hỗ trợ phù hợp nhằm cải thiện chức năng sinh sản và tối ưu cơ hội có con cho bệnh nhân.

Để kết quả phản ánh đúng nhất tình trạng sinh tinh, bệnh nhân cần kiêng xuất tinh trong khoảng ba đến năm ngày, tránh sử dụng rượu bia và chất kích thích trước khi làm xét nghiệm. Bên cạnh đó, giữ tinh thần thoải mái và ngủ đầy đủ cũng giúp mẫu tinh dịch ổn định hơn. Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ dựa vào các chỉ số để phân tích nguyên nhân và xây dựng hướng điều trị thích hợp.

Hiện nay nhiều sản phẩm được quảng cáo có tác dụng tăng cường sinh lý. Bác sĩ đánh giá ra sao về hiệu quả và độ an toàn của các loại thực phẩm chức năng này?

Các sản phẩm hỗ trợ sinh lý có thể mang lại một số lợi ích, nhưng điều này chỉ đúng khi chúng được sản xuất theo tiêu chuẩn, có nguồn gốc rõ ràng và được cơ quan chức năng cấp phép. Nếu sử dụng đúng cách và đúng đối tượng, các sản phẩm này có thể góp phần cải thiện chức năng sinh dục hoặc hỗ trợ điều trị một số triệu chứng ở hệ tiết niệu.

Tuy nhiên, thị trường vẫn tồn tại nhiều sản phẩm kém chất lượng, chưa được kiểm chứng hoặc quảng cáo quá mức. Việc tự ý sử dụng theo lời truyền miệng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, bởi lạm dụng những sản phẩm này có thể gây hại cho thận, gây ngộ độc hoặc dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn. Do vậy, người tiêu dùng cần thận trọng và tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Vậy để nâng cao chất lượng tinh trùng và sinh lý một cách tự nhiên, lành mạnh, nam giới nên bắt đầu từ đâu, thưa bác sĩ?

Để cải thiện chất lượng tinh trùng cũng như nâng cao sức khỏe sinh lý một cách tự nhiên và bền vững, nam giới cần bắt đầu từ chính lối sống hằng ngày. Trước hết, hãy quan tâm và chăm sóc cơ quan sinh dục đúng cách. Điều quan trọng là hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá, cà phê và các chất kích thích, vì những yếu tố này có thể làm suy giảm quá trình hình thành tế bào sinh tinh.

Bên cạnh đó, một chế độ ăn uống cân đối kết hợp với vận động hợp lý là nền tảng giúp cơ thể duy trì nội tiết ổn định. Nam giới nên ăn uống đầy đủ dưỡng chất, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái. Căng thẳng kéo dài dễ gây rối loạn nội tiết, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng và chất lượng tinh trùng.

Trong dinh dưỡng hằng ngày, cần hạn chế tiêu thụ quá nhiều chất béo và tinh bột, bởi việc tăng cân hay béo phì sẽ làm giảm mức độ vận động và ảnh hưởng đến chức năng sinh sản. Song song đó, giữ vệ sinh cơ quan sinh dục và lựa chọn trang phục thoải mái cũng rất quan trọng. Nam giới nên tránh mặc quần quá chật hoặc để vùng bìu bị nóng kéo dài, vì tinh hoàn luôn cần duy trì nhiệt độ thấp hơn cơ thể để sản xuất tinh trùng tốt. Các hoạt động gây ma sát nhiều như đạp xe đường dài cũng cần được cân nhắc.

Không kém phần quan trọng là duy trì đời sống tình dục an toàn. Các bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể gây viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoặc tắc nghẽn đường dẫn tinh, làm suy giảm khả năng sinh sản về lâu dài.

Khi nam giới xây dựng được thói quen sống lành mạnh, giữ cơ thể khỏe mạnh và tinh thần thoải mái, chất lượng tinh trùng sẽ được cải thiện đáng kể. Đây chính là nền tảng để duy trì phong độ và đảm bảo sức khỏe sinh sản trong tương lai.

Cần nâng tử cung: "Khắc tinh" của sẹo khuyết lấy thai - nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh thứ phát

Thường xuyên tiếp xúc với hoá chất độc hại có thể tăng nguy cơ vô sinh ở nam giới

Tỷ lệ vô sinh ở nữ giới trên toàn cầu đang có xu hướng gia tăng