Cảnh báo hội chứng Pica sau ca phẫu thuật lấy bàn chải và thìa inox khỏi dạ dày người bệnh tự kỷ

Từ ca bệnh này, BSCKII Lê Nhật Huy - Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hoá và Bệnh lý sàn chậu, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khuyến cáo các gia đình cần nhận diện sớm hội chứng Pica – rối loạn ăn uống có thể khiến người bệnh nuốt những vật không phải thực phẩm, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Mới đây, Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hóa và Bệnh lý sàn chậu, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tiếp nhận bệnh nhân nam 28 tuổi, mắc rối loạn phổ tự kỷ, nhập viện vì đau bụng âm ỉ. Theo người nhà, trước đó bệnh nhân được phát hiện đã nuốt một chiếc bàn chải đánh răng.

Tuy nhiên, kết quả chụp X-quang cho thấy trong dạ dày không chỉ có một chiếc bàn chải mà còn nhiều dị vật khác. Hình ảnh ghi nhận thêm một vật dài có đầu nhọn, buộc các bác sĩ phải tính toán phương án xử trí thận trọng.

Theo người nhà, đây không phải lần đầu bệnh nhân nuốt dị vật. Trước đó, gia đình nhiều lần phát hiện và lấy ra kịp thời nên chưa xảy ra biến chứng.

BSCKII Lê Nhật Huy, Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hóa và Bệnh lý sàn chậu, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, do số lượng dị vật nhiều, kích thước lớn và không xác định được chính xác bệnh nhân đã nuốt những gì, việc nội soi có nguy cơ gây rách thực quản. Các bác sĩ quyết định phẫu thuật mở dạ dày để lấy dị vật.

"Kết quả, chúng tôi lấy ra hai chiếc bàn chải đánh răng cùng một chiếc thìa inox. Nếu các dị vật tiếp tục di chuyển xuống ruột hoặc gây thủng đường tiêu hóa, người bệnh có thể đối mặt với những biến chứng rất nặng nề", BSCKII Lê Nhật Huy cho biết.

Theo BSCKII Lê Nhật Huy, trường hợp trên là biểu hiện điển hình của hội chứng Pica - một dạng rối loạn ăn uống khiến người bệnh có nhu cầu ăn hoặc nuốt những vật không phải thực phẩm như đất, đá, giấy, kim loại, nhựa hoặc nhiều đồ vật khác.

Ở người mắc rối loạn phổ tự kỷ, hội chứng này gặp nhiều hơn so với dân số chung. Nguyên nhân có thể liên quan đến rối loạn xử lý cảm giác khiến người bệnh luôn muốn tìm kiếm các kích thích mạnh ở vùng miệng. Độ cứng của kim loại hay bề mặt nhám của bàn chải đôi khi mang lại cảm giác mà thức ăn bình thường không tạo được.

Ngoài ra, tình trạng thiếu sắt, thiếu kẽm hoặc một số rối loạn chuyển hóa cũng được cho là có liên quan đến hành vi ăn vật lạ. Với một số người tự kỷ, việc nhai hoặc nuốt dị vật còn là cách tự giảm căng thẳng và lo âu.

Theo chuyên gia, điều đáng lo ngại là nhiều người mắc tự kỷ gặp khó khăn trong giao tiếp hoặc có ngưỡng chịu đau cao, nên thường không thể diễn đạt khi cơ thể xuất hiện bất thường. Dị vật có thể nằm trong đường tiêu hóa nhiều ngày trước khi được phát hiện.

Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có nguy cơ bị thủng dạ dày hoặc ruột, viêm phúc mạc, tắc ruột, chảy máu đường tiêu hóa, thậm chí ngộ độc nếu nuốt phải pin cúc áo, pin điện tử hoặc các vật chứa kim loại nặng.

Các dấu hiệu như đau bụng kéo dài, nôn nhiều, bụng chướng, bỏ ăn hoặc thay đổi hành vi bất thường cần được xem là tín hiệu cảnh báo để đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.

Theo BSCKII Lê Nhật Huy, điều trị bằng phẫu thuật chỉ giải quyết hậu quả, trong khi phòng ngừa mới là yếu tố quyết định.

Gia đình cần tạo môi trường sống an toàn, không để người bệnh tiếp cận các vật nhỏ, vật sắc nhọn hoặc những đồ dùng có thể nuốt như đồng xu, pin, kim khâu, thìa kim loại, bàn chải đánh răng cán dài. Sau khi sử dụng, các vật dụng này cần được cất ngay.

Đối với những người có nhu cầu nhai thường xuyên, nên sử dụng các sản phẩm nhai chuyên dụng bằng silicon y tế để thay thế. Đồng thời, cần kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện và bổ sung kịp thời tình trạng thiếu sắt, thiếu kẽm hoặc các vi chất khác nếu có.

"Điều quan trọng nhất là người chăm sóc phải quan sát những thay đổi trong hành vi của người bệnh. Chỉ một biểu hiện bất thường như bỏ ăn, đau bụng hay kích động không rõ nguyên nhân cũng có thể là dấu hiệu cho thấy đã có dị vật trong đường tiêu hóa", BSCKII Lê Nhật Huy khuyến cáo.

Ca bệnh là lời cảnh báo đối với các gia đình có người mắc rối loạn phổ tự kỷ. Việc nhận biết sớm hội chứng Pica, chủ động loại bỏ các nguy cơ trong môi trường sống và đưa người bệnh đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường sẽ góp phần phòng tránh những biến chứng nguy hiểm, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người bệnh.