Văn hóa uống trà ngày Tết: Uống sao cho khỏe thay vì mất ngủ?

Trà là thức uống phổ biến trên toàn thế giới và được đánh giá cao nhờ nhiều lợi ích cho sức khỏe. Các loại trà truyền thống như trà xanh, trà đen, trà ô long hay trà trắng đều chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tim mạch, hỗ trợ kiểm soát đường huyết, giảm viêm và tăng cường sự tỉnh táo. Chính vì vậy, trà thường được lựa chọn trong những ngày Tết, khi chế độ ăn nhiều đạm, dầu mỡ và lịch sinh hoạt có phần đảo lộn. Tuy nhiên, trà cũng chứa caffeine – chất kích thích hệ thần kinh trung ương, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ nếu dùng không hợp lý.

Theo các chuyên gia, việc uống trà có gây mất ngủ hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại trà, cách pha, thời điểm uống và khả năng chuyển hóa caffeine của từng người. Caffeine trong trà hoạt động bằng cách ức chế adenosine – chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác buồn ngủ. Khi caffeine tồn tại trong cơ thể, não bộ duy trì trạng thái tỉnh táo lâu hơn, khiến việc đi vào giấc ngủ trở nên khó khăn. Dù hàm lượng caffeine trong trà thấp hơn cà phê, nhưng với người nhạy cảm, chỉ một vài tách trà đậm vào buổi chiều tối cũng đủ gây rối loạn giấc ngủ.

Trong những ngày Tết, thói quen tiếp khách kéo dài, uống trà liên tục từ sáng đến tối, thậm chí sát giờ đi ngủ, là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người mất ngủ. Đặc biệt, các loại trà thường được dùng dịp Tết như trà ô long, trà nhài, hồng trà hay trà pha đậm đều chứa lượng caffeine đáng kể. Việc hãm trà quá lâu, dùng nhiều lá trà hoặc pha bằng nước quá nóng còn làm caffeine tiết ra nhiều hơn, gia tăng nguy cơ khó ngủ.

Ngược lại, không phải loại trà nào cũng gây mất ngủ. Một số loại trà thảo mộc như trà hoa cúc, trà gừng, trà bạc hà, trà lạc tiên, trà tâm sen hay trà atiso hầu như không chứa caffeine. Khi sử dụng vào buổi tối, những loại trà này còn có tác dụng thư giãn, giảm căng thẳng và hỗ trợ giấc ngủ. Tuy nhiên, chúng thường ít được lựa chọn trong văn hóa tiếp trà ngày Tết, khi nhiều gia đình ưu tiên các loại trà truyền thống.

Để vừa giữ được nét đẹp thưởng trà ngày Tết vừa bảo vệ giấc ngủ, các chuyên gia khuyến cáo nên uống trà với lượng vừa phải, khoảng 3–4 tách mỗi ngày. Thời điểm uống trà phù hợp nhất là buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh uống sau 15–16 giờ, đặc biệt với người có tiền sử mất ngủ. Khi pha trà, nên hãm trong thời gian ngắn, sử dụng lượng lá trà vừa đủ và không pha quá đặc để hạn chế caffeine. Trước khi ngủ, nếu muốn dùng trà, nên ưu tiên các loại trà thảo mộc có tác dụng an thần nhẹ.

Bên cạnh đó, trong dịp Tết, việc kết hợp nhiều chất kích thích như trà, cà phê, nước ngọt có ga hay rượu bia cũng dễ khiến hệ thần kinh bị quá tải, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Duy trì thói quen sinh hoạt tương đối điều độ, hạn chế thức khuya kéo dài và uống đủ nước trong ngày sẽ giúp cơ thể đào thải caffeine tốt hơn.

Trong trường hợp đã uống trà và cảm thấy khó ngủ, có thể áp dụng các biện pháp thư giãn nhẹ nhàng như ngâm chân nước ấm, hít thở sâu, nghe nhạc nhẹ hoặc uống một ly sữa ấm trước khi ngủ. Tránh sử dụng thiết bị điện tử vào buổi tối vì ánh sáng xanh có thể làm tình trạng mất ngủ trầm trọng hơn. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài sau Tết, cần xem xét lại thói quen sử dụng trà và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế.

Uống trà ngày Tết là một nét đẹp văn hóa đáng gìn giữ, nhưng để “uống sao cho khỏe thay vì mất ngủ”, mỗi người cần hiểu rõ cơ thể mình và sử dụng trà một cách khoa học. Khi biết lựa chọn loại trà phù hợp, uống đúng thời điểm và đúng liều lượng, chén trà đầu xuân sẽ thực sự mang lại cảm giác thư thái, trọn vẹn niềm vui và sức khỏe trong những ngày đầu năm mới.

Chữa mất ngủ nhờ bấm huyệt

Vì sao ngày càng nhiều người trẻ bị mất ngủ kinh niên?

Vì sao mất ngủ khiến bạn khó giảm cân?