Bộ Y tế nỗ lực hoàn thiện thể chế để Trạm Y tế xã hoạt động hiệu quả hơn

Thảo Nhi

24/09/2025 09:37

Bộ Y tế đang khẩn trương hoàn thiện Dự thảo Thông tư hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Trạm Y tế xã, phường, đặc khu. Đây là bước đi quan trọng để củng cố y tế cơ sở, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe toàn dân trong giai đoạn mới.

Đổi mới hoạt động của trạm y tế cơ sở

Chiều 23/9, tại trụ sở Bộ Y tế, PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương – Thứ trưởng Bộ Y tế – đã chủ trì cuộc họp trực tuyến với 34 Sở Y tế trên cả nước nhằm lấy ý kiến, thảo luận và hoàn chỉnh Dự thảo Thông tư hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Trạm Y tế xã, phường, đặc khu (gọi chung là Trạm Y tế xã).

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì cuộc họp trực tuyến với các tỉnh, thành phố tại điểm cầu Bộ Y tế.

Dự thảo Thông tư này được xây dựng trên cơ sở thực hiện các Kết luận của Bộ Chính trị, Nghị quyết của Quốc hội về việc tinh gọn bộ máy, tổ chức lại đơn vị hành chính và xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp. Lãnh đạo Bộ Y tế nhấn mạnh đây là văn bản then chốt để hệ thống y tế cơ sở vận hành thống nhất, hiệu quả hơn, khắc phục những bất cập hiện hữu.

Trước đó, ngày 15/6/2025, Bộ Y tế đã gửi công văn lấy ý kiến dự thảo và nhận được 56 phản hồi, trong đó 37 đơn vị góp ý chi tiết. Tại cuộc họp chiều 23/9, đã có thêm 14 ý kiến đóng góp từ các Sở Y tế địa phương, tập trung vào vấn đề cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ và khó khăn về nhân lực tại tuyến xã.

Theo dự thảo, Trạm Y tế xã có chức năng toàn diện hơn so với trước đây. Ngoài cung cấp dịch vụ phòng bệnh, khám chữa bệnh ban đầu, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, trạm còn được giao thêm nhiệm vụ về y tế dự phòng, an toàn thực phẩm, dân số, tiêm chủng, quản lý thuốc và thiết bị y tế cơ bản.

Một số ý kiến từ địa phương đề nghị mở rộng hơn nữa, bổ sung nhóm nhiệm vụ liên quan đến bảo trợ xã hội, chăm sóc sức khỏe trẻ em, khám định kỳ, khám sàng lọc và quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng. Điều này phù hợp với xu hướng quốc tế, khi nhiều nước coi trạm y tế cộng đồng như “người gác cổng” sức khỏe, tập trung vào dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu thay vì khám chữa bệnh chuyên sâu.

Nhiều Sở Y tế thẳng thắn phản ánh thách thức lớn nhất hiện nay là nhân lực. Quy định mỗi trạm cần tối thiểu 4 bác sĩ là khó khả thi, đặc biệt ở các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa. Thực tế cho thấy, việc thu hút, tuyển dụng và giữ chân bác sĩ về công tác tại tuyến xã vẫn là “bài toán nan giải”.

Đại diện các Cục, Vụ của Bộ Y tế cũng chia sẻ, muốn Trạm Y tế xã thực hiện tốt chức năng mới, cần chính sách đãi ngộ mạnh mẽ hơn, cả về phụ cấp lẫn cơ hội đào tạo, thăng tiến. Nếu không, tình trạng “thiếu bác sĩ, thừa áp lực” ở tuyến cơ sở sẽ kéo dài, khiến các chính sách khó đi vào thực tiễn.

Đột phá chính sách để vực dậy y tế cơ sở

Cuộc họp cũng thảo luận về việc triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 9/9/2025. Đây được coi là bước ngoặt với nhiều giải pháp đột phá trong chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Theo Nghị quyết, từ nay đến 2030, mỗi năm các địa phương phải luân chuyển ít nhất 1.000 bác sĩ về công tác có thời hạn tại trạm y tế xã. Đến năm 2027, tất cả trạm y tế cấp xã sẽ có tối thiểu 4–5 bác sĩ, đồng thời được đầu tư đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế và nhân lực. Ngân sách Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư cho y tế cơ sở, y tế dự phòng; đồng thời có thêm phụ cấp ưu đãi nghề cho nhân viên y tế làm việc thường xuyên tại tuyến xã.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Bộ Y tế đưa ra các chính sách ưu tiên trong dự thảo Thông tư, tạo động lực giúp bác sĩ yên tâm bám trụ, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa y tế cơ sở và bệnh viện tuyến trên.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương khẳng định: “Những băn khoăn, vướng mắc từ các địa phương đều rất xác đáng. Bộ Y tế sẽ tiếp thu, phối hợp với các Cục, Vụ liên quan để chỉnh sửa, hoàn thiện dự thảo, bảo đảm sát thực tế và khả thi”.

Bà nhấn mạnh, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các trạm y tế cộng đồng thường được thiết kế với chức năng chính là chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý sức khỏe toàn dân. Vì vậy, việc xây dựng Thông tư lần này cũng cần định vị lại rõ ràng chức năng của Trạm Y tế xã, tránh chồng chéo và xa rời thực tế.

Ngoài ra, Bộ Y tế sẽ cân nhắc việc phân cấp mạnh mẽ hơn, cho phép địa phương chủ động bố trí, sắp xếp nhân lực, đồng thời tăng cường đào tạo tại chỗ để khắc phục tình trạng thiếu bác sĩ kéo dài.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Liên Hương khẳng định, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân luôn là ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước. Việc xây dựng Thông tư mới về Trạm Y tế xã không chỉ là yêu cầu về tổ chức bộ máy, mà còn là bước đi chiến lược để nâng cao năng lực y tế cơ sở – “cánh tay nối dài” của hệ thống y tế quốc gia.

“Trong giai đoạn trước mắt, có thể vẫn giữ một số nhiệm vụ như hiện nay, nhưng về lâu dài cần bổ sung thêm các chức năng về quản lý sức khỏe, khám định kỳ, sàng lọc và quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng. Đây là xu thế tất yếu và phù hợp với tinh thần Nghị quyết 72”, Thứ trưởng Liên Hương nói.

Với quyết tâm chính trị mạnh mẽ, cùng sự đồng thuận của các bộ ngành và địa phương, dự thảo Thông tư khi ban hành được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá cho y tế cơ sở, đưa Trạm Y tế xã trở thành điểm tựa vững chắc cho công tác chăm sóc sức khỏe toàn dân trong giai đoạn mới.