Nhiều người trên 50 tuổi có bệnh mạn tính vẫn xem nhẹ nguy cơ từ virus RSV

Khoảng trống nhận thức đáng lo ngại về RSV

Một khảo sát toàn cầu do Human8 thực hiện trên 4.656 người từ 50 tuổi trở lên tại 8 quốc gia đã phơi bày thực trạng đáng lo ngại về mức độ hiểu biết của cộng đồng đối với virus hợp bào hô hấp (RSV). Dữ liệu cho thấy dù 80% người tham gia thừa nhận lo ngại nguy cơ mắc bệnh, gần một nửa (45%) lại không xem RSV là bệnh nghiêm trọng. Sự mâu thuẫn này phản ánh rõ ràng khoảng trống thông tin và nhận thức, nhất là khi RSV là tác nhân gây hơn 5 triệu ca nhiễm mỗi năm trên toàn cầu.

RSV thường khởi phát với triệu chứng tương tự cảm lạnh thông thường, khiến nhiều người chủ quan. Tuy nhiên, với người cao tuổi và những người mắc bệnh nền như tim mạch, COPD, hen suyễn, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch, RSV có thể tiến triển rất nhanh và nặng, dẫn tới nhập viện, suy hô hấp hoặc các biến chứng kéo dài ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống. Đây cũng là nhóm có tỷ lệ điều trị nội trú cao hơn hẳn so với người trẻ và khỏe mạnh khi mắc virus này.

Tại Việt Nam, những con số thống kê càng cho thấy mức độ nguy hiểm âm thầm của RSV. Trong vòng 5 năm, ước tính có khoảng 4,6 triệu ca nhiễm trùng hô hấp cấp do RSV ở người từ 60 tuổi trở lên. Con số này cho thấy RSV không phải là bệnh hiếm gặp, nhưng mức độ hiểu biết của cộng đồng – đặc biệt là nhóm nguy cơ cao – vẫn còn hạn chế. Điều này tạo nên khoảng trống lớn trong công tác phòng ngừa và phát hiện sớm, dẫn tới rủi ro cao hơn khi bệnh trở nặng.

Nhiều hiểu lầm khiến người bệnh chủ quan với RSV

Khảo sát cho thấy một bộ phận lớn người từ 50 tuổi trở lên, đặc biệt là những người có bệnh nền, vẫn chưa nhận thức đúng mức về mức độ nguy hiểm của virus RSV. Hơn 40% người tham gia đánh giá thấp nguy cơ cá nhân khi mắc bệnh, trong khi đây là nhóm có khả năng diễn tiến nặng và phải nhập viện cao hơn nhiều so với người khỏe mạnh. Điều đáng nói là có tới 63% chưa từng trao đổi với bác sĩ về RSV, cho thấy khoảng trống đáng kể trong việc tiếp cận thông tin y tế liên quan đến loại virus này.

Những hiểu lầm phổ biến đang góp phần khiến người bệnh chủ quan hơn. Nhiều người vẫn nhầm RSV với virus cúm hoặc cho rằng virus chỉ gây ảnh hưởng đến phổi, nên họ không coi đây là mối đe dọa đáng lo ngại. Thực tế, RSV có thể gây tổn thương sâu rộng hơn và để lại các ảnh hưởng kéo dài, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh mạn tính. Các số liệu cho thấy khoảng 14% bệnh nhân nhập viện vì RSV cần mức chăm sóc y tế cao hơn sau khi xuất viện, phản ánh tác động kéo dài của bệnh đối với sức khỏe tổng thể.

Đáng lo ngại nhất là nhóm người mắc bệnh tim mạch – vốn dĩ đã có nguy cơ cao – lại thiếu hiểu biết về mối liên hệ giữa RSV và các biến chứng tim mạch nghiêm trọng. Gần 60% không biết rằng virus này có thể làm nặng suy tim hoặc kích hoạt biến cố tim cấp, với nguy cơ gấp ba lần so với người không mắc bệnh nền. Sự chủ quan và thiếu thông tin này đang khiến nhiều người vô tình gia tăng rủi ro cho chính mình trong bối cảnh RSV tiếp tục lưu hành mạnh.

Cần nâng cao nhận thức để bảo vệ nhóm nguy cơ cao

Khảo sát cũng chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý: dù 82% người tham gia tự tin cho rằng họ đang kiểm soát tốt bệnh nền, phần lớn trong số họ lại không xem RSV là yếu tố nguy cơ cần được theo dõi thường xuyên. Sự chủ quan này xuất phát từ việc nhiều người nhầm lẫn RSV với cảm lạnh thông thường, dẫn đến tâm lý xem nhẹ và chậm trễ trong việc tìm kiếm chăm sóc y tế khi xuất hiện triệu chứng. Đối với nhóm người có bệnh mạn tính, sự trì hoãn này có thể khiến bệnh chuyển nặng rất nhanh, thậm chí để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe.

TS Elena DeAngelis, chuyên gia đồng hành cùng chương trình khảo sát, cho biết kết quả nghiên cứu cho thấy ngay cả những người thuộc nhóm nguy cơ cao nhất vẫn đánh giá thấp tác động của RSV. Bà nhấn mạnh virus này có thể ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe tổng thể, làm suy giảm chất lượng sống và gia tăng nguy cơ nhập viện ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền. Đây là lý do vì sao việc nhận diện đúng các dấu hiệu bệnh và hiểu rõ mức độ nguy hiểm của RSV đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Theo TS DeAngelis, giải pháp cốt lõi để bảo vệ nhóm nguy cơ cao nằm ở việc tăng cường truyền thông cộng đồng, nâng cao nhận thức, và khuyến khích người dân – đặc biệt là người trên 50 tuổi có bệnh mạn tính – chủ động trao đổi với bác sĩ về nguy cơ mắc RSV cũng như biện pháp phòng ngừa. Khi hiểu đúng và hành động sớm, người bệnh có thể giảm đáng kể nguy cơ biến chứng và gánh nặng điều trị liên quan đến loại virus này.