Tại sao trẻ sơ sinh cũng mắc bệnh thiếu máu?

Chu kỳ tạo máu ở trẻ: vì sao dễ bị rối loạn?

Quá trình tạo hồng cầu của trẻ đã bắt đầu từ khi còn là phôi thai. Từ vài tuần tuổi, thai nhi đã hình thành hemoglobin và chuyển dần hoạt động tạo máu từ túi noãn hoàng sang gan rồi tủy xương. Khi ra đời, do lượng oxy dồi dào hơn, cơ thể trẻ sẽ giảm sản xuất hồng cầu, khiến nồng độ hemoglobin có xu hướng thấp xuống trong 8-12 tuần đầu đời. Đây là hiện tượng sinh lý nhưng lại khiến nhiều phụ huynh lo lắng vì dễ bị nhầm với thiếu máu bệnh lý.

Tuy nhiên, ở trẻ sinh non, sự giảm hemoglobin diễn ra mạnh và đột ngột hơn. Do dự trữ sắt thấp và tủy xương hoạt động chưa hoàn thiện, những trẻ này rất dễ rơi vào thiếu máu sớm, thậm chí cần can thiệp y khoa.

Khi thiếu máu không còn là sinh lý

Các bác sĩ cho biết trẻ sơ sinh có thể mắc thiếu máu do nhiều nguyên nhân bệnh lý. Mất máu trong thai kỳ hoặc khi sinh như nhau bong non, nhau tiền đạo, sang chấn khi sinh hay xuất huyết nội là nguyên nhân thường gặp. Một số trường hợp song thai còn có hiện tượng truyền máu lệch giữa hai thai, dẫn đến thiếu máu ở một trong hai bé.

Ngoài ra, tan máu do bất đồng nhóm máu ABO hoặc Rh giữa mẹ và con cũng là một yếu tố nguy cơ. Kháng thể của mẹ có thể đi qua nhau thai và phá hủy hồng cầu của thai nhi, gây thiếu máu từ trong bụng mẹ.

Không chỉ vậy, nhiều rối loạn di truyền như thalassemia, thiếu men G6PD, rối loạn cấu trúc màng hồng cầu hay thiếu máu hồng cầu hình liềm cũng khiến tế bào máu bị phá hủy nhanh hơn bình thường. Một số bệnh hiếm gặp như Diamond-Blackfan, Fanconi hay các bất thường tủy xương bẩm sinh cũng gây thiếu máu nặng ở trẻ ngay từ giai đoạn sơ sinh.

Nguyên nhân phổ biến nhất

Theo các chuyên gia, thiếu sắt là dạng thiếu máu thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Nguyên nhân có thể xuất phát từ chế độ dinh dưỡng không đủ sắt, uống sữa bò sớm, sinh non hoặc mẹ mang thai bị thiếu máu, tiểu đường. Trẻ thiếu sắt thường xanh xao, mệt mỏi, bú kém, dễ cáu gắt, tim đập nhanh và chậm tăng trưởng.

Việc chẩn đoán thiếu máu ở trẻ phải dựa trên khám lâm sàng và các xét nghiệm máu chuyên sâu, từ đó bác sĩ sẽ quyết định bổ sung sắt, truyền máu hoặc điều trị nguyên nhân tiềm ẩn.

Có thể phòng tránh thiếu máu cho trẻ sơ sinh

Các bác sĩ khuyến nghị: với trẻ dưới 6 tháng, sữa mẹ là nguồn cung cấp sắt tốt, nhưng trẻ sinh non hoặc mẹ thiếu sắt cần được bổ sung theo chỉ định. Từ 6 tháng trở lên, trẻ nên được ăn dặm với thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, gan, đậu lentil, ngũ cốc tăng cường vi chất. Trẻ sinh non cần bổ sung sắt kéo dài đến 12 tháng tuổi.

Thiếu máu ở trẻ sơ sinh có thể âm thầm nhưng để lại nhiều hậu quả về phát triển thể chất và trí tuệ. Do đó, phụ huynh cần theo dõi các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám sớm để được can thiệp kịp thời.

Độ ẩm phòng cho trẻ sơ sinh bao nhiêu là phù hợp

Chăm sóc an toàn cho trẻ sơ sinh là trách nhiệm của cả cộng đồng

Thiếu máu: Dấu hiệu âm thầm và cách phát hiện sớm