Căng thẳng có làm tăng đường huyết?

Thảo Hà (T/h)

02/12/2025 08:07

Stress không trực tiếp gây ra bệnh tiểu đường, song có thể âm thầm làm tăng đường huyết thông qua cơ chế hormone, rối loạn nội tiết và thói quen sinh hoạt. Các chuyên gia cảnh báo, căng thẳng mạn tính không chỉ khiến đường huyết tăng dai dẳng mà còn làm khó kiểm soát bệnh ở người đã mắc tiểu đường.

Stress tác động thế nào đến đường huyết?

Theo các bác sĩ, khi cơ thể rơi vào trạng thái stress, tuyến thượng thận sẽ giải phóng cortisol và adrenaline - nhóm hormone giúp cơ thể phản ứng với nguy cơ. Chúng khiến tim đập nhanh, cơ bắp căng hơn, đồng thời kích hoạt gan giải phóng thêm glucose vào máu để “tăng năng lượng” chống chọi căng thẳng.

Tuy nhiên, những hormone này lại đối kháng với insulin - loại hormone giúp đưa đường vào tế bào. Khi insulin bị “cản trở”, đường không được sử dụng hiệu quả, dẫn tới tăng đường huyết. Điều này lý giải vì sao người thường xuyên căng thẳng có thể gặp tình trạng đường huyết tăng dù không ăn nhiều đồ ngọt.

Người thường xuyên căng thẳng dễ bị tăng huyết áp (Ảnh minh họa)

Không chỉ vậy, stress kéo dài còn kích hoạt phản ứng viêm, làm rối loạn trục hạ đồi - tuyến yên - thượng thận. Tình trạng viêm khiến tế bào β tuyến tụy hoạt động kém hiệu quả, thúc đẩy đề kháng insulin.

Khi stress khiến thói quen xấu “bùng phát”

Căng thẳng còn thúc đẩy hành vi ăn uống quá mức, đặc biệt là các món nhiều đường và carbohydrate nhằm “giải tỏa” cảm xúc. Lượng cortisol cao trong giai đoạn stress khiến cơ thể dễ tích mỡ, dẫn đến tăng cân, yếu tố làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2 gấp nhiều lần.

Ngoài ra, người bị stress thường bỏ tập thể dục, ngủ kém, uống rượu bia hoặc hút thuốc nhiều hơn. Chuỗi thói quen xấu này làm đường huyết tăng kéo dài, khó kiểm soát ngay cả ở người khỏe mạnh.

Giấc ngủ cũng bị ảnh hưởng mạnh. Cortisol tăng cao khiến chất lượng giấc ngủ giảm, gây không dung nạp glucose và làm tăng đường máu.

Liên quan giữa stress, trầm cảm và bệnh tiểu đường

Người mắc trầm cảm có nguy cơ cao mắc tiểu đường (Ảnh minh họa)

Các chuyên gia cho biết, stress, trầm cảm và tiểu đường có mối liên hệ hai chiều. Stress kéo dài làm tăng nguy cơ rối loạn lo âu và trầm cảm. Ngược lại, người mắc trầm cảm có nguy cơ phát triển tiểu đường type 2 cao hơn 60%. Trong khi đó, bệnh nhân tiểu đường lại dễ bị căng thẳng và trầm cảm hơn dân số chung từ 2-3 lần.

Những mối tương quan này cho thấy quản lý stress là yếu tố quan trọng trong phòng ngừa và điều trị tiểu đường.

Nhận biết và kiểm soát stress để bảo vệ đường huyết

Các dấu hiệu stress thường gặp gồm đau đầu, căng cơ, mất ngủ, mệt mỏi, buồn bã, lo lắng, cáu gắt hoặc suy nhược. Người có những triệu chứng này nên thăm khám chuyên khoa tâm lý để được tư vấn.

Để kiểm soát căng thẳng, các bác sĩ khuyên nên tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, thực hành thiền - yoga, hạn chế rượu bia và caffeine. Người bệnh tiểu đường cần theo dõi đường huyết thường xuyên, ăn uống khoa học và dùng thuốc theo hướng dẫn nhằm tránh các đợt tăng đường huyết đột ngột.

Stress là một phần của cuộc sống nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát. Nhận diện và xử lý tốt căng thẳng không chỉ giúp tinh thần nhẹ nhõm hơn mà còn bảo vệ sức khỏe chuyển hóa, giảm nguy cơ rối loạn đường huyết và tiểu đường trong tương lai.