Tư duy đột phá trong công tác xây dựng Đảng, nhìn từ Quy định 144 của Bộ Chính trị Khóa XIII

Quy định 144 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII là văn kiện thể hiện tư duy đột phá, đánh dấu bước phát triển mới về nhận thức và hành động của Đảng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn mới.

  Kế thừa, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng về xây dựng Đảng

  Năm 1927, trong tác phẩm Đường Kách Mệnh, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của người làm cách mệnh, trong đó yếu tố đạo đức người cách mạng được đặt lên hàng đầu – là điều kiện cốt yếu đưa cách mạng đến thắng lợi. Chính vì vậy, “Tư cách một người cách mệnh” được Nguyễn Ái Quốc đặt lên phần mở đầu của tác phẩm. “Tư cách một người cách mệnh” được Người diễn tả cô đọng, ngắn gọn, súc tích, là yêu cầu bắt buộc của người cách mạng với 23 điều đặt trong 3 mối quan hệ: “Tự mình phải: Cần kiệm. Hòa mà không tư. Cả quyết sửa lỗi mình. Cẩn thận mà không nhút nhát. Hay hỏi. Nhẫn nại (chịu khó). Hay nghiên cứu, xem xét. Vị công vong tư. Không hiếu danh, không kiêu ngạo. Nói thì phải làm. Giữ chủ nghĩa cho vững. Hy sinh. Ít lòng tham muốn về vật chất. Bí mật. Đối người phải: Với từng người thì khoan thứ. Với đoàn thể thì nghiêm. Có lòng bày vẽ cho người. Trực mà không táo bạo. Hay xem xét người. Làm việc phải: Xem xét hoàn cảnh kỹ càng. Quyết đoán. Dũng cảm. Phục tùng đoàn thể”1. Qua đó thể hiện sự hy sinh lợi ích riêng của người cán bộ, đảng viên vì lợi ích chung, vì lý tưởng của Đảng, vì mục tiêu của cách mạng là độc lập cho dân tộc, tự do ấm no hạnh phúc cho Nhân dân.

  Luận cương chính trị tháng 10/1930 của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò của Đảng đối với thắng lợi của cách mạng: “Ðiều kiện cốt yếu cho sự thắng lợi của cuộc cách mạng ở Ðông Dương là cần phải có một đảng cộng sản có đường lối chính trị đúng, có kỷ luật tập trung, mật thiết liên lạc với quần chúng và từng trải tranh đấu mà trưởng thành”.

  Năm 1969, trong tác phẩm: “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: Trải qua 39 năm đấu tranh oanh liệt, Đảng ta đã được nhân dân ta tin tưởng ở năng lực lãnh đạo sáng suốt và Đảng đã đưa dân tộc ta tiến lên không ngừng từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Có được điều này một phần quan trọng là do “Trong lịch sử đấu tranh của Đảng và trong mọi hoạt động hằng ngày, nhất là trên mặt trận chiến đấu và sản xuất, rất nhiều cán bộ, đảng viên ta đã tỏ ra anh dũng, gương mẫu, gian khổ đi trước, hưởng thụ sau và đã làm nên những thành tích vẻ vang”2. Đó là những phẩm chất đạo đức tốt đẹp không thể thiếu của người cách mạng, là gốc rễ, là nền tảng của người cách mạng. Nhờ có đạo đức cách mạng mà người cách mạng vững vàng trong mọi hoàn cảnh khó khăn cũng như thuận lợi: Có đạo đức cách mạng thì gặp khó khăn, gian khổ, thất bại cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước, mặt khác khi gặp thuận lợi và thành công cũng vẫn giữ vững tinh thần cách mạng, vẫn giữ được sự chất phác, khiêm tốn của người cách mạng “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”, “việc gì có lợi cho dân ta phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân ta phải hết sức tránh”.

  Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 tiếp tục khẳng định yếu tố quyết định vai trò lãnh đạo, sức mạnh của Đảng là tính liêm khiết, phẩm chất đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên: “Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chân chính của nhân dân. Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân,… Phải phòng, chống những nguy cơ lớn: sai lầm về đường lối, bệnh quan liêu và sự thoái hóa, biến chất của cán bộ, đảng viên”.

  Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, từng bước được đổi mới trong nhận thức và hoàn chỉnh về tư tưởng chỉ đạo được Đảng ta nhấn mạnh trong các nghị quyết chuyên đề: Nghị quyết Trung ương 4 Khóa XI, XII, XIII. Qua đó thể hiện tính kiên quyết, kiên trì, quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị. Xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, thường xuyên, trong đó việc xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức là vấn đề cơ bản.

  Cơ sở đánh giá, giám sát cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới

  Trải qua hơn 94 năm lãnh đạo cách mạng Việt Nam, trong đó gần 40 năm lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước, cho đến nay, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể về kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh, ngoại giao,… “Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”3. Bên cạnh đó, nước ta đứng trước nhiều nguy cơ, thách thức, trong đó nguy hiểm nhất là nguy cơ suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" ở một bộ phận cán bộ, đảng viên. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục bồi đắp, nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng cho mỗi cán bộ, đảng viên ngày càng có ý nghĩa sâu sắc hơn bao giờ hết. Quy định 144 của Bộ Chính trị ban hành chính là thông điệp cảnh tỉnh gửi tới hơn 5,3 triệu đảng viên và gần 52 nghìn tổ chức cơ sở Đảng trong cả nước: Từ chức và không nên đứng trong hàng ngũ của Đảng nếu không còn đạo đức cách mạng trong sáng.

         Hội nghị Trung ương 4 (khóa XIII) đã bàn và quyết nghị về công tác xây dựng Đảng vừa cơ bản, lâu dài vừa tập trung trọng tâm, cấp bách và hợp lòng dân

Từ bài học kinh nghiệm thực tiễn của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu, Đảng ta đã nhận thức, nếu như không siết chặt kỷ cương từ trong nhận thức đến hành động, thì uy tín của Đảng sẽ từng bước bị mai một, không còn được lòng dân tin yêu nữa, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân…”4. Và lúc đó, đất nước, dân tộc sẽ đứng trước nhiều khó khăn, thách thức và nguy cơ “cơ đồ đắm biển sâu”.

  Nhận thức được tầm quan trọng của công tác thường xuyên xây dựng, chỉnh đốn Đảng, cho đến nay, Đảng ta đã ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng như: Điều lệ Đảng; Nghị quyết chuyên đề về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; Quy định những điều đảng viên không được làm; Quy đinh nêu gương của cán bộ, đảng viên; Quy định chuẩn mực đạo đức cán bộ, đảng viên,...

  Quy định 144 ra đời đáp ứng nhu cầu thời kỳ mới, phản ánh quy luật sinh tồn của một dân tộc có hàng nghìn năm lịch sử, giàu truyền thống văn hóa, coi trọng sức mạnh Nhân dân, vì dân phụng sự, luôn lấy đạo đức làm gốc, làm nền tảng, lấy trí tuệ làm đòn bẩy phát triển. Chính vì vậy “Yêu nước, tôn trọng Nhân dân, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc” là chuẩn mực đầu tiên đối với mỗi cán bộ, đảng viên. Luôn nêu cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, đặt lợi ích quốc gia dân tộc, Nhân dân lên trên hết, trước hết; “hết lòng hết sức phục sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân” với tinh thần không ngừng nghỉ :Việc gì có lợi cho dân ta phải hết sức làm, việc gì có hại đến dân ta phải hết sức tránh”. Luôn tin tưởng, tôn trọng, gần gũi gắn bó với Nhân dân. Tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với sự nghiệp cách mạng của Đảng, với đường lối lãnh đạo của Đảng, đường lối đổi mới đất nước.

Quy định nhấn mạnh, mỗi cán bộ, đảng viên phải luôn có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng và các nguyên tắc xây dựng Đảng. Kiên quyết, kiên trì bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Thực hiện nghiêm Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đồng thời phải luôn nêu cao tình thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, ý chí vươn lên, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Có bản lĩnh dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, hành động vì lợi ích quốc gia, dân tộc và Nhân dân.

Trong thời đại 4.0, đẩy mạnh hội nhập quốc tế, đòi hỏi người cán bộ, đảng viên phải chủ động, không ngừng nâng cao kiến thức, kỹ năng, năng lực công tác, làm việc chuyên nghiệp trong môi trường quốc tế: “Tích cực tham gia quá trình hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng theo đường lối đối ngoại của Đảng phù hợp với luật pháp quốc tế, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng cộng đồng vì hoà bình, ổn định, tiến bộ và phát triển”.

Quy định 144 đã cụ thể hóa những chuẩn mực đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Những chuẩn mực đạo đức ấy được sát hợp với yêu cầu của thời kỳ mới và thực tiễn công tác của mỗi cán bộ, đảng viên cần phải có: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, đoàn kết, kỷ cương, tình thương, trách nhiệm, gương mẫu, khiêm tốn, tu dưỡng rèn luyện và học tập suốt đời.

Quy định 144 ra đời được đánh giá như chiếc “cẩm nang” không chỉ trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, trong xây dựng, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, mà còn có tác dụng sâu sắc đối với mỗi người dân Việt Nam. Để quy định 144 sớm đi vào thực tiễn cuộc sống, các cấp ủy chi bộ phải xây dựng kế hoạch để đưa nội dung này vào các kỳ sinh hoạt chi bộ gắn với chương trình triển khai thực hiện. Mỗi cán bộ, đảng viên nói chung, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo các cấp cần phải gương mẫu đi đầu trong thực hiện các chuẩn mực đạo đức cách mạng. Việc thực hiện nghiêm túc Quy định 144 của Bộ Chính trị sẽ “mở đường” cho những cán bộ, đảng viên “không đủ khả năng, uy tín” tự giác rút lui, từ đó nhường đường, tạo cơ hội cho những cán bộ, đảng viên trẻ có trình độ, bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, vì dân vì nước. Qua đó cũng tạo động lực cho đội ngũ cán bộ, đảng viên trẻ phấn đấu, cống hiến, phát triển và thực hiện ước mơ hoài bão của mình.

Văn Chương

Tài liệu tham khảo:

• Hồ Chí Minh toàn tập: Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội 2011, tập 2, tr.280)
• Hồ Chí Minh toàn tập: Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội 2011, tập 15, tr.546
• Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Tập I, tr. 25
• Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.12, tr.557-558.