WHO đưa thuốc tiểu đường thế hệ mới vào danh mục thiết yếu: Cơ hội cho hàng trăm triệu bệnh nhân

07/09/2025 07:29

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa công bố mở rộng Danh mục Thuốc thiết yếu, trong đó có nhóm thuốc GLP-1 điều trị tiểu đường thế hệ mới cùng nhiều loại thuốc trị ung thư, xơ nang. Quyết định này được kỳ vọng sẽ giúp bệnh nhân ở nhiều quốc gia, đặc biệt là những nơi thu nhập thấp, có thêm cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại.

Ngày 5/9/2025, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thông báo đã bổ sung nhiều loại thuốc mới vào Danh mục Thuốc thiết yếu – danh mục được coi là chuẩn mực để các hệ thống y tế quốc gia đảm bảo thuốc điều trị tối quan trọng luôn sẵn có. Lần cập nhật này bao gồm nhóm thuốc GLP-1 điều trị tiểu đường, thuốc điều trị xơ nang Trikafta/Kaftrio, thuốc điều trị ung thư Keytruda và nhóm insulin tác dụng nhanh.

Tiến sĩ Lorenzo Moja, Trưởng Ban thư ký WHO phụ trách danh mục, nhấn mạnh: “Việc đưa thuốc vào Danh mục Thuốc thiết yếu không nhằm xóa bỏ rào cản về giá ngay lập tức, nhưng có thể trở thành động lực thúc đẩy các giải pháp mở rộng khả năng tiếp cận.”

Danh mục Thuốc thiết yếu hiện có 523 loại thuốc dành cho người trưởng thành và 374 loại dành cho trẻ em. WHO coi đây là tập hợp những thuốc mà mọi hệ thống y tế cần bảo đảm sẵn có. Thực tế, việc bổ sung một loại thuốc vào danh mục từng mang lại bước ngoặt trong lịch sử, như với thuốc điều trị HIV/AIDS đầu những năm 2000, giúp bệnh nhân tại các nước nghèo có cơ hội tiếp cận rộng rãi hơn.

Tiến sĩ Lorenzo Moja cho biết thêm: “Thay vì để giá cả là yếu tố loại trừ, ủy ban cho rằng việc đưa thuốc vào Danh mục Thuốc thiết yếu có thể trở thành động lực mở rộng tiếp cận”.

Hy vọng mới cho bệnh nhân tiểu đường

Thuốc GLP-1 – hoạt chất chính trong Ozempic của Novo Nordisk và Mounjaro của Eli Lilly – được bổ sung vào danh mục, áp dụng cho bệnh nhân tiểu đường tuýp 2 có kèm theo bệnh tim mạch, bệnh thận mãn tính hoặc béo phì. Đây là nhóm thuốc đã chứng minh hiệu quả vượt trội, không chỉ kiểm soát đường huyết mà còn giúp giảm nguy cơ biến chứng.

Tuy nhiên, WHO chỉ công nhận GLP-1 trong điều trị tiểu đường, chưa mở rộng sang điều trị béo phì đơn thuần do giá thành còn quá cao. Tổ chức đồng thời kêu gọi các hãng dược tăng cường sản xuất phiên bản generic khi bằng sáng chế bắt đầu hết hạn từ năm 2026.

Theo WHO, năm 2022 toàn cầu có hơn 800 triệu người mắc tiểu đường và khoảng 1 tỷ người béo phì. Việc bổ sung GLP-1 được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt trong điều trị, đặc biệt tại các quốc gia có hệ thống y tế hạn chế.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vừa đã bổ sung nhóm thuốc GLP-1 điều trị tiểu đường, cùng các liệu pháp điều trị xơ nang và ung thư, vào Danh mục Thuốc thiết yếu (Ảnh minh hoạ)

Bổ sung thuốc điều trị xơ nang và ung thư

Ngoài tiểu đường, WHO cũng bổ sung thuốc Trikafta/Kaftrio của Vertex Pharmaceuticals – liệu pháp đột phá trong điều trị xơ nang. Trước đây, giá thuốc cao khiến nhiều bệnh nhân không thể tiếp cận.

Đáng chú ý, thuốc Keytruda của Merck – một trong những liệu pháp miễn dịch quan trọng nhất hiện nay – cũng được thêm vào danh mục, áp dụng cho các trường hợp ung thư cổ tử cung, ung thư đại trực tràng và ung thư phổi không tế bào nhỏ di căn. Việc này mở ra cơ hội tiếp cận điều trị cho hàng triệu bệnh nhân ung thư trên toàn thế giới.

Động thái mở rộng danh mục thuốc thiết yếu không chỉ mang ý nghĩa y tế mà còn thể hiện quyết tâm thu hẹp bất bình đẳng trong chăm sóc sức khỏe. Với sự tham gia của các hãng dược và sự ra đời của thuốc generic giá rẻ hơn, hàng trăm triệu bệnh nhân trên khắp thế giới có thể sớm tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại.

Bảo Châu