Nguồn gốc của tục hóa vàng

Tục đốt vàng mã xuất phát từ các tục tuẫn táng, tùy táng, tức chôn người sống hay đồ mả các đồ dùng sinh hoạt hàng ngày theo người chết. Trong tâm thức người xưa, chết không phải là hết mà là bắt đầu một cuộc sống mới ở cõi âm nên việc làm đồ mả cho người chết sẽ giúp họ có của cải để duy trì cuộc sống ở đó.

Nói về nguồn gốc của tục hóa vàng, TS Nguyễn Mạnh Cường, Viện Nghiên cứu Tôn giáo, cho rằng: “Tục hóa vàng mã là do ảnh hưởng của người Trung Hoa.

Truyện kể rằng: vào đời Hán, Trung Quốc, có đôi vợ chồng là Thái Mạc và Tuệ Nương học nghề làm giấy, chưa thạo đã về quê mở xưởng. Giấy làm ra xấu và khó viết chữ nên bị ế không bán được. Tuệ Nương bèn giả chết để thực hiện phương kế bán giấy.

Ngày thứ 3, trước khi đi chôn, Thái Mạc đem một ôm giấy ra đốt bên cạnh quan tài vợ. Sau khi Thái Mạc đốt giấy xong thì Tuệ Nương ở trong quan tài kêu to gọi chồng, đẩy nắp quan tài bước ra hát rằng: “Dương gian tiền năng hành tứ hải. Âm gian chỉ tại tố mãi mại. Bất thị trượng phu bả chỉ thiêu. Thùy khẳng phóng ngã hồi gia lai”.

Nghĩa là: “Trên dương gian đồng tiền có thể làm được mọi việc ở mọi nơi, dưới âm phủ giấy cũng có thể dùng để mua bán. Nếu không phải chồng đốt cho giấy thì ai lại cho tôi quay về dương gian”.

Nói rồi lại mang thêm 2 bó giấy nữa để đốt. Những người chứng kiến Tuệ Nương chết đã 3 ngày vẫn sống lại được, đều tin là đốt giấy thành tiền cho người âm phủ rất có lợi nên ai cũng đều về nhà lấy tiền đến nhà Thái Mạc mua giấy về đốt.

Tuệ Nương không lấy tiền của hàng xóm mà đều biếu mỗi nhà một bó giấy, với lý do vui mừng vừa được sống lại mà cũng vì tình nghĩa xóm làng. Mọi người đều vui vẻ đón nhận và mang giấy đó đến phần mộ tổ tiên để đốt. Họ không biết rằng cái chết này của Tuệ Nương chỉ là màn kịch hai vợ chồng nàng dựng lên.

“Tin lành” đồn xa, người người các nơi tranh nhau đến nhà Thái Mạc mua giấy. Không đến 2 ngày, bao nhiêu giấy ế của hai vợ chồng Tuệ Nương đã hết sạch”.

Truyện đúng sai, chúng ta chưa phân định, nhưng kể từ đó về sau mọi người đều dùng giấy để đốt làm tiền cho người chết. Cùng với sự tiến bộ của khoa học và công nghệ nên vàng mã được in mỗi ngày một đẹp và cầu kỳ. Đi cùng với tiền vàng là quần áo và nhiều vật dụng khác làm cho việc hóa vàng mã trở nên tốn kém.

Hy vọng câu chuyện trên sẽ giúp cho bạn đọc có suy nghĩ đúng đắn về việc đốt vàng mã. Đốt như thế nào để lòng thành kính tổ tiên được giữ đúng nghĩa, để tâm được thoải mái, chứ không nhất thiết là lễ to hay lễ nhỏ, tiền nhiều hay ít, tiền đẹp hay tiền xấu.

Nguyễn Thương